Theo dòng thời sự chiều 16/3/2026

Thứ hai, 19:00, 16/03/2026

VOV1 - Đối với cộng đồng dân tộc Khmer, nhạc Ngũ Âm chính là vốn quý, là dấu ấn văn hóa trong tâm tưởng của biết bao thế hệ. Không gian văn hóa của nhạc Ngũ Âm trước đây chỉ ngân vang trong phum sóc, từ những ngôi chùa. Nay, tiếng nhạc Ngũ Âm còn xuất hiện trong các hội thi, hội diễn.

Sức sống mới và vận hội mới đã lan tỏa niềm tự hào của đồng bào Khmer dành cho văn hóa truyền thống, cộng hưởng với chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về đầu tư cho văn hóa, tạo nguồn lực phát triển mới cho đất nước.

Nhạc Ngũ Âm (Pin-peat) là loại hình âm nhạc dân gian, gắn bó chặt chẽ với các nghi lễ và sinh hoạt văn hóa trong những ngôi chùa và phum sóc của người Khmer. Theo các tài liệu nghiên cứu, nhạc Ngũ Âm có ảnh hưởng từ cung đình và tôn giáo của Ấn Độ từ xa xưa, cùng với một số quốc gia trong khu vực Đông Nam Á.

Trải qua thời gian, bên cạnh những yếu tố ngoại sinh được tiếp thu và duy trì, người Khmer ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung, ở TP Cần Thơ nói riêng, cũng đã có sự dung hòa, tiếp biến cho phù hợp với tính cách ứng xử và phong tục tập quán của mình.

Nhạc ngũ âm là di sản quý của người Khme

Về mặt hình thức, nhạc Ngũ Âm truyền thống của người Khmer là một dàn nhạc được hợp thành bởi 5 bộ nhạc cụ, làm từ 5 loại chất liệu khác nhau, bao gồm: bộ đồng, bộ sắt, bộ mộc, bộ hơi và bộ da.

Theo tiếng Khmer, nhạc Ngũ Âm được gọi là “Plêng Pinpeat”. Tên gọi ấy thể hiện yếu tố cấu tạo nên dàn nhạc đặc biệt này trong truyền thống. Nghệ sĩ Ưu tú Lâm Tấn Thê – Đoàn Nghệ thuật Khmer thành phố Cần Thơ chia sẻ: “Nhạc Pin-peat (ngũ âm) ngày xưa sở dĩ người ta gọi là Pin-peat vì ngày xưa khi chơi có nhạc cụ Pin, còn Peat tức là cồng lớn, cồng nhỏ có trong biên chế dàn nhạc từ trước, thì nó là như vậy. Mãi cho đến ngày nay, người ta có dàn Pin - peat nhỏ và lớn. Trong đó, nhạc cụ chủ đạo trong dàn nhạc này có Rô neat ek, Rô neat đek, vòng lớn, vòng nhỏ, trống Som phô, trống lớn và Sro Lay, theo đúng của nó phải như vậy. Tuy nhiên hiện nay, do thiếu Sro Lay nên người ta mới lược bớt, chỉ còn vài món như trên mà thôi.”

Về mặt nghệ thuật âm nhạc, dàn nhạc Ngũ Âm mang tính chất là dàn nhạc hòa tấu giao hưởng. Điều này đồng nghĩa với sự chuẩn mực và những yêu cầu rất cao về chất lượng nghệ thuật, khác với nhiều loại hình âm nhạc khác.

Thực tế có thể khẳng định, đây chính là dòng nhạc cao cấp và được tổ chức khá chặt chẽ trong âm nhạc Khmer. Những định âm trong từng nhạc cụ, cũng như hòa âm của cả dàn nhạc, đều được cấu tạo một cách bài bản và khoa học.