Doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm khoảng 97% số doanh nghiệp của các nền kinh tế thành viên của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC), đóng góp 60% GDP và tạo ra 60% việc làm; có thể nói là nguồn động lực cho tăng trưởng, đổi mới và sáng tạo. Tuy nhiên, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ với tiềm lực tài chính hạn chế, năng lực quản trị điều hành chưa cao, cơ sở vật chất kỹ thuật, trình độ công nghệ thường yếu kém, lạc hậu, v.v… lại dễ bị tổn thương nhất khi cuộc cách mạng công nghiệp số đang tác động ngày càng sâu rộng hơn. Với sứ mệnh là hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững và thịnh vượng cho khu vực, APEC đã và đang có những hành động thiết thực hỗ trợ các doanh nghiệp nội khối, đặc biệt các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tận dụng các cơ hội để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, hiện đại hoá mô thức lãnh đạo, điều hành doanh nghiệp; áp dụng các kỹ thuật, công nghệ tiên tiến trong sản xuất kinh doanh.

Doanh nghiệp Vừa​​​​​ và Nhỏ đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng của các nền kinh tế APEC

Đối với các nền kinh tế thành viên APEC, doanh nghiệp vừa và nhỏ là mắt xích quan trọng trong việc thúc đẩy thương mại và sự kết nối trong khu vực, thông qua việc gia tăng tham gia vào hoạt động thương mại (vốn hiện chiếm tỷ trọng 35% hoặc thấp hơn trong tổng kim ngạch xuất khẩu trực tiếp) và tăng cường sự gắn kết với các chuỗi giá trị toàn cầu. Trong khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC), các doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được xác định là lĩnh vực ưu tiên kể từ Hội nghị các Nhà lãnh đạo APEC năm 1993 tại Seattle. Được thành lập lần đầu vào tháng 2 năm 1995 với tên gọi Nhóm Đặc trách cấp Chính sách về Doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhóm này sau đó được đổi tên thành Nhóm Công tác về Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa (SMEWG) vào năm 2000. Nhóm Công tác về Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa hoạt động chủ yếu nhằm khuyến khích sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa và nâng cao năng lực tham gia thương mại quốc tế cho các doanh nghiệp này.

Kế hoạch Chiến lược của Nhóm Công tác về Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ 2025 - 2028

Các Hội nghị Bộ trưởng APEC về doanh nghiệp nhỏ và vừa, được tổ chức thường niên từ năm 1994, đóng vai trò định hướng hoạt động cho nhóm công tác này. Vào tháng 9 năm 2024, các Bộ trưởng phụ trách doanh nghiệp nhỏ và vừa đã ghi nhận việc thông qua Kế hoạch Chiến lược của Nhóm Công tác về Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa giai đoạn 2025–2028. Kế hoạch này đưa ra lộ trình giải quyết các vấn đề then chốt liên quan đến sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như các doanh nghiệp siêu nhỏ trong khu vực APEC. Trong đó nêu ra các ưu tiên, gồm: Khởi nghiệp, tinh thần doanh nhân và môi trường kinh doanh; Mở rộng quy mô, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng, bao gồm cả việc tiếp cận nguồn tài chính; Tiếp cận thị trường quốc tế và kết nối với chuỗi giá trị toàn cầu; Chuyển đổi số; và, Chuyển đổi theo mô hình sinh học - tuần hoàn - xanh. Ông Sergio González, Bộ trưởng Bộ Sản xuất Pê-ru, Chủ trì Hội nghị Bộ trưởng APEC lần thứ 30 về Doanh nghiệp vừa và nhỏ diễn ra tại Peru, vào tháng 9 năm 2024 chia sẻ: “Mục tiêu của chúng tôi là củng cố và tăng cường hợp tác thương mại của Pê-ru. Với Kế hoạch chiến lược của Nhóm Công tác về Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa, chúng tôi hy vọng các doanh nghiệp Nhỏ và Vừa thuộc mọi loại hình có cơ hội được tiếp cận thị trường toàn cầu. Các nền kinh tế châu Á-Thái Bình Dương có thể tạo thêm nguồn lực hỗ trợ các doanh nghiệp Nhỏ và Vừa mở rộng thị trường. Các công ty có thể tiếp cận được nguồn lực ngay từ giai đoạn khởi nghiệp, sử dụng các phương tiện hữu hiệu để hoạt động hiệu quả.”

Trong quá trình xây dựng Kế hoạch Chiến lược của Nhóm Công tác về Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa giai đoạn 2025-2028, nhóm đã xem xét không chỉ những thách thức hiện tại mà các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) đang phải đối mặt, mà còn cả những thách thức trong tương lai, cũng như các tuyên bố và văn kiện do Lãnh đạo APEC, các Bộ trưởng APEC đưa ra. Thông qua Kế hoạch Chiến lược giai đoạn 2025-2028, của Nhóm Công tác về Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa sẽ đóng góp quan trọng vào việc hiện thực hóa Tầm nhìn Putrajaya 2040 của APEC và Kế hoạch Hành động Aotearoa, cũng như các Mục tiêu Bangkok và Lộ trình Lima, cùng nhiều văn kiện khác. Ông Omar Guerrero Alberca, Tổng giám đốc Công ty Norandino, tổ chức nông nghiệp và tài chính hợp tác xã hàng đầu tại vùng phía bắc Peru cho biết: “Chúng tôi triển khai các dự án hỗ trợ trong phát triển bền vững doanh nghiệp vừa và nhỏ. Theo đó, chúng tôi xác định rõ nguồn gốc của sản phẩm, nhà sản xuất và khu vực xuất xứ của sản phẩm đó. Điều này sẽ tạo ra niềm tin đối với khách hàng của chúng tôi. Hợp tác xã của chúng tôi luôn tuân thủ các quy trình kiểm tra nghiêm ngặt, đảm bảo chắc chắn từ nguồn gốc của sản phẩm, quá trình tiêu thụ và đến điểm cuối cùng là tay người tiêu dùng. Đối với chúng tôi, công nghệ đóng vai trò quan trọng trong mọi khâu từ sản xuất, vận chuyển, đến tiêu thụ.”

Công nghệ và trí tuệ nhân tạo - cơ hội bứt phá cho các Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ

Còn theo ông Yang Seung-Uk, chuyên gia cao cấp của Trung tâm Khởi nghiệp Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Vùng và Thành phố của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), việc áp dụng công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI) có thể cải thiện đáng kể năng suất cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là trong bối cảnh hiện nay khi nền kinh tế số phát triển nhanh chóng. Ông cho biết theo các nghiên cứu, áp dụng AI có thể làm tăng tốc độ tăng trưởng năng suất lao động trong thập kỷ tới. Sự sẵn có của các công cụ AI tạo sinh dễ tiếp cận và có giá cả phải chăng đã khiến việc áp dụng trở nên dễ dàng hơn nhiều. Tuy vậy, AI vẫn chưa được sử dụng phổ biến rộng rãi như nhiều công nghệ khác. Áp lực cạnh tranh đang trở thành động lực chính thúc đẩy áp dụng AI, khoảng một nửa số doanh nghiệp nhỏ và vừa cho rằng họ, có nguy cơ bị tụt hậu so với đối thủ cạnh tranh nếu không tăng cường sử dụng AI. Nhận thức này đặc biệt mạnh mẽ ở những doanh nghiệp đã và đang sử dụng AI. Ông Yang Seung-Uk, chuyên gia cao cấp của Trung tâm Khởi nghiệp Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Vùng và Thành phố của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) nhấn mạnh: “Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế đang triển khai các công cụ đánh giá mức độ sẵn sàng ứng dụng Trí tuệ nhân tạo, xây dựng cơ sở dữ liệu hơn 580 sáng kiến chính sách tại các nền kinh tế và thúc đẩy sáng kiến kỹ thuật số dành cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chúng tôi cũng nhấn mạnh việc tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt với các nền kinh tế APEC, để chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.”

Trong xu thế của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 diễn ra mạnh mẽ,  khối các doanh nghiệp nhỏ và vừa với trình độ công nghệ và năng lực tài chính còn hạn chế, là đối tượng dễ bị tổn thương nhất; vì thế, cần có sự hỗ trợ hiệu quả từ chính phủ, cơ quan chức năng và hiệp hội nghành nghề. Vì vậy, việc quan tâm, hỗ trợ khối doanh nghiệp này là hết sức cần thiết và có ý nghĩa to lớn về cả mặt kinh tế và xã hội. Chính vì thế, Kế hoạch Chiến lược của Nhóm Công tác về Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa giai đoạn 2025–2028 sẽ là công cụ đắc lực hỗ trợ khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng cường năng lực và khẳng định vị trí trong sự phát triển của kinh tế toàn cầu./.