Đăng ký biện pháp bảo đảm không chỉ là thủ tục xác lập, công khai quyền của các bên trong giao dịch, mà còn góp phần bảo đảm an toàn pháp lý, giúp người dân, doanh nghiệp thuận lợi hơn trong tiếp cận vốn. Sau hơn 3 năm thi hành Nghị định số 99/2022/NĐ-CP, thực tiễn đặt ra yêu cầu tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu. Với định hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, Bộ Tư pháp đang xây dựng dự thảo Nghị định về đăng ký biện pháp bảo đảm thay thế Nghị định số 99/2022/NĐ-CP. Xung quanh nội dung này, phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp, thành viên Tổ soạn thảo Nghị định.

PV. Thưa bà, sau hơn 3 năm thi hành Nghị định số 99/2022 của Chính phủ về đăng ký biện pháp bảo đảm, cơ quan soạn thảo nhận diện những vướng mắc, bất cập nào cần ưu tiên tháo gỡ trong bối cảnh hiện nay?

PCT Nguyễn Thị Thu Hằng: Nghị định số 99/2022 của CP đã tạo lập khuôn khổ pháp lý quan trọng cho hoạt động đăng ký biện pháp bảo đảm, góp phần công khai, minh bạch tình trạng pháp lý của tài sản và hỗ trợ tích cực cho hoạt động cấp tín dụng. Tuy nhiên, qua thực tiễn thi hành, chúng tôi nhận diện ba nhóm vướng mắc lớn cần ưu tiên tháo gỡ:

Thứ nhất là, chưa có đủ cơ chế pháp lý để cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, nhất là đối với đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất. Quy định về thành phần hồ sơ và về chứng nhận nội dung đăng ký trên Phiếu yêu cầu đăng ký hiện vẫn được thiết kế cho hồ sơ bản giấy; một số giấy tờ không còn cần thiết.

Thứ hai là, một số quy định chưa đầy đủ, chưa cụ thể nên áp dụng chưa thống nhất.

Ba là, thiếu một cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất về đăng ký biện pháp bảo đảm và thiếu cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan đăng ký với các cơ quan liên quan cũng gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước và cho việc tiếp cận, khai thác thông tin của người dân, doanh nghiệp.

PV. Với những bất cập, hạn chế như bà đã nêu trong thi hành pháp luật về đăng ký biện pháp bảo đảm, dự thảo Nghị định lần này có những sửa đổi, bổ sung cơ bản, thực chất n cào để khắc phục các bất cập đó, thưa bà?

PCT Nguyễn Thị Thu Hằng: Dự thảo Nghị định được xây dựng theo nguyên tắc kế thừa những quy định đang phát huy hiệu quả, đồng thời sửa đổi, bổ sung, lược bỏ những quy định không còn phù hợp. Có bốn nhóm sửa đổi cơ bản:

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế đăng ký trên môi trường số: cho phép nộp hồ sơ qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia VNeID; hồ sơ đăng ký được lập bằng bản điện tử, dữ liệu điện tử; hoàn thiện quy trình tiếp nhận, giải quyết và trả kết quả điện tử. Đây là cơ sở pháp lý để cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Thứ hai, đơn giản hóa thành phần hồ sơ: cắt giảm giấy tờ không cần thiết; xác lập nguyên tắc cơ quan đăng ký phải khai thác dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu, không yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin, giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có, ví dụ Giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản.

Thứ ba, bổ sung, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy định về đăng ký biện pháp bảo đảm còn tồn tại bất cập; bổ sung quy định về đăng ký đối với các loại tài sản mới: đăng ký thế chấp quyền sử dụng khu vực biển, tài sản gắn liền với khu vực biển; hướng dẫn kê khai đối với quyền tài sản phát sinh từ quyền sở hữu trí tuệ, tàu bay không người lái, xe máy chuyên dùng, hàng hóa luân chuyển trong quá trình sản xuất, kinh doanh và hàng hóa lưu kho.

Thứ tư, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu: hoàn thiện cơ chế kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu giữa cơ quan đăng ký biện pháp bảo đảm với cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu, cơ quan đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền lưu hành tài sản, phục vụ tốt hơn cả công tác quản lý nhà nước và nhu cầu tra cứu thông tin của người dân, doanh nghiệp.

PV. Đăng ký biện pháp bảo đảm có vai trò công khai thông tin về tài sản, xác lập thứ tự ưu tiên và bảo vệ quyền lợi của các bên, đặc biệt là bên nhận bảo đảm. Theo bà, dự thảo Nghị định có quy định gì mới giúp cơ quan có thẩm quyền trong quản lý nhà nước đối với tài sản, cũng như giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận thông tin về tài sản nhanh hơn, qua đó giảm rủi ro và thuận lợi hơn trong tiếp cận tín dụng?

PCT Nguyễn Thị Thu Hằng: Công khai, minh bạch thông tin chính là giá trị cốt lõi của hoạt động đăng ký biện pháp bảo đảm. Khi tình trạng pháp lý của tài sản được cung cấp đầy đủ, nhanh chóng, thuận tiện, các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan liên quan có thêm cơ sở để nắm bắt, quản lý tài sản, các bên trong giao dịch có thêm cơ sở để kiểm tra, đánh giá rủi ro trước khi xác lập giao dịch hoặc quyết định cấp tín dụng liên quan đến tài sản đó.

Với định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo trong cung cấp dịch vụ công, dự thảo Nghị định bổ sung cơ chế mới về xây dựng cơ sở dữ liệu và kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu về đăng ký biện pháp bảo đảm, với ba nội dung chính:

- Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, quản lý, vận hành cơ sở dữ liệu về đăng ký biện pháp bảo đảm bằng tài sản trên phạm vi cả nước;

- Các cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu, cơ quan đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền lưu hành tài sản, cơ quan đăng ký biện pháp bảo đảm thực hiện kết nối dữ liệu về tài sản với cơ sở dữ liệu về đăng ký biện pháp bảo đảm để phục vụ chức năng quản lý nhà nước theo thẩm quyền;

- Cơ chế khai thác dữ liệu về đăng ký biện pháp bảo đảm phù hợp theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu, cơ quan đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền lưu hành tài sản; cơ quan đăng ký biện pháp bảo đảm; của cá nhân, tổ chức khác liên quan.

PV. Xin trân trọng cảm ơn bà!

Đỗ Minh - VOV1