Tuy nhiên, những tuyên bố cứng rắn từ cả hai phía cùng diễn biến phức tạp tại Li-băng và eo biển Hormuz cho thấy con đường từ ngừng bắn đến hòa bình vẫn còn nhiều trở ngại.

Từ Washington, Phó Tổng thống JD Vance lên đường tới Thụy Sĩ với thông điệp khá rõ ràng. Ông cho biết ưu tiên hàng đầu của Mỹ là đạt tiến triển trong hai hồ sơ then chốt: chương trình hạt nhân Iran và việc duy trì lệnh ngừng bắn tại Liban.

"Tôi hy vọng chúng tôi đang đạt được tiến triển về vấn đề hạt nhân, tiến triển về vấn đề ngừng bắn ở Lebanon. Đây là hai vấn đề lớn mà nhân sự của chúng tôi đang thực sự tập trung vào."

Phát biểu này cho thấy Mỹ muốn tận dụng khoảng thời gian ngừng bắn 60 ngày để xử lý những nguyên nhân sâu xa của cuộc xung đột, thay vì chỉ dừng lại ở việc chấm dứt giao tranh trước mắt.

Trong khi đó, lập trường của Iran mang màu sắc khác. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei hôm qua nhấn mạnh, Iran đến Thụy Sĩ không chỉ để đàm phán, mà còn để yêu cầu phía Mỹ thực hiện đầy đủ các cam kết đã ký.

"Cam kết đổi lấy cam kết. Nếu phía bên kia từ chối thực hiện nghĩa vụ của mình, Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ đáp trả bằng các biện pháp cần thiết."

Thông điệp này phản ánh sự hoài nghi vốn tồn tại lâu nay trong quan hệ Mỹ-Iran. Iran muốn nhìn thấy các bước đi cụ thể liên quan tới dỡ bỏ trừng phạt, chấm dứt các hoạt động quân sự của các lực lượng đồng minh Mỹ trong khu vực trước khi tiến xa hơn trong đàm phán.

Về phía Pakistan, là quốc gia đóng vai trò trung gian quan trọng dẫn tới Bản ghi nhớ vừa qua, Pakistan cũng cử đoàn cấp cao tới Thụy Sĩ. Việc Thủ tướng Shehbaz Sharif cùng Tổng Tham mưu trưởng quân đội Pakistan trực tiếp tham gia cho thấy Pakistan muốn bảo đảm tiến trình đối thoại không bị đổ vỡ ngay từ giai đoạn đầu. Đối với Pakistan, thành công của đàm phán không chỉ giúp ổn định khu vực mà còn khẳng định vai trò ngày càng nổi bật của nước này trong các nỗ lực hòa giải quốc tế.

Tuy nhiên, ngay trước thời điểm các bên ngồi vào bàn đàm phán, căng thẳng mới lại xuất hiện. Ngày 20/6, Iran tuyên bố đóng eo biển Hormuz đối với hoạt động hàng hải, cáo buộc Mỹ không thực hiện đầy đủ các cam kết trong thỏa thuận và cho rằng Israel vẫn tiếp tục các hoạt động quân sự tại miền Nam Liban. Đáp lại, Tổng thống Donald Trump cảnh báo trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ có thể áp đặt phí đối với hoạt động hàng hải qua Hormuz nếu các cuộc đàm phán không đạt được thỏa thuận cuối cùng. Những diễn biến này cho thấy dù đã đạt được ngừng bắn, cả Mỹ và Iran vẫn tiếp tục sử dụng các công cụ gây sức ép nhằm củng cố vị thế trên bàn thương lượng.

Tuy nhiên, trong bối cảnh đó vẫn xuất hiện những tín hiệu tích cực có thể hỗ trợ tiến trình đàm phán. Chiều 20/6, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz đã chỉ đạo quân đội nước này kiềm chế nổ súng tại Liban sau quá trình tham vấn với phía Mỹ. Mặc dù quân đội Israel chưa rút khỏi miền Nam Liban, quyết định này được đánh giá là động thái nhằm tránh làm gia tăng căng thẳng đúng vào thời điểm các cuộc tiếp xúc ngoại giao đang được nối lại tại Thụy Sĩ.

Theo đánh giá của giới quan sát, việc các phái đoàn đồng loạt tập trung tại Thụy Sĩ cho thấy cơ hội đối thoại hiện vẫn đang được duy trì. Tuy nhiên, những bất đồng về việc thực thi các cam kết ngừng bắn, tranh cãi liên quan tới eo biển Hormuz và tình hình Liban cho thấy các bên vẫn bước vào đàm phán với tâm thế vừa hợp tác vừa đề phòng lẫn nhau. Bởi vậy, thách thức lớn nhất tại Thụy Sĩ không phải là khởi động đối thoại, mà là xây dựng được lòng tin đủ để biến thỏa thuận ngừng bắn mong manh hiện nay thành một tiến trình hòa bình bền vững hơn cho khu vực Trung Đông./.

Hồng Nhung/Ban Thời sự VOV1