Trong nắng sớm trải dài trên mặt biển, tại khu vực neo đậu tàu cá Đặc khu Cát Hải, TP. Hải Phòng, các cán bộ, chiến sĩ Hải đoàn 38 đến từng con tàu, vừa kiểm tra thiết bị, vừa trực tiếp hướng dẫn ngư dân hoàn thiện các thủ tục trước chuyến ra khơi. Tiếng trao đổi râm ran xen lẫn tiếng sóng vỗ mạn tàu tạo nên một không khí khẩn trương nhưng gần gũi. Không còn những bỡ ngỡ như trước, nhiều ngư dân giờ đây đã chủ động chấp hành các quy định về ghi nhật ký khai thác, duy trì thiết bị giám sát hành trình, và tuyệt đối không vi phạm vùng biển nước ngoài. Ngư dân Nguyễn Văn Cường ở Ninh Bình chia sẻ: "Từ khi được cán bộ Hải Đoàn 38 giải thích cụ thể chúng tôi hiểu rõ hơn. Các anh hướng dẫn rất chi tiết: bật máy, ghi chép đến việc nếu bị vi phạm thì sẽ ảnh hưởng ra sao? Bây giờ mỗi chuyến ra khơi chúng tôi đều tự giác kiểm tra thiết bị chắc hành đúng quy định không vi phạ nữa".

Không chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở, tuyên truyền, lực lượng Hải đoàn 38 còn phối hợp chặt chẽ với các địa phương và lực lượng chức năng duy trì hoạt động tuần tra, kiểm soát trên biển. Đối với mỗi chuyến vươn khơi, việc đảm bảo đầy đủ giấy tờ, thiết bị giám sát hành trình luôn được kiểm tra kỹ lưỡng. Đặc biệt, với các thuyền trưởng – những người trực tiếp điều hành con tàu – ý thức chấp hành pháp luật trên biển đã có nhiều chuyển biến rõ rệt. Anh Nguyễn Khương Trung, Thuyền trưởng tàu NĐ 933.98TS cho biết: "Với cương vị thuyền trưởng mình không chỉ chịu trách nhiệm về hiệu quả chuyến biển mà còn phải đảm bảo toàn bộ hoạt động của tàu, tuân thủ đúng quy định của pháp luật, đặc biệt là các quy định về chống khai tác IUU. Trước mùa chuyến đi biển tôi đều họp anh em thuyền viên để phổ biến các quy định cần chấp hành, nhất là về vùng biển khai thác, việc duy trì hoạt động quả thiết bị giám sát hành trình và ghi chép nhật ký đầy đủ. Tôi cũng phân công cụ thể cho từng người phụ trách theo dõi, ghi chép để tránh sai sót".

Trên các vùng biển được phân công quản lý, cán bộ, chiến sĩ Hải đoàn 38 luôn duy trì nghiêm chế độ trực, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là làm sao để ngư dân hiểu, đồng thuận và tự giác thực hiện. Vì thế, công tác tuyên truyền luôn được đơn vị xác định là nhiệm vụ then chốt, triển khai bằng nhiều hình thức linh hoạt, sát thực tế. Trung tá Phạm Mạnh Thắng, phụ trách đội Chống ma túy và tội phạm, Hải đoàn 38 cho cho biết, Hải đoàn có nhiều cách làm sáng tạo trong công tác tuyên truyền về IUU để từ đó các ngư dân chấp hành tốt hơn các quy định của pháp luật trong quá trình đánh bắt hủy hải sản. "Hải đoàn tặng cờ tổ quốc, khám sữa bệnh, cấp phát áo phao…. Qua đó từng bước bà con đã tạo niềm tin với đơn vị và gắn bó mật thiết với đơn vị và giúp đỡ đơn vị trong công tác thông tin, bảo vệ chủ quyền an ninh vùng biển cũng như tuyên truyền với các ngư dân khác trong vấn đề chấp hành về Luật thủy sản. Từ những cách làm gần gũi, thực tiễn đó nhận thức của bà con đã từng bức được chuyển biến dần" Trung tá Phạm Mạnh Thắng chia sẻ.

Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng, trong đó có vai trò nòng cốt của Hải đoàn 38, tình trạng vi phạm khai thác thủy sản bất hợp pháp trên địa bàn đã giảm đáng kể. Tính từ đầu năm đến nay, đơn vị đã chủ trì, phối bắt giữ, xử lý 11 vụ/12 phương tiện với 61 đối tượng vi phạm trong lĩnh vực thủy sản, xử phạt vi phạm hành chính hơn 700 triệu đồng. Nhiều địa phương ghi nhận tỷ lệ tàu cá lắp đặt thiết bị giám sát hành trình đạt gần 100%, việc ghi nhật ký khai thác từng bước đi vào nền nếp. Đây là cơ sở quan trọng để cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu.

Đại tá Vũ Trọng Quỳnh, Hải đoàn trưởng Hải đoàn 38 khẳng định: "Trong thời gian tới Hải đoàn sẽ tiếp tục củng cố và nâng cao hiệu quả công tác phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương ven biển. Trong đó, tập trung vào việc quản lý chặt chẽ tàu cá ngay từ đất liền, kiểm soát nghiêm việc xuất - nhập bến, xử lý dứt điểm các tàu “3 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép). Đồng thời, xây dựng và nhân rộng các mô hình tự quản như “tổ đội tàu thuyền đoàn kết”, “tổ tự quản an toàn trên biển”, qua đó phát huy vai trò chủ thể của ngư dân trong giám sát lẫn nhau".

Giữa muôn trùng sóng gió, những con tàu của bà con ngư dân vẫn vươn khơi, mang theo hy vọng về những chuyến biển bội thu. Và phía sau mỗi hành trình ấy là sự đồng hành bền bỉ của lực lượng Hải đoàn 38, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng – những người không chỉ góp phần giữ chủ quyền biển đảo mà còn giữ vững kỷ cương pháp luật trên biển. Khi ý thức của ngư dân được nâng lên, khi mỗi chuyến ra khơi đều tuân thủ đúng quy định, đó cũng là lúc ngành thủy sản Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Quang Huy - Văn Vinh