Lấy nước đổ ải vụ Đông xuân 2025–2026 ở khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ đang bước vào giai đoạn quan trọng, khi chỉ còn ít ngày nữa, đợt xả nước đầu tiên qua phát điện từ các hồ chứa thủy điện bắt đầu. Trong bối cảnh nguồn nước phụ thuộc nhiều vào việc điều tiết hồ chứa cũng như diễn biến khí tượng thủy văn còn tiềm ẩn những yếu tố khó lường, công tác xây dựng lịch lấy nước, phối hợp vận hành và chủ động các phương án ứng phó ngay từ đầu vụ có ý nghĩa quan trọng. Để làm rõ hơn việc điều hành nguồn nước cũng như những điểm mới trong lấy nước đổ ải vụ Đông xuân năm nay, phóng viên Đài TNVN đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hồng Khanh, Phó cục trưởng Cục Quản lý và xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Mời quý vị và các bạn cùng nghe.
Phóng viên: Thưa ông, kế hoạch lấy nước đổ ải gieo cấy vụ Đông Xuân 2025–2026 ở đồng bằng sông Hồng và Trung du Bắc bộ đã được Cục Quản lý và xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng như thế nào để bảo đảm đủ nước, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các địa phương lấy nước đổ ải, thưa ông?
Ông Nguyễn Hồng Khanh: Thực hiện các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có Thông báo lịch lấy nước phục vụ gieo cấy lúa Đông xuân 2025-2026 khu vực Trung du và Đồng bằng Bắc bộ. Cụ thể, nguồn nước được điều tiết trong 12 ngày, gồm 2 đợt. Đợt 1 từ 0h ngày 16/1/2026 đến ngày 24h ngày 20/1/2026, (5 ngày). Đợt 2 từ 0h ngày 29/1/2016 đến 24h ngày 4/2/2026 (7 ngày). Trong thời gian lấy nước, mực nước tại Trạm Thủy văn Hà Nội trong đợt 1 duy trì không thấp hơn 1,6m và đợt 2 các nhà máy thủy điện sẽ vận hành tối đa công suất phát điện để tăng cường nguồn nước về hạ du và mực nước dự kiến trung bình đạt khoảng 1,7 đến 1,9m tại trạm thủy văn Hà Nội. Việc tính toán để đưa ra lịch điều tiết nước ải đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các đơn vị liên quan của Bộ và các địa phương nhất và đã có thông báo chính thức đến các địa phương.
Phóng viên: Trước thời điểm lấy nước đổ ải đợt 1 vào lúc 0 giờ ngày 16/1, Cục nhận định như thế nào về tình hình khí tượng thủy văn và dòng chảy trên các sông ở miền Bắc hiện nay?
Ông Nguyễn Hồng Khanh trả lời: Qua thông tin chúng tôi nắm được về tình hình về khí tượng thủy văn, dòng chảy ở lưu vực sông ở miền Bắc: tổng dung tích các hồ chứa tính đến ngày 8/1/2026. Dung tích của 4 hồ chứa lớn tham gia điều tiết nguồn nước khoảng 24,2 tỷ mét khối nước, đạt 99,5% dung tích thiết kế, đây là dung tích tương đối tốt so với nhiều năm.
Về tình hình khí tượng thủy văn và dòng chảy trên các sông ở miền Bắc: theo bản tin dự báo hạn hán ngày 1/1/2026 của Trung tâm dự báo khí tượng Thủy văn Quốc gia: về nhiệt độ trong tháng 1, nhiệt độ trung bình tại hầu hết các khu vực Bắc bộ phổ biến xấp xỉ và thấp hơn từ 0 đến 0,5 độ C, riêng ở một số nơi ở Điện Biên, Sơn La thấp hơn 0,5 đến 1 độ C. Một đô nơi thuộc Hà Nội, Ninh Bình cao hơn từ 0 đến 0,5 độ C so với trung bình nhiều năm. Về mưa: tháng 1/2026 phổ biến ở mức từ 15 đến 35mm/tháng, xấp xỉ so với trung bình nhiều năm cùng kỳ. Về không khí lạnh, rét đậm, rét hạn: trong tháng 1/2026. Không khí lạnh có xu hướng hoạt động sấp xỉ so với trung bình nhiều năm cùng kỳ, và có khả năng xuất hiện rét đậm, rét hại trên diện rộng tập trung tại khu vực Bắc bộ và có thể kèm theo hiện tượng sương muối, băng giá, ở vùng miền núi Bắc bộ. Về nguồn nước tháng 1/2026, lưu lượng dòng chảy trên sông Thao, sông Lô tiếp tục giảm tổng lượng dùng chảy trên sông Thao tại trạm Yên Bái thấp hơn trung bình nhiều năm cùng kỳ 78%; trên sông Lô tại trạm Tuyên Quang thấp hơn nhiều khoảng 43%; trên sông Đà tính lượng nước đến hồ Hòa bình trong tháng 2 có xu thế giảm so với tháng trước, và chịu ảnh hưởng điều tiết của hồ thủy điện Sơn La, tổng lượng dòng chảy xấp xỉ trung bình nhiều năm.
Phóng viên: Lấy nước đổ ải vụ Đông xuân 2025-2026 ở miền Bắc có những điểm gì khác so với các năm trước, nhất là trong bối cảnh nguồn nước ngày càng biến động, thưa ông?
Ông Nguyễn Hồng Khanh trả lời: Vụ Đông xuân 2025 - 2026 có một số vấn đề lưu ý để các địa phương, các đơn vị khai thác công trình thủy lợi cần tập trung để lấy nước đảm bảo hiệu quả. Thứ nhất, lịch lấy nước đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông báo và sắp tới các cơ quan, đơn vị liên quan đến hồ chứa thủy điện sẽ vận hành theo lịch đã thống nhất. Như vậy, các địa phương sẽ vận hành các công trình thủy lợi và chuẩn bị lịch gieo cấy để làm sao chúng ta có kết quả lấy nước tốt nhất, hiệu quả nhất. Lịch lấy nước gieo cấy vụ Đông Xuân năm 2025 – 2026 được xây dựng 2 đợt, khác so với các năm trước là 3 đợt. Năm nay chúng tôi cũng đã có văn bản trong Thông báo của Bộ gửi các địa phương đã lưu ý các địa phương, các công ty khai thác công trình thủy lợi, lưu ý những khu vực khó khăn cần chủ động giải pháp để làm sao chủ động trong tình huống khó khăn, thiếu nước để có giải pháp kịp thời. Chúng tôi đánh ánh giá cao các địa phương đã xây dựng những phương án cụ thể để giải quyết những vấn đề có thể phát sinh khó khăn về nguồn nước. Ví dụ: năm nay thành phố Hà Nội đã được đầu tư một số công trình thủy lợi và một số công trình thủy lợi đã được hoàn thành để đưa vào vận hành đặc biệt là trạm bơm Phù Sa; thành phố Hà Nội cũng đã có phương án lấy nước rất cụ thể cho từng khu vực sản xuất của thành phố. Các địa phương cũng đã có chỉ đạo các đơn vị khai thác công trình lợi, Sở Nông nghiệp phát triển nông thôn và các Chi cục khai thác công trình thủy lợi để triển khai những giải pháp để làm sao lấy nước được điều tiết từ các hồ chứa thủy điện hiệu quả nhất. Chúng tôi rất mong đợt điều tiết nước và đợt lấy nước năm nay của các địa phương hiệu quả. Cục lưu ý, trong bối cảnh mưa, lũ cũng có một số thời đoạn sẽ khó khăn hoặc một số vùng sẽ khó khăn liên quan đến biến đổi dòng chảy, vì vậy các địa phương phải theo dõi chặt chẽ tình hình điều tiết nguồn nước và tình hình mực nước ở các điểm lấy nước để xem xét việc biến đối dòng chảy ảnh hưởng như thế nào đến việc lấy nước của các công trình thủy lợi để có những giải pháp thích ứng kịp thời trong tình huống phát sinh.
Phóng viên: Xin cảm ơn ông đã trả lời phỏng vấn của phóng viên Đài TNVN!
Minh Long
Bình luận