Bộ Ngoại giao Nga hôm qua tuyên bố các bên tham gia New START “không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ nghĩa vụ hoặc tuyên bố tương xứng nào” trong khuôn khổ hiệp ước. Tuyên bố đồng thời nhấn mạnh Nga sẽ hành động có trách nhiệm và thận trọng, song cũng cảnh báo sẵn sàng thực hiện các biện pháp đối phó quyết đoán nếu an ninh quốc gia bị đe dọa. Cùng ngày, Trợ lý Điện Kremlin Yuri Ushakov cho biết:
“Tháng 9/2025, chúng tôi đã chính thức đề xuất với phía Mỹ việc gia hạn các giới hạn định lượng cốt lõi thêm một năm, như một biện pháp tự nguyện nhằm duy trì kiềm chế chiến lược. Tuy nhiên, cho đến nay, chúng tôi vẫn chưa nhận được phản hồi chính thức từ Mỹ. Tổng thống Vladimir Putin nhấn mạnh rằng trong bối cảnh hiện nay, Liên bang Nga sẽ hành động một cách thận trọng và có trách nhiệm, dựa trên đánh giá toàn diện và cân nhắc kỹ lưỡng tình hình an ninh tổng thể. Đồng thời, chúng tôi vẫn duy trì lập trường cởi mở, sẵn sàng tìm kiếm các giải pháp thông qua đối thoại và đàm phán nhằm bảo đảm ổn định chiến lược và an ninh quốc tế lâu dài.”
Về phía Mỹ, khi được hỏi về việc New START kết thúc, Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Tổng thống Donald Trump chưa đưa ra quyết định cuối cùng, đồng thời nhắc lại lập trường của Nhà lãnh đạo Mỹ:
“Hiện tại, tôi chưa có thông báo cụ thể nào liên quan đến Hiệp ước New START. Tôi cho rằng Tổng thống sẽ đưa ra quan điểm về vấn đề này vào thời điểm thích hợp. Tuy nhiên, có một điều đã được Tổng thống nhiều lần nhấn mạnh, để đạt được một khuôn khổ kiểm soát vũ khí thực sự hiệu quả trong thế kỷ 21, không thể không tính đến vai trò của Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh kho vũ khí hạt nhân của nước này đang gia tăng nhanh chóng.”
Được Nga và Mỹ ký năm 2010, New START giới hạn mỗi bên triển khai tối đa 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược và cho phép tiến hành các cơ chế thanh sát lẫn nhau- yếu tố then chốt giúp duy trì tính minh bạch và ổn định chiến lược. Khi các cơ chế này không còn, nguy cơ tính toán sai lầm và leo thang ngoài ý muốn được đánh giá là gia tăng, nhất là trong bối cảnh quan hệ Nga- Mỹ tiếp tục căng thẳng vì xung đột Ukraine. Giới quan sát cảnh báo kịch bản xấu nhất là một vòng xoáy chạy đua vũ trang mới, trong đó không chỉ Nga và Mỹ mà cả các quốc gia khác cũng chịu áp lực mở rộng năng lực hạt nhân. “Đồng hồ Ngày tận thế” đã được đẩy sát nửa đêm hơn bao giờ hết, phản ánh mức độ rủi ro ngày càng cao đối với an ninh toàn cầu. Chuyên gia Darya Dolzikova, thuộc Chương trình chính sách hạt nhân và phổ biến vũ khí của Nga, nhận định:
“Việc Hiệp ước New START chấm dứt không chỉ xóa bỏ các ràng buộc mang tính định lượng, mà còn làm suy yếu một khía cạnh kém hữu hình nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng: đó là các kênh giao tiếp và tương tác thường xuyên giữa hai bên. Chính những cơ chế này đã góp phần giúp mỗi bên hiểu rõ hơn quan điểm, các mối quan ngại cũng như động lực chiến lược của bên còn lại, qua đó duy trì mức độ ổn định nhất định trong quan hệ chiến lược song phương.”
Trong bối cảnh này, Giáo hoàng Leo XIV và nhiều tổ chức quốc tế hôm qua kêu gọi Nga và Mỹ không từ bỏ các công cụ kiểm soát vũ khí khi chưa có giải pháp thay thế hiệu quả:
“Thực tế hiện nay đòi hỏi phải làm mọi điều có thể để ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang mới. Hơn bao giờ hết, cần thay thế tư duy dựa trên sợ hãi và ngờ vực bằng một nền đạo đức chung, đủ khả năng định hướng các lựa chọn vì lợi ích chung, qua đó biến hòa bình thành một di sản được tất cả cùng gìn giữ.”
Nhiều chuyên gia cho rằng cánh cửa ngoại giao vẫn chưa khép lại hoàn toàn. Ngay cả trong bối cảnh thiếu vắng một khuôn khổ ràng buộc, các cuộc đối thoại nghiêm túc và bền vững về giải trừ vũ khí, với sự tham gia của các quốc gia khác như Anh, Pháp hay Trung Quốc vẫn được xem là con đường cần thiết để hạn chế rủi ro và duy trì ổn định chiến lược toàn cầu./.
Bình luận