Theo các báo cáo quốc tế, áp lực nước đang gia tăng nhanh chóng trên quy mô toàn cầu. Hàng tỷ người thiếu nước uống an toàn và hệ thống vệ sinh đạt chuẩn, trong khi nhu cầu sử dụng tiếp tục tăng mạnh. Thực trạng này không chỉ đặt ra thách thức về tài nguyên, mà còn làm gia tăng bất bình đẳng xã hội.
Đáng chú ý, phụ nữ và trẻ em gái là nhóm chịu tác động rõ nét nhất. Tại nhiều quốc gia, họ là lực lượng chính đảm nhận việc thu gom nước cho gia đình, một công việc tốn thời gian nhưng ít được ghi nhận. Trung bình mỗi ngày, hàng trăm triệu giờ lao động được dành cho việc này, kéo theo hệ lụy về sức khỏe, giáo dục và cơ hội phát triển. Bà Michelle Gyles-McDonnough, Giám đốc điều hành Viện Đào tạo và Nghiên cứu của Liên hợp quốc nhận xét:
“Cuộc khủng hoảng nước toàn cầu ảnh hưởng đến tất cả mọi người, nhưng không đồng đều. Hơn 1 tỷ phụ nữ trên thế giới vẫn thiếu tiếp cận nước uống an toàn. Trong hai phần ba số hộ gia đình không có nước tại nhà, phụ nữ là người đảm nhận chính việc thu gom nước, tương đương khoảng 250 triệu giờ mỗi ngày – nhiều hơn gấp ba lần nam giới. Tuy nhiên, họ lại ít được đại diện trong các quyết định liên quan đến quản trị nước.”
Không chỉ là vấn đề sinh hoạt, thiếu nước sạch còn kéo theo nhiều hệ lụy dài hạn. Ở nhiều nơi, trẻ em gái phải nghỉ học để phụ giúp gia đình lấy nước. Điều kiện vệ sinh hạn chế cũng khiến tỷ lệ bỏ học gia tăng, đặc biệt ở tuổi dậy thì. Những yếu tố này góp phần duy trì vòng luẩn quẩn của nghèo đói và bất bình đẳng.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm cấp cao Ngày Nước Thế giới 2026, Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc nhấn mạnh, nước không chỉ là yếu tố thiết yếu cho sự sống mà còn là nền tảng của phát triển.
“Không có nước thì không có sự sống, nhưng cũng không có giáo dục, không có tăng trưởng kinh tế và không có thịnh vượng. Thực tế là hàng tỷ người vẫn thiếu tiếp cận nước sạch, và gánh nặng này rơi nhiều nhất vào phụ nữ và trẻ em gái. Quá thường xuyên, những người trực tiếp đi lấy nước lại không có tiếng nói trong việc ra quyết định. Điều này cần phải thay đổi.”
Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân khiến bài toán nước chưa được giải quyết hiệu quả là sự thiếu vắng tiếng nói của phụ nữ trong quản trị. Dù là những người trực tiếp gắn bó với việc sử dụng và bảo vệ nguồn nước, tỷ lệ phụ nữ tham gia vào các vị trí kỹ thuật và lãnh đạo trong lĩnh vực này vẫn còn thấp ở nhiều quốc gia.
Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy những tín hiệu tích cực. Nhiều mô hình tại châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh chứng minh rằng, khi phụ nữ được trao quyền tham gia quản lý, các hệ thống cấp nước vận hành hiệu quả hơn, đồng thời tạo ra tác động lan tỏa về kinh tế -xã hội.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục làm gia tăng nguy cơ hạn hán, suy giảm nguồn nước và thiên tai cực đoan, yêu cầu về một cách tiếp cận công bằng và toàn diện ngày càng trở nên cấp thiết. Không chỉ dừng ở việc mở rộng hạ tầng, các chính sách cần hướng tới việc bảo đảm sự tham gia thực chất của phụ nữ trong mọi khâu, từ hoạch định đến triển khai.
Ngày Nước Thế giới năm nay vì thế được xem là lời kêu gọi hành động mạnh mẽ: không chỉ giải quyết bài toán thiếu nước, mà còn thu hẹp “khoảng trống bình đẳng” đang tồn tại phía sau mỗi dòng chảy. Bởi khi quyền tiếp cận nước được bảo đảm công bằng, đó cũng là lúc cơ hội phát triển được mở rộng cho toàn xã hội./.
Hồng Nhung/VOV1
Bình luận