Những ngày này, các địa phương khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ đang hoàn tất công tác chuẩn bị sẵn sàng lấy nước đổ ải gieo cấy vụ Đông Xuân 2025–2026. Trong bối cảnh nguồn nước phụ thuộc vào các đợt xả bổ sung từ các hồ chứa thủy điện và diễn biến thời tiết khó lường, việc điều hành lấy nước, tích trữ và sử dụng hiệu quả nguồn nước được các ngành chuyên môn và nông dân ở các địa phương chủ động triển khai bảo đảm đúng tiến độ sản xuất trong khung thời vụ gieo cấy tốt nhất.
Ngay từ sáng sớm, khi sương còn phủ mờ trên mặt ruộng, nhiều nông dân đã có mặt ngoài đồng, bắt tay vào công việc be bờ, cuốc đất, chỉnh trang lại từng thửa ruộng chuẩn bị đón nguồn nước ngay trong đợt 1 xả nước từ các hồ chứa thủy điện. Tiếng cuốc, xẻng hòa cùng tiếng máy bừa đất rộn ràng khắp cánh đồng, báo hiệu vụ sản xuất mới đang đến gần. Những bờ vùng, bờ thửa được đắp cao, nén chặt nhằm hạn chế thất thoát nước, tạo điều kiện giữ ẩm cho đất khi bước vào gieo cấy. Ông Vũ Tấn Long ở xã Tiên Tiến, tỉnh Hưng Yên cho biết: "Gia đình cấy 9 sào, nước đổ ải theo lịch của hợp tác xã, đã đổ ải cơ bản, đang cho máy lồng đất, bừa ngả, chuẩn bị cấy vụ Xuân"
Trên những thửa ruộng đã thu hoạch xong cây vụ trước, nông dân khẩn trương cày lật đất, phơi ải, làm cho đất tơi xốp, diệt trừ mầm bệnh và cỏ dại. Xen giữa các thửa ruộng, hệ thống kênh mương nội đồng được dọn dẹp, bèo rác, bùn đất được vớt lên, bảo đảm dòng chảy thông suốt khi các trạm bơm bắt đầu vận hành. Chia sẻ về việc lấy nước sớm vào ruộng làm đất, chị Nguyễn Thị Kim Dung, xã Chí Minh, thành phố Hải Phòng phấn khởi: “Công ty thủy lợi thông báo lịch lấy nước và phục vụ nước đầy đủ cho bà con. Gia đình tôi có hơn một mẫu ruộng, nước về đến đâu thì làm đất đến đó, rất thuận lợi cho bà con trong sản xuất.”
Theo lịch lấy nước đã được thống nhất giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Tập đoàn Điện lực Việt Nam, sẽ có 2 đợt lấy nước phục vụ gieo cấy vụ Đông Xuân 2025-2026, khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ. Cụ thể, lịch lấy nước phục vụ gieo cấy lúa vụ Đông Xuân 2025-2026, khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ tổng cộng 12 ngày, gồm 2 đợt: Đợt 1: Từ 0 giờ ngày 16/1 đến 24 giờ ngày 20/1/2026. Đợt 2 bắt đầu từ 0 giờ ngày 29/1 đến 24 giờ ngày 4/2/2026.
Sản xuất vụ Đông xuân 2025-2026, dự kiến, các tỉnh, thành phố Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng sẽ tập trung gieo cấy từ ngày 10/1 đến hết tháng 2 năm 2026. Bà Lương Thị Kiểm, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hải Phòng cho biết, vụ Đông xuân 2025-2026 thành phố gieo cấy hơn 78 nghìn 500 ha lúa, với năng suất bình quân 68,5 tạ/ha tập trung vào trà Xuân muộn. Các giải pháp như: vận hành cống dưới đê, tổ chức các đợt lấy nước và phối hợp chặt chẽ với hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải đang được triển khai đảm bảo đủ nước phục vụ sản xuất và ứng phó với các diễn biến thời tiết, bà Lương Thị Kiểm lưu ý: "Chủ động cầy ải sớm. Đối với các địa phương lấy nước tự chảy lưu ý kiểm tra độ mặn trước khi lấy nước vào đồng. Đối với những nơi không lấy nước “tự chảy” phải có kế hoạch chi tiết và cụ thể để lấy nước đủ diện tích. Những khu vực khó khăn cần phải bơm “nước ngược” cần khoanh vùng có phương án sẵn sàng lấy nước đổ ải, phấn đấu 100% diện tích sẽ được đổ ải kịp thời và gieo cấy đúng thời vụ"
Đổ ải vụ Đông Xuân 2024 -2025, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải phụ trách cấp nước cho 3 tỉnh, thành phố gồm: Hải Phòng, Hưng Yên, Bắc Ninh, trong đó, Hải Phòng là địa phương có diện tích sản xuất lúa Xuân lớn nhất. Để phục vụ đổ ải, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải tích trữ nước vào hệ thống phục vụ đổ ải vụ Đông xuân 2025-2026 từ ngày 1/1. Trong giai đoạn này, công ty Bắc Hưng Hải và các đơn vị khai thác công trình thủy lợi trực thuộc sẽ giám sát chặt chẽ mực nước và độ mặn tại các cửa lấy nước để vận hành công trình lấy nước vào hệ thống. Ông Trịnh Thế Trường, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc công ty TNHH 1 thành viên khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải, năm nay, chất lượng nước trên các tuyến kênh trục được cải thiện so với cùng kỳ những năm trước, không còn tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác lấy nước đầu vụ. Trạm bơm dã chiến Xuân Quan được tiếp tục đầu tư, nâng cấp thêm 16 mét khối/giây, tổng công suất đạt 32 mét khối/giây sẽ góp phần chủ động hơn nguồn nước cho hệ thống Bắc Hưng Hải, ông Trịnh Thế Trường cho biết: "Hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải điều hành, cấp nước trong điều kiện nguồn nước xả từ hồ chứa thủy điện và lấy nước ngược trong hệ thống, chúng tôi và các địa phương đã có nhiều kinh nghiệm trong những năm qua. Chúng tôi đã chủ động họp bàn với các địa phương và thống nhất kế hoạch lấy nước luân phiên trong hệ thống đảm bảo cấp đủ nước đổ ải. Theo kế hoạch đã thống nhất tự tin rằng sẽ hoàn thành việc đổ ải, không để diện tích nào thiếu nước và kịp thời vụ để gieo cấy"
Với sự chủ động của nông dân trên đồng ruộng, sự vào cuộc đồng bộ của các công ty khai thác công trình thủy lợi và sự chỉ đạo sát sao của ngành nông nghiệp các địa phương, công tác lấy nước đổ ải vụ Đông Xuân 2025–2026 đang được triển khai đúng kế hoạch. Việc bảo đảm đủ nguồn nước, điều hành linh hoạt và sử dụng hiệu quả ngay từ đầu vụ không chỉ giúp nông dân yên tâm sản xuất, gieo cấy đúng lịch thời vụ, mà còn là tiền đề quan trọng để toàn vùng đạt năng suất, chất lượng cao, góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân./.
Minh Long
Bình luận