Giữa núi rừng Pù Luông, thung lũng Kho Mường hiện lên với vẻ đẹp hoang sơ, thơ mộng, khiến bất cứ ai đặt chân tới cũng không khỏi ngỡ ngàng. Cùng với khoảng 60 hộ đồng bào dân tộc Thái đang sinh sống tại đây vẫn gìn giữ được những nét văn hóa và nếp sống đặc trưng của một vùng quê miền núi.

Đằng sau vẻ đẹp bình yên ấy từng là cuộc sống không ít khó khăn. Trước đây, tỷ lệ hộ nghèo ở Pù Luông khá cao. Thế nhưng, từ khi du lịch phát triển, diện mạo bản làng từng bước đổi thay. Du khách đến không chỉ mang theo những trải nghiệm mới, mà còn mang đến nguồn thu nhập ổn định cho nhiều gia đình. Người dân không còn chỉ trông chờ vào ruộng nương, những nghề truyền thống, đặc biệt là dệt thổ cẩm, được khôi phục và phát triển. Cùng với đó, ý thức bảo vệ cảnh quan, giữ gìn môi trường và tham gia các mô hình dịch vụ du lịch cộng đồng cũng ngày càng được nâng lên:"Trước khi có du lịch đời sống của bà con cũng khó khăn. Khi có du lịch đời sống thay đổi rất nhiều kinh tế, đường đi lối lại, công việc phát triển tốt hơn." chị Lò Thị Phong, thôn Kho Mường, xã Pù Luông cho hay

Sự khởi sắc của du lịch cũng kéo theo nhiều cơ hội việc làm ngay tại quê hương cho người dân ở xã Pù Luông. Các khu nghỉ dưỡng cao cấp ở đây đã tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương, từ phục vụ, lễ tân đến làm vườn, chăm sóc khuôn viên. Nhờ đó, nhiều người có thêm nguồn thu nhập ổn định mà không phải rời quê đi tìm việc.

Quan trọng hơn, quá trình làm du lịch cũng giúp người dân tiếp cận những kỹ năng mới, từ giao tiếp, ngoại ngữ đến phong cách phục vụ chuyên nghiệp. Nhiều gia đình còn tận dụng chính lợi thế thiên nhiên của Pù Luông để tổ chức các chương trình trải nghiệm, đưa du khách tham quan ruộng bậc thang, khám phá thác nước và hòa mình vào các hoạt động văn hóa cộng đồng. Theo bà Lê Thị Tuyết, chủ cơ sở Homestay The Palm Pù Luông, năm 2016, xã Pù Luông mới chỉ có một vài gia đình phát triển mô hình du lịch cộng đồng và sinh thái. Đến nay, Pù Luông đã có 69 đơn vị làm du lịch, trong đó nhiều cơ sở đạt tiêu chuẩn 3-4 sao:"Những năm gần đây mọi dịch vụ tốt hơn, lượng khách cũng đáp ứng được nhu cầu, những dịp lễ 30/4-1/5 thường quá tải, hiện các cơ sở cũng đang mở thêm rất nhiều. Nếu thông tuyến từ Mai Châu sang bên này thì lượng khách sẽ đông hơn."; bà Lê Thị Tuyết nói.

Từ những đổi thay trong từng gia đình, du lịch cộng đồng đang dần trở thành một động lực phát triển kinh tế bền vững ở vùng nông thôn, miền núi Thanh Hóa. Giá trị mà du lịch mang lại không chỉ nằm ở những con số về lượng khách hay doanh thu, mà còn ở cơ hội để người dân tự tạo sinh kế, làm giàu ngay trên mảnh đất quê hương. Đó cũng là cách để những nét văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ và trao truyền trong đời sống hiện đại.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chủ tịch UBND xã Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa, nếu như năm 2010 tỷ lệ hộ nghèo ở Pù Luông còn tới 50%, thì nay con số này đã giảm xuống còn 10%. Đáng chú ý, lượng khách du lịch đến Pù Luông năm nay tăng gấp 2,5 lần so với năm trước, ước đạt trên 300.000 lượt khách:"Chúng tôi cũng đang kết hợp thêm các mô hình lợi thế như cây quýt hôi, mận tam hoa, đặc biệt cây sói rừng đã được công nhận OCOP 3 sao. Hiện các cơ sở du lịch cũng đưa các sản phẩm vào quảng bá cho khách du lịch để tăng thu nhập cho bà con."; ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh.

Không chỉ Kho Mường, trên đỉnh dãy núi Pha Chiến, thuộc vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, thôn Son Bá Mười cũng đang đứng trước những cơ hội mới.

Nằm ở độ cao gần 1.200 m so với mực nước biển, Son Bá Mười được ví như một vùng bình nguyên giữa núi rừng, với cảnh sắc thiên nhiên đẹp như tranh. Đây từng là địa phương xa xôi và khó khăn nhất của huyện Bá Thước. Dù chỉ cách Pù Luông hơn 10 km, du lịch tại đây vẫn chưa thực sự phát triển. Ông Lê Văn Hoài, Chủ tịch UBND xã Cổ Lũng, tỉnh Thanh Hóa cho biết, hiện nay khách du lịch từ Hà Nội đến với Pù Luông theo đường Hồ Chí Minh tuyến đường khoảng 160km. Nếu tuyến tỉnh lộ 440 nối sang Quốc lộ 6 tỉnh Phú Thọ được nâng cấp thì từ Pù Luông, Cổ Lũng về đến Hà Nội khoảng cách cũng chưa đến 100 km;"Mong muốn sau này có dự án đầu tư mở rộng con đường từ Tân Lạc, xã Vân Sơn sang thôn Son Bá Mười, xã Cổ Lũng để cho khách du lịch được thuận tiện để khách du lịch về với Son Bá Mười, Cổ Lũng, Pù Luông."; ông Lê Văn Hoài nói.

Từ những bản làng còn giữ nguyên vẻ đẹp hoang sơ đến những điểm du lịch đang ngày một chuyên nghiệp, Pù Luông đang cho thấy sức sống mới của du lịch cộng đồng. Phát triển du lịch không chỉ mở ra sinh kế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập, mà còn tạo động lực để người dân gìn giữ cảnh quan, bảo tồn văn hóa và phát huy những giá trị riêng có của quê hương.

Để biến những tiềm năng ấy thành lợi thế lâu dài, tỉnh Thanh Hóa đang triển khai nhiều chính sách nhằm cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi thu hút các nguồn lực phát triển du lịch. Cùng với đó là đầu tư hạ tầng, bảo đảm các điều kiện cần thiết để các nhà đầu tư phát triển du lịch phù hợp với tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương.

Với hướng đi này, những bản làng giữa đại ngàn Pù Luông không chỉ trở thành điểm đến hấp dẫn với du khách, mà còn có thêm cơ hội để người dân làm giàu từ chính giá trị thiên nhiên và nét văn hóa đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

Mạnh Phương - VOV1