“Quốc hội đã chốt bỏ ngưỡng chịu thuế 500 triệu đồng với hộ kinh doanh, giao Chính phủ quy định mức doanh thu năm phù hợp với bối cảnh kinh tế- xã hội trong từng thời kỳ”. Đây là thông tin đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận xã hội. Nhiều chuyên gia đề xuất, cần nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh lên 1 - 2 tỉ đồng/năm, đồng thời phân theo ngành nghề để sát thực tế hơn. Bên cạnh đó chính sách hóa đơn và cơ chế ưu đãi cũng cần được điều chỉnh nhằm đảm bảo công bằng, hạn chế thất thu ngân sách và phù hợp với đặc thù kinh doanh nhỏ lẻ. Bà Nguyễn Thanh Lan là chủ hộ kinh doanh nhỏ, lẻ ở ngoại thành Hà Nội cho biết: thông tin bỏ ngưỡng chịu thuế 500 triệu đồng là sự điều chỉnh rất kịp thời và sát thực tế, nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh vượt khó: “Hiện tại, chi phí xăng dầu tăng cao thì chúng tôi cũng đã phải dừng bán những loại có dùng nguyên liệu nhập khẩu, nhưng hiện tại nguyên liệu thay thế chúng tôi cũng chưa có nhiều nên việc thay đổi về quy định thuế cũng rất giúp ích cho chúng tôi….”

Theo các chuyên gia kinh tế, việc Chính phủ dự kiến nâng ngưỡng chịu thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh là bước đi rất tích cực. Dẫn kết quả khảo sát hơn 1.000 hộ kinh doanh tại 34 tỉnh thành phố mà Liên đoàn thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI vừa thực hiện từ tháng 2 đến tháng 4/2026, bà Hoàng Thị Hồng Liên, Giám đốc Dịch vụ Tư vấn Thuế và Doanh nghiệp- Công ty TNHH Nexia STT cho biết: “Thực sự đây là một sự hỗ trợ rất là lớn từ phía Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước dành cho hộ cá nhân. Đối với quan điểm của tôi thì tôi ủng hộ việc đó vì khi có một ngưỡng mà trong văn bản quy phạm pháp luật rằng là các hộ kinh doanh mà có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên thì cần xuất hoá đơn, thế thì khi ngưỡng doanh thu mà miễn thuế cũng là 1 tỷ đồng thì sẽ đồng nhất giữa hai quy định về việc các hộ kinh doanh nào phải nộp thuế thì phải xuất hoá đơn, còn dưới ngưỡng 1 tỷ là không phải nộp thuế và không yêu cầu bắt buộc xuất hoá đơn. Đó cũng là một điểm mà kết nối giữa các văn bản luật với nhau và đồng nhất, thứ hai là đối với các hộ kinh doanh thì cũng sẽ yên tâm hơn ở ngưỡng 500 triệu thì bây giờ họ sẽ yên tâm phát triển kinh doanh hơn và họ có thể từ đó tạo ra niềm tin để có thể phát triển lên hộ kinh doanh có mức doanh thu lớn hơn và hướng tới phát triển lên doanh nghiệp”.

Báo cáo tại Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Luật Thuế thu nhập cá nhân đã có quy định hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm sẽ phải thực hiện nộp thuế theo phương pháp xác định thu nhập bằng doanh thu trừ đi chi phí. Luật thuế thu nhập doanh nghiệp, Khoản 2 và Khoản 3 Điều 10 cũng quy định các mức thuế suất khác nhau tại ngưỡng doanh thu 3 tỷ đồng/năm.

Với các quy định này, trường hợp Chính phủ điều chỉnh mức doanh thu không phải nộp thuế vượt trên 3 tỷ đồng/năm sẽ phải báo cáo Quốc hội sửa các điều luật có liên quan để điều chỉnh các quy định có liên quan nhằm bảo đảm tính đồng bộ và hợp lý của chính sách. Vì vậy, Chính phủ được phép điều hành mức tối đa doanh thu này đến mức độ dưới 3 tỷ đồng/năm. PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hoài, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội đề xuất: nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh lên khoảng từ 1 - 2 tỉ đồng, đồng thời phân theo ngành nghề để sát thực tế hơn: “Việc xác định ngưỡng 1 tỷ đồng trong các chính sách kinh tế hiện nay là vẫn thấp, chưa phản ánh đúng sự trượt giá của đồng tiền, biên lợi nhuận thực tế của người dân và cần được nâng lên hoặc điều chỉnh linh hoạt theo chỉ số lạm phát để nuôi dưỡng nguồn thu và thúc đẩy kinh tế phát triển bền vững. Thứ 2, ngưỡng doanh thu và biên lợi nhuận: Với nhiều ngành hàng bán lẻ hoặc phân phối, biên lợi nhuận ròng thường chỉ dao động từ 3% đến 7%. Ví dụ: Một hộ kinh doanh đạt doanh thu 1 tỷ đồng/năm, lợi nhuận thực tế chỉ khoảng 30-70 triệu đồng/năm (chia ra mỗi tháng chỉ 2,5 - 5,8 triệu đồng). Mức thu nhập này thậm chí còn thấp hơn lương tối thiểu vùng ở các đô thị lớn. Kiến nghị, thay vì một con số cứng nhắc, Chính phủ nên xem xét: một là thực hiện theo Lộ trình bậc thang, tránh tình trạng "vừa chạm ngưỡng đã sốc thuế", cần có các mức thuế suất lũy tiến nhẹ nhàng để khuyến khích đơn vị tự nguyện minh bạch tài chính. Thứ hai, chỉ số hóa cho phép mức này tự động điều chỉnh theo tỷ lệ lạm phát hàng năm. Và thứ ba, phân loại theo ngành nghề: Ngành dịch vụ (lợi nhuận cao) có thể giữ ngưỡng thấp, nhưng ngành thương mại/sản xuất (vốn lớn, lãi mỏng) cần ngưỡng cao hơn ví dụ từ 1,5 - 2 tỷ đồng."

Việc Chính phủ dự kiến nâng ngưỡng chịu thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh là bước đi rất tích cực. GS.TS Hoàng Văn Cường – nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân, nguyên Ủy viên Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội khoá 15 cho rằng: “Nếu tính được là đánh thuế trên thu nhập, lấy doanh thu trừ chi phí thì rất đúng và hiện nay áp dụng thuế doanh nghiệp là lấy doanh thu trừ chi phí, phần còn lại mới nộp thuế. Cái đó rất phù hợp và chính xác. Chính phủ đang nói đến chuyện khuyến khích các hộ là dùng máy tính tiền nhưng mà chúng ta phải hỗ trợ,  thậm chí tôi nghĩ là phải hỗ trợ cho họ, trang bị cho họ máy tính tiền và phải bán cho họ với giá rất rẻ, trợ cấp cho họ để họ có máy tính tiển đó. Sau đó kết nối hệ thống phần mềm để người dân thấy rằng nếu mua hàng về tôi nhập vào máy tính tiền này, bán ra ra tôi bấm một cái vào máy tính tiền này thế là tự nhiên tôi quản lý được dòng tiền một cách tốt hơn và dựa trên đó, cơ quan thuế biết được thực chất hộ này kinh doanh có hiệu quả không, thì khi đó mới tính thuế. Và như thế tôi cho rằng, chính phủ chúng ta đang hướng đến là chính phủ phục vụ, chính phủ kiến tạo, Chính phủ hỗ trợ để hộ kinh doanh hoạt động chuyên nghiệp hơn”.

Khảo sát của VCCI về tình hình hoạt động của các hộ kinh doanh cho thấy, ngưỡng doanh thu miễn thuế cũng cần đảm bảo mục tiêu an sinh xã hội, tạo điều kiện để người dân tự kiếm sống và ổn định đời sống thông qua hoạt động kinh doanh nhỏ. Đồng thời, chính sách phải bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, tạo động lực lành mạnh để hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp. Doanh thu không nên là tiêu chí duy nhất, mà cần tính đến các yếu tố như quy mô lao động, mức độ am hiểu về thuế và kế toán... Nếu được trang bị đầy đủ kiến thức và thông tin, hộ kinh doanh sẽ tự tin hơn trong việc tuân thủ pháp luật. Khi không còn e ngại, lúng túng trước các thủ tục thuế, kế toán phức tạp, hộ kinh doanh sẽ sẵn sàng mở rộng quy mô kinh doanh. Giải pháp quan trọng trong giai đoạn tới không chỉ là nâng ngưỡng chịu thuế, mà còn là đơn giản hóa thủ tục, tăng cường hỗ trợ thông tin và nâng cao năng lực cho hộ kinh doanh. Đây mới là giải pháp căn cơ, là nền tảng để khu vực này hoạt động một cách chuyên nghiệp, minh bạch./.

Phạm Hạnh VOV1