Trang phục truyền thống hiện diện trong nhiều sinh hoạt của đồng bào Mông. Những lúc nông nhàn, phụ nữ ở các bản vùng cao lại tranh thủ thêu, may váy áo để sử dụng trong gia đình, cộng đồng, nhất là vào những dịp lễ, Tết.
Tại thôn Tà Là Cáo, xã Sính Phình, tỉnh Điện Biên, nghệ nhân Giàng Thị Mẩy và chị em trong bản vẫn đều đặn giữ nghề. Từ sợi lanh, qua các công đoạn dệt, vẽ sáp ong, nhuộm chàm rồi thêu hoa văn, từng tấm vải dần thành hình.Trong đó, vẽ sáp ong là công đoạn đòi hỏi sự khéo léo và được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Ban đầu mình mua vải màu trắng sau đó mang về vẽ sáp ong. Vẽ sáp ong xong mang đi nhuộm chàm đen, xong sau đó hấp để sáp ong bay đi và phơi khô. Cuối cùng sẽ dùng để làm chân váy. Các bà, các mẹ đã cho mẫu để mình giữ lại truyền thống này thì mình cũng dạy lại cho chị em trong bản.
Để hoàn thiện một bộ trang phục, người phụ nữ Mông phải thành thạo nhiều kỹ thuật: dệt, thêu, ghép vải và vẽ hoa văn. Phần lớn các công đoạn vẫn được làm thủ công. Máy khâu chỉ được sử dụng ở một số khâu ghép nối, giúp rút ngắn thời gian hoàn thiện sản phẩm.
Tại xã Na Sang, bà Giàng Thị Tàng cũng đã gắn bó nhiều năm với kỹ thuật vẽ sáp ong. Những hoa văn trên vải không đơn thuần là những nét vẽ ngẫu nhiên. Đó là những hình ảnh đã được ghi nhớ, thực hành và truyền dạy từ khi còn nhỏ.
Vẽ sáp ong thì đã có từ xa xưa rồi. Các hoa văn này mình vẽ theo ý mình thích, theo trí nhớ của mình đã được các bà, các mẹ dạy cho từ khi còn nhỏ. Vẽ nhiều cũng thành thói quen và in vào trí nhớ từng nét rồi.
Từ cách đặt nét sáp ong, phơi vải đến xử lý bằng nhiệt, mỗi công đoạn đều đòi hỏi kinh nghiệm. Phơi quá nắng, sáp ong có thể bị tan; khi xử lý bằng nước nóng, lớp sáp bong ra, để lộ những đường trắng trên nền chàm xanh.
Bình luận