Hội nghị là một bước quan trọng nhằm thúc đẩy định hướng phát triển khu công nghiệp sinh thái, hướng tới mô hình tăng trưởng bền vững và kinh tế tuần hoàn tại địa phương. Sự kiện có sự tham dự của đại diện Bộ Tài chính, các ban quản lý khu công nghiệp, nhà đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, doanh nghiệp trong khu công nghiệp, tổ chức quốc tế và chuyên gia về KCN sinh thái.
Định hướng chiến lược: Hải Phòng hướng tới trung tâm công nghiệp xanh, hiện đại
Phát biểu tại hội nghị, ông Dương Văn Xuyên, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng nhấn mạnh vai trò then chốt của việc chuyển đổi mô hình khu công nghiệp theo hướng sinh thái, coi đây là một trong những trụ cột quan trọng để hiện thực hóa chiến lược phát triển xanh của thành phố và các cam kết giảm phát thải quốc gia. Theo định hướng tại Nghị quyết số 08-NQ/TU, Hải Phòng đặt mục tiêu trở thành thành phố cảng công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái và đáng sống tầm cỡ châu Á, đồng thời phát triển thành trung tâm logistics xanh và công nghiệp công nghệ cao, thông minh mang tầm quốc tế.
Làm rõ hơn định hướng này, ông Nguyễn Đức Thịnh, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã trình bày các trụ cột chiến lược trong chuyển đổi xanh của thành phố, bao gồm phát triển kinh tế tuần hoàn, thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số, xây dựng hệ thống cảng xanh và tăng cường huy động nguồn lực cho phát triển bền vững. Bên cạnh đó, Hải Phòng cũng đề ra các mục tiêu cụ thể như: giảm mạnh phát thải khí nhà kính vào năm 2030, nâng cao chỉ số tăng trưởng xanh, thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch và phát triển hạ tầng đô thị – công nghiệp theo hướng xanh, thông minh; tiến tới đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Những định hướng này tạo nền tảng quan trọng để Hải Phòng trở thành địa phương tiên phong trong phát triển khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam.
Chính sách – nền tảng cho chuyển đổi
Tại hội nghị, bà Vương Thị Minh Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính đã trình bày định hướng và khung chính sách thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam. Theo đó, Việt Nam đã bước đầu hoàn thiện nền tảng pháp lý với các quy định quan trọng như Nghị định 35/2022/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn, trong đó xác định rõ tiêu chí, lộ trình và cơ chế chứng nhận khu công nghiệp sinh thái. Trên cơ sở này, các chính sách đang tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng cường phối hợp liên ngành, tháo gỡ các vướng mắc trong triển khai, đồng thời đẩy mạnh hỗ trợ kỹ thuật và huy động các nguồn lực tài chính xanh. “Chuyển đổi sang khu công nghiệp sinh thái không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải và tăng cường năng lực cạnh tranh trong dài hạn”- bà Vương Thị Minh Hiếu nhấn mạnh.
Kinh nghiệm quốc tế và kết quả thực tiễn từ UNIDO
Ở góc độ hỗ trợ các bộ, ngành và doanh nghiệp triển khai, bà Nguyễn Trâm Anh, Quản lý Dự án Quốc gia Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu tại Việt Nam (GEIPP), Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) đã chia sẻ những kinh nghiệm hiệu quả trong hơn một thập kỷ qua UNIDO đã đồng hành cùng Việt Nam trong triển khai mô hình khu công nghiệp sinh thái.
Thông qua GEIPP, UNIDO đã hỗ trợ 10 khu công nghiệp và 159 doanh nghiệp trên cả nước xác định hơn 2.000 cơ hội cải thiện, trong đó hơn 1.000 giải pháp đã được triển khai, tập trung vào sử dụng hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn (RECP), phát triển cộng sinh công nghiệp, tăng cường quản lý môi trường và năng lượng, cũng như nâng cao năng lực cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Cách tiếp cận này đã mang lại những kết quả đáng kể, bao gồm tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí vận hành với giá trị ước tính trên 7,6 triệu USD mỗi năm, cắt giảm đáng kể phát thải khí nhà kính, đồng thời cải thiện các điều kiện môi trường và xã hội.
Tại Hải Phòng, GEIPP Việt Nam đã triển khai 178 giải pháp tại 18 doanh nghiệp, trong đó 102 giải pháp đã được thực hiện, giúp tiết kiệm 8.189 MWh điện, hơn 126.000 m³ nước, giảm trên 12.000 tấn CO₂ và mang lại giá trị tiết kiệm hơn 1 triệu USD mỗi năm. Những kết quả này góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải và tăng cường năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi xanh và hội nhập kinh tế toàn cầu.
Thành phố, Khu công nghiệp và doanh nghiệp nỗ lực chuyển đổi vì phát triển bền vững
Đại diện Các Khu công nghiệp tiêu biểu như: Nam Cầu Kiền và DEEP C đã chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp sinh thái, đồng thời nhấn mạnh vai trò then chốt của doanh nghiệp trong quá trình này. Đại diện KCN Nam Cầu Kiền, ông Phạm Hồng Điệp, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Shinec đã kêu gọi các khu công nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp tích cực tham gia vào quá trình chuyển đổi, hướng tới mô hình khu công nghiệp sinh thái, qua đó đóng góp vào sự phát triển bền vững chung của thành phố. Việc áp dụng các tiêu chuẩn ESG hay các tiêu chuẩn phát triển bền vững không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo nền tảng cho sự ổn định tài chính dài hạn và gia tăng niềm tin từ nhà đầu tư. Còn bà Diệp Thị Kim Hoàn, Giám đốc Phát triển bền vưỡng, đại diện KCN DEEP C khẳng định, quá trình chuyển đổi chỉ có thể thành công khi có sự tham gia đồng bộ của cả chủ đầu tư hạ tầng và các doanh nghiệp thứ cấp. Theo đó, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong việc triển khai các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, thu thập và quản lý dữ liệu, cũng như thúc đẩy cộng sinh công nghiệp. Khu công nghiệp không thể trở thành khu công nghiệp sinh thái nếu thiếu sự tham gia của doanh nghiệp, đồng thời, doanh nghiệp cũng chỉ có thể phát triển theo hướng sinh thái khi nằm trong một hệ sinh thái khu công nghiệp phù hợp, theo định hướng và chính sách của Nhà nước. Bên cạnh đó, ông Nguyễn Thành Trung, chuyên gia về khu công nghiệp sinh thái đến từ Công ty Green Ventures Vietnam cho biết các nhóm giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi, như: áp dụng sản xuất sạch hơn (RECP); phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà; thúc đẩy các mô hình cộng sinh công nghiệp và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành khu công nghiệp.
Ông Dương Văn Xuyên, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng khẳng định quyết tâm của Ban Quản lý trong việc thúc đẩy chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng sinh thái một cách thực chất và hiệu quả. Trong thời gian tới, Ban Quản lý sẽ tập trung triển khai quyết liệt một số nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm: đẩy mạnh đầu tư và hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp theo hướng xanh; phấn đấu đưa các khu công nghiệp trọng điểm như: Nam Cầu Kiền và Đình Vũ đáp ứng tiêu chí khu công nghiệp sinh thái; đồng thời thúc đẩy áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn, trong đó chú trọng phân loại và quản lý chất thải tại nguồn. Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đã trở thành yêu cầu tất yếu, Hải Phòng đặt mục tiêu giữ vai trò tiên phong trong phát triển khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam. Với sự đồng hành của UNIDO và các đối tác, quá trình này được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành một hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, cạnh tranh và bền vững trong dài hạn.
Xuân Lan- Nguyễn Bình.