Tiếp đó, ngày 25/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 41/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Thủy sản, thay thế các quy định trước đây, chính thức có hiệu lực từ ngày 25/01/2026
Nhằm bảo đảm việc triển khai thống nhất, đồng bộ và hiệu quả các quy định mới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tập trung chỉ đạo tổ chức thực hiện, bố trí nguồn lực, tập huấn cán bộ và đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thủy sản đến các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Phân quyền mạnh mẽ cho địa phương
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Luật và Nghị định mới là tiếp tục đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho chính quyền địa phương trong quản lý nhà nước về thủy sản.
Theo đó, nhiều nhiệm vụ, quyền hạn trước đây thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ hoặc Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã được giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Đáng chú ý là thẩm quyền quyết định thành lập khu bảo tồn biển nằm trong phạm vi quản lý hành chính trên biển của địa phương; ban hành quy chế quản lý khu bảo tồn biển; ban hành danh mục khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản ở vùng ven bờ, vùng lộng và vùng nội địa.
Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cũng được giao quyền cấp phép nhập khẩu giống thủy sản, thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản phục vụ khảo nghiệm, nghiên cứu khoa học; cấp phép nhập khẩu, thuê tàu cá; cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện đăng kiểm tàu cá trên địa bàn.
Việc phân quyền này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao tính chủ động của địa phương, đồng thời tăng hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực thủy sản.
Phân cấp về cơ sở, gắn trách nhiệm quản lý
Không chỉ phân quyền cho cấp tỉnh, Luật và Nghị định mới còn phân cấp một số nhiệm vụ cụ thể cho Ủy ban nhân dân cấp xã. Trong đó có việc quản lý, xác nhận nguồn gốc các loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm; cấp, cấp lại giấy xác nhận đối với cơ sở nuôi trồng thủy sản lồng bè, đối tượng thủy sản nuôi chủ lực thuộc phạm vi quản lý.
Cách tiếp cận này giúp đưa công tác quản lý thủy sản “về gần cơ sở”, gắn trách nhiệm cụ thể cho chính quyền cấp thấp nhất, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục.
Nhiều quy định mới, chặt chẽ hơn
Nghị định số 41/2026/NĐ-CP cũng bổ sung, điều chỉnh nhiều quy định quan trọng nhằm siết chặt quản lý hoạt động thủy sản, hướng tới phát triển bền vững và chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Đáng chú ý, thủ tục “Cấp phép nuôi trồng thủy sản trên biển” đã được bãi bỏ và tích hợp vào thủ tục “Giao khu vực biển để nuôi trồng thủy sản”. Theo đó, tổ chức, cá nhân nuôi trồng thủy sản trên biển bắt buộc phải có phương án hoặc dự án nuôi trồng và được cơ quan có thẩm quyền giao khu vực biển.
Nghị định cũng quy định rõ cách xác định các đối tượng được miễn tiền sử dụng khu vực biển để nuôi trồng thủy sản; phạm vi hoạt động của tàu hậu cần nghề cá theo chiều dài tàu; hạn chế đóng mới, cải hoán tàu cá làm nghề lưới kéo, lưới rê thu ngừ nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Tăng cường hoạt động quản lý giám sát hành trình tàu cá
Quản lý hệ thống giám sát hành trình tàu cá tiếp tục là nội dung được quy định chặt chẽ hơn. Mỗi tàu cá chỉ được lắp tối đa 2 thiết bị giám sát hành trình; các trường hợp đã lắp nhiều hơn trước đây được phép sử dụng có thời hạn và phải khai báo khi tháo gỡ.
Thuyền trưởng, chủ tàu có trách nhiệm bảo đảm thiết bị hoạt động liên tục 24/7, thực hiện chế độ báo cáo vị trí tàu cá trong các trường hợp mất tín hiệu hoặc tạm ngừng khai thác. Đồng thời, trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ vệ tinh cho thiết bị giám sát hành trình cũng được quy định rõ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch hóa hoạt động khai thác thủy sản trên biển.
Yêu cầu triển khai đồng bộ, hiệu quả
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương khẩn trương tổ chức quán triệt, tập huấn cho đội ngũ công chức, viên chức làm công tác quản lý thủy sản và kiểm ngư; đồng thời tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quy định mới đến ngư dân, doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân liên quan.
Việc triển khai hiệu quả Luật số 146/2025/QH15 và Nghị định số 41/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thống nhất, minh bạch, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững, hiện đại và hội nhập quốc tế.
Tạ Minh Phương
Trưởng phòng Tổ chức và Xây dưng lực lượng, Cục Thuỷ sản và Kiểm ngư
Bình luận