Nhằm góp phần tăng cường hợp tác nông nghiệp giữa hai nước, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang trực tiếp tham gia triển khai các dự án sản xuất lúa gạo tại Cuba, từ chuyển giao giống lúa năng suất cao, áp dụng phương thức canh tác phù hợp, đến đưa máy móc, công nghệ phục vụ sản xuất. Những nỗ lực này không chỉ góp phần hỗ trợ Cuba từng bước cải thiện an ninh lương thực, mà còn cụ thể hóa các cam kết hợp tác chiến lược giữa hai nước bằng những mô hình sản xuất hiệu quả trên thực địa.
Trên cơ sở mối quan hệ chính trị tin cậy, gắn bó đặc biệt giữa hai nước, lãnh đạo Việt Nam và Cuba đã nhiều lần khẳng định quyết tâm đưa hợp tác nông nghiệp trở thành lĩnh vực ưu tiên, trong đó sản xuất lúa gạo giữ vai trò then chốt. Từ hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp giống, hợp tác từng bước đã chuyển sang mô hình đầu tư sản xuất dài hạn, bài bản, gắn với trách nhiệm và cam kết lâu dài của doanh nghiệp Việt Nam tại Cuba.
Một hướng hợp tác quan trọng là chuyển giao các giống lúa năng suất cao do Việt Nam nghiên cứu, chọn tạo. Tiêu biểu là giống lúa lai ba dòng CT16 do Học viện Nông nghiệp Việt Nam lai tạo và Công ty TNHH Cường Tân nắm giữ bản quyền, được công nhận là giống cây trồng mới tại Việt Nam từ năm 2011. Trong khuôn khổ thỏa thuận Việt Nam hỗ trợ Cuba sản xuất lúa gạo, giống CT16 đã được đưa sang gieo trồng thử nghiệm tại tỉnh Pinar del Río và cho kết quả tích cực, với năng suất đạt 7–8 tấn mỗi hecta, cao gấp khoảng hai lần so với phương thức canh tác truyền thống
Cùng với chuyển giao giống, các dự án đầu tư sản xuất quy mô lớn cũng đang được triển khai. Mới đây, lễ ký kết hợp đồng liên doanh có thời hạn 25 năm, trị giá hơn 50 triệu đô-la giữa Công ty Hoàng Gia Việt và đối tác Cuba đã góp phần tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác sản xuất lúa gạo tại tỉnh Artemisa, khu vực được đánh giá có điều kiện đất đai và khí hậu thuận lợi cho phát triển nông nghiệp. Anh Nguyễn Khắc Hoàng, Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Thực phẩm Quốc tế Hoàng Gia Việt, cho biết: “Tại thời điểm hiện nay, đất nước bạn còn gặp nhiều khó khăn liên quan đến vật tư, trang thiết bị đầu vào. Muốn làm mạ khay – cấy máy thì phải làm khay, giá thể, gieo mạ, có máy móc gieo, rồi chăm sóc mạ… với rất nhiều bước khác nhau. Phương án này chưa phù hợp ở thời điểm hiện tại. Chính vì vậy, chúng tôi áp dụng quy trình gieo sạ cụm – một tiến bộ khoa học kỹ thuật đang được áp dụng tại Việt Nam, vừa tiết giảm chi phí, vừa giảm tác động môi trường. Không có lý do gì chúng ta không đi tắt đón đầu, đưa công nghệ tốt nhất của Việt Nam sang cho đất nước bạn”.
Việc triển khai dự án tại Artemisa cho thấy cách tiếp cận linh hoạt của doanh nghiệp Việt Nam: tổ chức lại sản xuất trên cơ sở khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, đồng thời lựa chọn quy trình canh tác phù hợp với điều kiện thực tế của Cuba. Mục tiêu không chỉ là sản xuất trước mắt, mà là xây dựng mô hình canh tác ổn định, có khả năng nhân rộng trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, để quá trình này đạt hiệu quả bền vững, yếu tố cơ giới hóa cũng được chú trọng. Công ty Cơ khí Nông nghiệp Phan Tấn, với 34 năm kinh nghiệm tại Đồng Tháp, đang nghiên cứu và đưa các loại máy móc phù hợp nhằm hỗ trợ sản xuất nông nghiệp sang Cuba. Ông Võ Trung Lập, Phó Giám đốc Công ty, cho biết: “Qua những thông tin tìm hiểu được, nền nông nghiệp nói chung cũng như điều kiện đất đai của Cuba khá giống với Việt Nam, đặc biệt là vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là một điều thuận lợi để các loại máy móc cũng như các giải pháp sản xuất lúa nước của Việt Nam có thể áp dụng cho thị trường Cuba. Hiện nay, công ty Phan Tấn đang phối hợp với một nhóm đối tác khác để xây dựng quy trình khép kín về canh tác lúa thông minh, giảm phát thải theo định hướng của Chính phủ. Máy móc của công ty Phân Tấn tập trung vào khâu xử lý rơm rạ sau thu hoạch.
Chỉ trong giai đoạn 2024–2025, các giống lúa và quy trình canh tác của Việt Nam đã được triển khai tại 11 tỉnh của Cuba, cho năng suất trung bình đạt 5,8 tấn mỗi hecta, cao hơn nhiều so với phương thức canh tác truyền thống, với những mô hình đạt trên 11 tấn mỗi hecta. Đây là kết quả của quá trình chuyển giao đồng bộ từ giống, kỹ thuật đến tổ chức sản xuất. Những kết quả này nhận được sự quan tâm và đánh giá tích cực từ phía Cuba. Phó Đại sứ Cuba tại Việt Nam, Joy Puentes, nhấn mạnh:
“Người dân Cuba tiêu thụ một lượng lớn gạo, và từ trước tới nay, Việt Nam - những người anh em thân thiết của chúng tôi - luôn đồng hành, hỗ trợ Cuba trong lĩnh vực sản xuất lúa gạo. Chúng tôi tin rằng với sự hỗ trợ về kinh nghiệm từ Việt Nam, Cuba sẽ có thêm điều kiện để cải thiện và nâng cao mức độ đảm bảo an ninh lương thực, hướng tới sản xuất lúa gạo bền vững hơn - điều mà đất nước chúng tôi đang rất cần”.
Việc các doanh nghiệp Việt Nam hỗ trợ về giống lúa, công nghệ và phương thức sản xuất tiên tiến không chỉ góp phần giải quyết bài toán an ninh lương thực cho Cuba, mà còn ươm mầm cho một tương lai hợp tác bền vững giữa hai nước trong lĩnh vực nông nghiệp./.
Bình luận