Trong mỹ thuật dân gian và mỹ thuật ứng dụng, ngựa được thể hiện mộc mạc, sinh động, phản ánh hình ảnh một loài vật trung thành, gần gũi với con người. Bước vào nghệ thuật tạo hình hiện đại, ngựa trở thành nguồn cảm hứng sáng tác mạnh mẽ, mang nhiều sắc thái biểu cảm và ý nghĩa biểu tượng.
60 tác phẩm trưng bày tại triển lãm mang đến những góc nhìn đa dạng về hình tượng con ngựa trong nghệ thuật tạo hình. Tiêu biểu như hình ảnh Thánh Gióng trong các tác phẩm của Nguyễn Tư Nghiêm, Ngô Mạnh Lân, Trần Khánh Chương, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và ngôn ngữ tạo hình hiện đại.
Trong đời sống đồng bào vùng cao, ngựa là người bạn đồng hành thân thiết, được khắc họa sinh động qua các tác phẩm của Tô Ngọc Vân, Nguyễn Văn Tỵ, Bùi Xuân Phái. Trong giai đoạn kháng chiến, hình ảnh ngựa sát cánh cùng chiến sĩ, đặc biệt bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, qua các tác phẩm của Dương Bích Liên, Nguyễn Trọng Kiệm, Nguyễn Thụ, đã trở thành biểu tượng giàu giá trị nhân văn, thể hiện sự gần gũi của Bác Hồ với thiên nhiên và đời sống kháng chiến. Đối với nhiều công chúng yêu nghệ thuật, đây là dịp hiếm có để chiêm ngưỡng các tác phẩm tiêu biểu của những danh hoạ nổi tiếng.
Ông Nghiêm Hiệp, Phường Hoàn Kiếm, Hà Nội chia sẻ: “Ngựa là một trong 12 con giáp, nó có rất lâu trong văn hóa dân gian cũng như trong đời sống hàng ngày, nhưng thường người ta biết ngựa nhiều hơn qua các bản làng và qua những cuộc kháng chiến. Thậm chí có một số họa sĩ vẽ ngựa rất nổi tiếng. Qua triển lãm này, tôi cũng được biết các bức tranh này thuộc bộ sưu tập của bảo tàng và của số gia đình mang đến, cho nên mới có cơ hội xem, khá hiếm”
Yêu thích tác phẩm của hoạ sỹ Bùi Xuân Phái, bạn Trang Anh, ở Tây Hồ, Hà Nội cho rằng :“Khá nhiều họa sĩ có những bức tranh, tác phẩm về chủ đề ngựa và khá đa dạng trong cách truyền đạt, cách sử dụng các chất liệu nữa, không chỉ là tranh mà cả các tác phẩm về sơn mài hay điêu khắc, tượng gốm khá phong phú. Có một bức của hoạ sỹ Bùi Xuân Phái, mình khá ấn tượng vì bức tranh vẽ một bé gái cưỡi ngựa đồ chơi, thể hiện sự kiểu ngây thơ trong sáng, mình rất thích cảm nhận đấy ở trong bức tranh.”
Các tác phẩm trưng bày thể hiện sự đa dạng về loại hình và chất liệu như sơn mài, sơn dầu, lụa, tranh giấy, gỗ, đất nung, gốm…, do nhiều thế hệ nghệ nhân dân gian và nghệ sĩ tạo hình Việt Nam sáng tác, từ thời kỳ Mỹ thuật Đông Dương, Mỹ thuật Kháng chiến đến nghệ thuật đương đại. Khắc hoạ câu chuyện thị giác sinh động về cách hình tượng con ngựa được làm mới trong nghệ thuật điêu khắc đương đại, tác phẩm Mr. Ngọ của hoạ sỹ Nguyễn Thăng Long mang đến nhiều ấn tượng với người xem bởi cách tạo hình khác biệt.
Chia sẻ về ý tưởng tạo hình, hoạ sỹ Nguyễn Thăng Long cho biết: “Ở đây có hai cái để tạo ra điều khác biệt. Điều thứ nhất là về mặt tạo hình, tôi kết hợp nghệ thuật đương đại và ở đó những hình tượng của những con giáp là biểu tượng của người Á Đông. Còn áo vest là biểu tượng của người Phương Tây, nó là cái tứ đầu tiên để tìm những tạo hành trên đất. Điều thứ hai, chất trong tạo hình ở đây là tôi đắp con chạch, bề mặt nó là những con chạch này. Đây là kỹ thuật rất cổ xưa, nếu như ngày xưa, các cụ đắp con chạch xong thì vuốt hết đi, tôi thì giữ nguyên những dấu ấn của quá trình tạo hình và cái đấy lại trở thành những họa tiết là những dấu vân tay, giống như dấu ấn của cả quá trình tạo hình, tạo ra một vẻ đẹp đặc biệt.”
Đến với triển lãm “Ngựa trong nghệ thuật tạo hình”, công chúng không chỉ chiêm ngưỡng các tác phẩm đặc sắc về con giáp này mà còn tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm như in tranh dân gian con ngựa, vẽ tranh trên giấy dó..Thích thú với hoạt động in tranh dân gian, chị Nguyễn Lan, Phường Đống Đa, Hà Nội cho biết: “Rất là thú vị, triển lãm này đặc biệt hơn các triển lãm khác. Triển lãm về con giáp nhưng không đơn giản chỉ là con giáp, mà là con giáp đã đi cùng với con người từ thời dân gian mỹ thuật hiện đại, mỹ thuật truyền thống rồi đến thời kháng chiến chống Mỹ, chống Pháp rồi với đồng bào dân tộc, nó rất đa dạng. Đặc biệt hơn, tôi đã được tham gia hoạt động trải nghiệm in tranh dân gian con ngựa. Ở đây có 2 bức tôi đã làm, 1 bức tranh con ngựa bay và 1 bức trang mã đáo thành công, sẽ có 2 bức tranh được treo ở trong nhà nhân dịp năm mới Bính Ngọ 2026.”
Mở cửa từ nay đến ngày 1/3/2026, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, số 66 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội, Triển lãm hứa hẹn mang đến cho công chúng một không gian nghệ thuật giàu giá trị truyền thống, ý nghĩa tinh thần và đồng thời phản ánh hơi thở của thời đại trong những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026.
Thuỷ Tiên/VOV1
Bình luận