Gói hỗ trợ được xây dựng trên 4 trụ cột gồm: thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, gắn với phát triển nguồn nhân lực; phát triển doanh nghiệp trong nước và tăng cường tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; cải thiện môi trường đầu tư; và phát triển hạ tầng chiến lược. Tại buổi họp báo giữa kỳ được tổ chức sáng 7/10, theo ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện JICA tại Việt Nam, 4 trụ cột có mối liên hệ và bổ trợ cho nhau, hướng tới hỗ trợ tổng thể cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam.

"Trong nhiều năm qua, tăng trưởng kinh tế Việt Nam chủ yếu dựa vào các ngành sản xuất sử dụng nhiều lao động, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài và hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, để hướng tới mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, trong đó chú trọng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hiện đại hóa thể chế và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước", ông Kobayashi Yosuke nhận định.

Trụ cột đầu tiên tập trung vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng phát triển nguồn nhân lực. JICA xác định nguồn nhân lực là yếu tố trung tâm của quá trình chuyển đổi. Cơ quan này sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam về chính sách, thể chế, giáo dục đại học, nghiên cứu và thúc đẩy liên kết giữa cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và các trường đại học, viện nghiên cứu.

Đáng chú ý, JICA xác định các lĩnh vực chiến lược mới gồm công nghệ vũ trụ, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số. JICA đang thảo luận khả năng triển khai một khoản vay chương trình mới dành cho AI và chuyển đổi số. Công nghệ số cũng được nghiên cứu, ứng dụng trong chuyển đổi xanh, quản lý rủi ro thiên tai, nông nghiệp, giao thông và y tế.

JICA cũng nhấn mạnh thúc đẩy “tuần hoàn chất xám” giữa Việt Nam và Nhật Bản, tức không chỉ đưa nhân lực Việt Nam sang Nhật Bản đào tạo mà còn tạo điều kiện để nguồn nhân lực này tiếp tục đóng góp cho Việt Nam và tăng cường kết nối giữa hai nước.

Trụ cột thứ hai hướng tới phát triển doanh nghiệp trong nước và giúp các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Theo JICA, sau thành công trong thu hút FDI, thách thức tiếp theo của Việt Nam là nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, giúp doanh nghiệp tham gia vào những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn và trở thành những mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.

JICA sẽ hỗ trợ doanh nghiệp thông qua đổi mới sáng tạo, nâng cấp công nghệ, chuyển giao công nghệ, kết nối với doanh nghiệp Nhật Bản, kết nối kinh doanh và hỗ trợ tiếp cận tài chính. Các chương trình đào tạo quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua Trung tâm Việt Nam - Nhật Bản (VJCC) và chương trình Keieijuku tiếp tục được duy trì, với hơn 1.000 lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp đã được đào tạo.

Một điểm đáng chú ý khác là JICA sẽ tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực liên quan đến an ninh kinh tế như năng lượng, khoáng sản quan trọng, an ninh lương thực và an ninh hàng hải. JICA cũng dự kiến nghiên cứu khả năng hỗ trợ Việt Nam xây dựng nguồn dự trữ dầu khí chiến lược.

Trụ cột thứ ba tập trung cải thiện môi trường đầu tư. JICA cho rằng các nhà đầu tư cần một môi trường kinh doanh minh bạch, có tính dự báo, hiệu quả và tạo được niềm tin vào các thể chế. Với kinh nghiệm nhiều năm hợp tác trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp, JICA sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách và thể chế nhằm xây dựng môi trường kinh doanh hấp dẫn và ổn định hơn.

Các lĩnh vực được chú trọng gồm hệ thống pháp luật và tư pháp, bảo hộ sở hữu trí tuệ, chính sách thuế và cải cách mô hình quản trị, trong đó có mô hình chính quyền địa phương hai cấp. JICA hiện cũng tập trung hỗ trợ bảo hộ nhãn hiệu và có thể mở rộng sang lĩnh vực bản quyền.

Trụ cột thứ tư là phát triển hạ tầng chiến lược. JICA tiếp tục hỗ trợ Việt Nam xây dựng cơ sở vật chất giáo dục, nghiên cứu, hạ tầng công nghệ cao và hạ tầng đô thị chiến lược như đường sắt đô thị, cảng, đường giao thông, cầu, hệ thống thoát nước và xử lý nước thải.

Đáng chú ý, JICA nhấn mạnh mục tiêu của các dự án hạ tầng không chỉ dừng ở việc xây dựng công trình mà còn phải thúc đẩy chuyển giao công nghệ từ doanh nghiệp, tổ chức Nhật Bản cho các đối tác Việt Nam. Qua đó, Việt Nam có thể nâng cao năng lực công nghệ và năng lực công nghiệp trong dài hạn.

Theo JICA, gói hỗ trợ mới phản ánh cam kết của Nhật Bản trong việc đồng hành với Việt Nam trên chặng đường phát triển mới, phù hợp với chương trình cải cách của Việt Nam và tầm nhìn chung được lãnh đạo hai nước xác lập. Thông qua 4 trụ cột, JICA hướng tới hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đồng thời tăng cường hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong các lĩnh vực an ninh kinh tế và phát triển bền vững./.