Trong bài đầu tiên của loạt bài “Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị: Hiện thực hoá mục tiêu hoàn thiện hạ tầng năng lượng đồng bộ và đột phá mạnh mẽ” với nội dung “Hoàn thiện hạ tầng năng lượng - nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn”, các phân tích đã chỉ rõ tầm quan trọng của việc đảm bảo an ninh năng lượng - đầu vào thiết yếu của các ngành kinh tế để đạt tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết 70-NQ/TW đồng thời nhấn mạnh “ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng; từng bước làm chủ công nghệ hiện đại, công nghệ năng lượng nguyên tử, tiến tới tự chủ sản xuất được phần lớn các thiết bị năng lượng phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu cả về công nghệ và thiết bị”.

Việc hoàn thiện đồng bộ và đột phá mạnh mẽ hạ tầng năng lượng - của các phân ngành dầu khí, than, điện, năng lượng tái tạo, năng lượng mới; và các yêu cầu về tăng cường dự trữ năng lượng chiến lược, lưu trữ năng lượng; phát triển công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng… được dự báo sẽ mở ra cơ hội phát triển các ngành công nghiệp, giúp gia tăng tỷ lệ nội địa hoá và làm chủ thiết bị, công nghệ trong các ngành sản xuất trong nước.

Bài 2: “Cơ hội phát triển & tự chủ công nghiệp - năng lượng”

Rất nhiều kỳ vọng, mong muốn của doanh nghiệp về cơ hội việc làm và đóng góp vào sự lớn mạnh của ngành công nghiệp - năng lượng Việt Nam khi Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành, như chia sẻ của bà Trần Minh Huế, Giám đốc phát triển dự án của Công ty Cổ phần Tập đoàn PC1 - đơn vị có hơn 60 năm kinh nghiệm về xây lắp điện, với năng lực sản xuất cột thép điện lớn nhất cả nước và nổi bật với vai trò tổng thầu (EPC) nhiều dự án truyền tải điện lên đến cấp điện áp 500kV, và gần đây là lĩnh vực năng lượng tái tạo: "Thời gian gần đây thì năng lượng tái tạo là một phần mà PC1 rất quan tâm và mong muốn sẽ phát triển. PC1 cũng mong muốn được hưởng không khí lợi thế từ Nghị quyết 70 và các hướng dẫn tiếp theo để đẩy mạnh hơn với các mảng điện mặt trời, BESS, điện gió; và đặc biệt là thử sức trong điện gió ngoài khơi và rất là mong muốn có cơ hội để hợp tác với các đối tác nước ngoài trong việc thúc đẩy các loại hình điện gió. Bên cạnh đó PC1 cũng có mảng khu công nghiệp, bất động sản, và hy vọng là các kết hợp về điện, NLTT có thể cung cấp và hỗ trợ được phần điện trong khu công nghiệp".

Nghị quyết 70-NQ/TW đã đưa ra dự báo đến năm 2030 tổng công suất các  nguồn điện khoảng 183 - 236 nghìn MW - với đa dạng loại hình nguồn điện, gồm điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối, thuỷ điện, nhiệt điện, điện hạt nhân và các nguồn lưu trữ, linh hoạt khác - được triển khai theo Quy hoạch phát triển điện lực Quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (bản Quy hoạch điện 8 điều chỉnh); Các cơ sở lọc dầu đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu trong nước, mức dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập ròng; Phát triển hạ tầng đảm bảo năng lực nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) theo nhu cầu phát triển điện khí LNG và các nhu cầu khác.

PGS. TS Nguyễn Chỉ Sáng - Chủ tịch Hiệp hội DN cơ khí Việt Nam (VAMI) khẳng định, phát triển cơ sở hạ tầng công nghiệp năng lượng mở ra cơ hội rất lớn cho các ngành cơ khí - chế tạo trong nước: "Ví dụ như là riêng ngành điện gió thôi, theo Quy hạch điện 8, phương án là 50.000-100.000MW, thì cứ 2 triệu USD/MW thì nó đã là tới 100-200 tỷ USD.  Đó là một thị trường rất là lớn, nếu mà chúng ta mà làm chủ được thì nó sẽ là một khối công việc mênh mông… Thế và làm chủ được cái này thì nó đem lại lợi ích cho chúng ta - đầu tiên là hạ được giá thành, thông thường nếu chúng ta nội địa hóa được thì giá thành nó hạ được từ 10-30%; Thứ hai là chúng ta làm chủ trong quá trình đầu tư…".

Đơn cử trong năm 2025 vừa qua, Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) thuộc Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã sản xuất thành công các cấu kiện quan trọng cho ngành công nghiệp điện gió, và đã xuất khẩu 33 chân đế điện gió cho đối tác Đan Mạch - một dấu ấn quan trọng khẳng định năng lực của công nghiệp cơ khí Việt Nam, thể hiện khả năng tiếp cận công nghệ và nội địa hóa, đóng góp vào chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo toàn cầu.

Ông Phan Tử Giang - Phó Tổng giám đốc Petrovietnam khẳng định, Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị thực sự mở ra cơ hội cho doanh nghiệp tiên phong trong sản xuất thiết bị năng lượng: "Về xây dựng phát triển công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng thì rất phù hợp với định hướng phát triển của Tập đoàn và chúng tôi cũng rất vui mừng khi đã được đưa vào Nghị quyết lần này và mong muốn làm sao để phát triển được cái này".

Năng lực đáp ứng của các doanh nghiệp công nghiệp trong nước chắc chắn sẽ được củng cố và phát triển hơn, khi được trao cơ hội triển khai nhiều hạng mục trong các dự án hạ tầng năng lượng. Từ thực tế cung cấp thiết bị cột thép cho các dự án đường dây 500kV mạch 3 Quảng Trạch - Phố Nối; Lào Cai - Vĩnh Yên trong năm 2024-2025 vừa qua, ông Nguyễn Quang Tạo - Phó Tổng Giám đốc Công ty Ngãi Cầu tự tin khẳng định: "Nhà máy của Ngãi Cầu đang trực tiếp sản xuất cho ngành Điện là chính, ngành điện và ngành viễn thông. Với năng lực kinh nghiệm 24 năm vừa qua, Ngãi Cầu hoàn toàn có thể đầu tư và phát triển tốt hơn nữa để phục vụ cho ngành của mìn.

Việc phát triển công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng đã được Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị chỉ rõ, và định hướng sẽ xây dựng các tập đoàn công nghiệp năng lượng trong nước có đủ khả năng làm tổng thầu (EPC) các dự án có quy mô lớn, hiện đại và triển khai chiến lược phát triển công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng trong nước. Ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp có lợi thế cạnh tranh và có thị trường tiêu thụ lớn như sản xuất thiết bị điện, thiết bị năng lượng tái tạo. Có cơ chế, chính sách đột phá thúc đẩy nghiên cứu và phát triển công nghiệp năng lượng, tăng nhanh tỉ lệ nội địa hóa và năng lực tự chủ trong toàn ngành năng lượng.

Ông Quách Quang Đông - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp cho biết: "Các dự án đầu tư công lớn trong lĩnh vực hạ tầng như đường cao tốc, năng lượng còn là thị trường tiềm năng rất lớn cho một số ngành công nghiệp như sắt thép, vật liệu xây dựng, cơ khí chế tạo… Việc Chính phủ chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư công lớn có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc tạo động lực mới cho sản xuất công nghiệp".

Theo các chuyên gia, khi hiện thực hoá được các yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết 70-NQ/TW sẽ đồng thời đạt được hai mục tiêu lớn, đó là: vừa đảm bảo an ninh năng lượng điện cho đất nước, vừa thu hút đầu tư, nâng cao tỷ lệ nội địa hoá trong các ngành sản xuất công nghiệp. Quan trọng là phải giải quyết dứt điểm các nút thắt thể chế đang tồn tại, như xoá bỏ việc phải “xin chủ trương đầu tư” dự án điện qua kiến nghị của ông Nguyễn Tài Anh - Phó TGĐ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN): "Bớt những thủ tục đó thì chúng ta mới có thể hoàn thành được tiến độ chung, kể cả Tập đoàn Điện lực Việt Nam làm và kể cả các nhà đầu tư khác làm cũng vẫn cần các cơ chế đấy để chúng ta làm giảm bớt các thủ tục. Trong hệ đống điện của chúng ta, đặc biệt là Viện Năng lượng cũng đã nghiên cứu hết sức chi tiết rồi, từng dự án một, như vậy mà bây giờ quay lại chúng ta lại phải làm chủ trương đầu tư nữa (có những dự án mất 2 năm để làm chủ trương đầu tư) thì chúng tôi kiến nghị là một loạt tất cả các dự án chúng ta bỏ cái bước này".

Với chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn thì thách thức lớn nhất chính là “hạ tầng mềm”, tăng cường năng lực nhân lực, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ để thực hiện “phát triển hạ tầng năng lượng hiện đại, thông minh, bền vững, kết nối khu vực và quốc tế hiệu quả” - như yêu cầu Nghị quyết 70-NQ/TW đề ra: "Chúng ta phải làm chủ được công nghệ, phải có những con người, những doanh nghiệp, những tập đoàn có đủ năng lực để tiếp nhận, để làm chủ và có thể chủ động sản xuất một phần hoặc toàn bộ các trang thiết bị liên quan. Thì đây là điểm rất là khó khăn, bởi chúng ta thấy thời gian vừa qua cả thúc đẩy NLTT, cả về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thì đều bị một cái vướng liên quan đến câu chuyện là phát triển khoa học công nghệ, làm chủ về mặt khoa học công nghệ cũng như là về chuyển giao công nghệ và tiếp nhận. Thì đây là yêu cầu bắt buộc phải làm để đến 2030 - 2035 và tiếp sau đó nữa chúng ta mới có thể chủ động hoàn toàn trong vấn đề về giải pháp khoa công nghệ để thực hiện những nhiệm vụ đề ra ở trong Nghị quyết 70-NQ/TW".

Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị đã có. Nghị quyết của Quốc hội về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030 nhằm tháo gỡ các khó khăn trong đầu tư xây dựng dự án điện lực, dầu khí, than; phát triển điện gió ngoài khơi… sẽ có hiệu lực từ 01/3 tới đây. Vấn đề cốt yếu vẫn là công tác thực thi để đạt được các yêu cầu, định hướng Nghị quyết 70-NQ/TW đặt ra.

Khi các tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp - cơ sở sản xuất công nghiệp trong nước có thể tham gia vào sản xuất thiết bị - cơ khí - năng lượng sẽ không chỉ góp phần thi công và hoàn thành các dự án năng lượng, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, mà việc gia tăng tỷ lệ nội địa hoá và làm chủ thiết bị sẽ đóng góp quan trọng hiện thực hoá mục tiêu “tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

(Còn nữa)

 Nguyên Long