Những nỗ lực này đã được Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) ghi nhận và được đánh giá là điểm sáng trong nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình thấp.
Việt Nam hiện có khoảng trên 7 triệu người khuyết tật, chiếm hơn 7% dân số từ 2 tuổi trở lên, trong đó 58% là nữ giới, gần 29% là khuyết tật nặng và đặc biệt nặng. Thực tế này cho thấy yêu cầu ngày càng cấp thiết trong việc bảo đảm an sinh xã hội, thúc đẩy hòa nhập và tạo điều kiện để người khuyết tật tham gia đầy đủ vào đời sống kinh tế – xã hội.
Trong thời gian qua, Chính phủ Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với người khuyết tật. Hệ thống an sinh xã hội trong nước không ngừng được mở rộng về diện bao phủ và nâng cao về chất lượng chính sách. Hiện nay, hơn 1,7 triệu người khuyết tật nặng được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng và cấp thẻ bảo hiểm y tế; các bệnh viện đa khoa tuyến trung ương và cấp tỉnh thành đều có khoa phục hồi chức năng. Trẻ em khuyết tật được hỗ trợ học hòa nhập tại các cơ sở giáo dục. Với những trường hợp không có khả năng học hòa nhập, Nhà nước hỗ trợ học tập tại các cơ sở giáo dục chuyên biệt. Ông Đặng Văn Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp Hội về Người Khuyết tật Việt Nam cho biết:
"Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến người khuyết tật. Sự tham gia mạnh mẽ của các tổ chức người khuyết tật trong xây dựng giám sát chính sách, đặc biệt là hưởng ứng rộng rãi của cộng đồng doanh nghiệp đã góp phần tạo ra nhận thức tích cực và thúc đẩy sáng kiến hoà nhập vào vào nhiều lĩnh vực một cách bình đẳng. Nhắc đến người khuyết tật, chúng ta không chỉ nói về thách thức mà còn là thành tựu đáng tự hào. Nhiều người khuyết tật đã khẳng định mình trong mọi lĩnh vực như khởi nghiệp và kinh doanh. Họ không chỉ vượt qua rào cản của bản thân mà mở ra những chuẩn mực mới về năng lực và có sự đóng góp phát triển xã hội."
Trong hợp tác quốc tế, Việt Nam thể hiện cam kết nhất quán trong thúc đẩy quyền của người khuyết tật, thông qua việc ký và phê chuẩn Công ước Liên hợp quốc về Quyền của người khuyết tật; phê chuẩn Công ước 159 của Tổ chức Lao động Quốc tế về tái thích ứng nghề nghiệp và việc làm cho người khuyết tật; gia nhập Hiệp ước Marrakesh nhằm mở rộng khả năng tiếp cận sách và tác phẩm in cho người khiếm thị.
Đánh giá cao những nỗ lực này, các chuyên gia tại Tổ chức Lao động quốc tế ghi nhận, Việt Nam là một trong những quốc gia dẫn đầu trong nhóm nước có thu nhập trung bình thấp về xây dựng hệ thống an sinh xã hội bao trùm cho người khuyết tật, với cách tiếp cận đang chuyển dần từ hỗ trợ mang tính phúc lợi sang trao quyền và thúc đẩy hòa nhập kinh tế – xã hội.
Theo báo cáo “Hướng tới Xã hội Hòa nhập: An sinh xã hội kiến tạo cơ hội và trao quyền cho người khuyết tật” vừa được ILO công bố, Việt Nam đã đạt được độ bao phủ rộng đối với người khuyết tật nặng, thông qua sự kết hợp hài hòa giữa trợ giúp xã hội, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. Đặc biệt, việc triển khai hệ thống xác định mức độ khuyết tật dựa vào cộng đồng được ILO đánh giá là phù hợp với các thông lệ quốc tế tốt, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận chính sách và phân bổ trợ cấp phù hợp với các mức độ chi phí phát sinh do khuyết tật. Ông Andre Gama, chuyên gia An sinh xã hội của ILO, phân tích:
"Ở Việt Nam có khá nhiều chính sách hướng đến người khuyết tật. Và chúng ta cũng thấy được những tiến bộ đáng kể, đặc biệt là trong việc hỗ trợ người khuyết tật nặng và rất nặng ở Việt Nam. Tỷ lệ dân số nhận trợ cấp khuyết tật đã tăng từ khoảng 0,5% lên khoảng 1,5% đến 2% hiện nay, tức là tăng hơn ba lần. Trợ cấp xã hội cho người khuyết tật hiện cũng là mức trợ cấp xã hội cao nhất, đây là một tín hiệu tích cực."
Tuy nhiên, đến nay, công tác đảm bảo an sinh xã hội cho người khuyết tật tại Việt Nam vẫn còn gặp một số thách thức. Mức trợ cấp dành cho người khuyết tật nặng hiện vẫn còn hạn chế, trong khi khoảng trống bao phủ đối với người khuyết tật nhẹ vẫn khá lớn. Bên cạnh đó, các chi phí bổ sung do khuyết tật tiếp tục là rào cản đối với việc bảo đảm hòa nhập và trao quyền thực chất cho người khuyết tật.
Từ những đánh giá này, ILO khuyến nghị một số ưu tiên chính sách trong thời gian tới, , bao gồm cải thiện mức độ thỏa đáng của trợ cấp, mở rộng phạm vi bao phủ, đặc biệt đối với người khuyết tật nhẹ, và tăng cường mối liên kết giữa an sinh xã hội và chính sách việc làm. Theo ILO, đây là yếu tố then chốt để thúc đẩy sự tham gia lực lượng lao động, nâng cao hòa nhập xã hội và trao quyền kinh tế cho người khuyết tật thông qua việc làm thỏa đáng. Bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam nhấn mạnh:
“Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ quan trọng như mở rộng trợ giúp xã hội, tăng bao phủ bảo hiểm y tế, cải thiện hệ thống xác định mức độ khuyết tật và hoàn thiện khung pháp lý thúc đẩy hòa nhập. Đây là những thành tựu có thể tự hào. Hệ thống bảo trợ xã hội toàn diện và chính sách việc làm công bằng là những động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự trao quyền cho người khuyết tật. Khi các rào cản được loại bỏ và quyền được bảo vệ, người khuyết tật có thể tham gia đầy đủ, đóng góp có ý nghĩa và góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam. Tổ chức Lao động quốc tế cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam xây dựng tương lai nơi mọi người đều được tiếp cận an sinh xã hội, việc làm bền vững và đóng góp bình đẳng cho sự phát triển của đất nước.”
Trong thời gian tới, việc tăng cường gắn kết giữa an sinh xã hội và chính sách việc làm sẽ tiếp tục đóng vai trò then chốt, nhằm thúc đẩy hòa nhập, nâng cao quyền năng kinh tế và tạo điều kiện để người khuyết tật tham gia đầy đủ, bình đẳng vào tiến trình phát triển của Việt Nam./.
Bình luận