Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 20/4 khẳng định Iran “sẽ phải đàm phán”, đồng thời cảnh báo nước này sẽ đối mặt với “những vấn đề chưa từng có” nếu từ chối. Ông nhấn mạnh Washington sẽ không dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa nhằm duy trì sức ép, đặc biệt liên quan đến chương trình hạt nhân. Theo kế hoạch, phái đoàn cấp cao của Mỹ, do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, dự kiến tới Islamabad, Pakistan trong những giờ tới để tham gia vòng đàm phán thứ hai.
Tuy nhiên, phía Iran đến nay vẫn chưa xác nhận tham dự. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và “thiếu nghiêm túc” trong tiến trình ngoại giao. Phát biểu tại họp báo, ông Esmaeil Baghaei nhấn mạnh:
“Chúng tôi chứng kiến Mỹ khăng khăng giữ thái độ thiếu thiện chí và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Tất cả điều này là bằng chứng cho thấy phía Mỹ rõ ràng không coi trọng tiến trình ngoại giao. Trong khi chúng tôi đã kiên định trong quá trình đàm phán bởi vì chúng tôi biết những vấn đề nào là trọng tâm của chúng tôi và những vấn đề nào chúng tôi không thể chấp nhận. Một số vấn đề, chúng tôi đã nói rõ ngay từ đầu, là không thể chấp nhận được đối với chúng tôi, và việc Mỹ khăng khăng đòi hỏi những vấn đề đó sẽ không thay đổi lập trường của chúng tôi. Tôi nghĩ lập trường của chúng tôi rất hợp lý và công bằng.”
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng bày tỏ “sự ngờ vực sâu sắc mang tính lịch sử” đối với Mỹ, khẳng định Tehran sẽ không khuất phục trước sức ép. Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran cảnh báo nước này đã chuẩn bị “những phương án mới” nếu đàm phán thất bại.
Trên thực địa, tình hình tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới – tiếp tục nóng lên. Mỹ duy trì các biện pháp kiểm soát và đã bắt giữ một tàu hàng bị cáo buộc vi phạm, trong khi Iran tuyên bố vẫn đảm bảo lưu thông có chọn lọc cho tàu thuyền. Lưu lượng vận tải qua khu vực này giảm mạnh, làm dấy lên lo ngại về gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Căng thẳng leo thang cũng ngay lập tức tác động tới thị trường tài chính. Trong phiên giao dịch ngày 20/4, giá dầu thế giới tăng mạnh, với dầu Brent vượt mốc 95 đô la/thùng, còn dầu WTI tiến sát 90 đô la/thùng. Ở chiều ngược lại, các chỉ số chính của chứng khoán Mỹ đồng loạt giảm nhẹ, chấm dứt chuỗi tăng kéo dài trước đó, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.
Trong bối cảnh này, nhiều bên kêu gọi kiềm chế. Nga, Trung Quốc và Pháp thúc giục các bên duy trì đối thoại, trong khi Liên hợp quốc cảnh báo các hạn chế tại eo biển Hormuz có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới thương mại và an ninh năng lượng toàn cầu. Người phát ngôn Liên hợp quốc Stéphane Dujarric nhấn mạnh:
“Chúng ta đã chứng kiến rất nhiều hoạt động và thẳng thắn mà nói, rất nhiều sự nhầm lẫn về tình trạng của eo biển Hormuz. Điều rõ ràng đối với chúng tôi là Tổng thư ký Liên hợp quốc vẫn tiếp tục lo ngại về các hạn chế đang được áp đặt, cũng như các sự cố hàng hải mà chúng ta đã chứng kiến trong 48 giờ qua. Lập trường của chúng tôi vẫn rõ ràng là chúng ta cần thấy sự khôi phục hoàn toàn các quyền hàng hải quốc tế và tự do hàng hải ở eo biển Hormuz và điều đó cần được tất cả các bên tôn trọng.”
Với thời hạn ngừng bắn dự kiến kết thúc vào ngày 22/4, những khác biệt cốt lõi giữa hai bên vẫn chưa được thu hẹp, đặt tiến trình đàm phán trước phép thử quyết định. Nếu không đạt được đột phá trong những ngày tới, nguy cơ căng thẳng leo thang trở lại tại Trung Đông là điều khó tránh khỏi./.
Hồng Nhung/VOV1
Bình luận