Trong giai đoạn vừa qua, Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo quan trọng về chuyển đổi số, hướng tới xây dựng Chính phủ số, nền kinh tế số, xã hội số và công dân số. Trong xu thế đó, ngành Tài chính cũng đang tập trung vào chuyển đổi số và phát triển hệ sinh thái dịch vụ tài chính trong giai đoạn 2026-2030. Các chủ trương lớn như Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số, Chiến lược dữ liệu quốc gia, Chiến lược phát triển Chính phủ số cùng nhiều chương trình hành động đang tiếp tục được triển khai, tạo nền tảng phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, nền tảng số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho nhiều ngành, trong đó có ngành Tài chính.

Theo Trung tâm dữ liệu Quốc gia, trong tổng số 16 cơ sở dữ liệu được giao, triển khai và xây dựng đến nay đã có 13 cơ sở dữ liệu hoàn thành, kết nối đồng bộ về Trung tâm của ngành Tài chính. Đặc biệt cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính là cơ sở dữ liệu Quốc gia đầu tiên và duy nhất có tiêu chí “đúng- đủ- sạch- sống”, thể hiện tính tiên phong, hiện đại chủ động của ngành tài chính trong công cuộc chuyển đổi số, phục vụ Chính phủ số. Hiện nay có 3 cơ sở dữ liệu của ngành tài chính tiếp tục hoàn thiện về quy hoạch, khu công nghiệp- khu kinh tế, đầu tư nước ngoài.  Đại tá Hà Nam Trung- Phó Giám đốc Trung tâm dữ liệu quốc gia Bộ Công An cho rằng: “Chúng ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó, dữ liệu, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo ngày càng trở thành yếu tố có tính quyết định đối với năng lực cạnh tranh, năng suất và sức mạnh của nền kinh tế. Trong tiến trình đó tài chính là một trong những lĩnh vực có tốc độ chuyển đổi nhanh, phạm vi tác động rộng và có khả năng tạo ra hiệu ứng lan toả rất lớn đối với toàn bộ nền kinh tế, từ thuế, ngân hàng, đầu tư công, đăng ký doanh nghiệp, bảo hiểm, chứng khoán, tín dụng thanh toán đến quy hoạch, mở rộng vốn đầu tư. Hầu hết hoạt động của nền kinh tế hiện đại ngày càng phụ thuộc vào chất lượng, khả năng kết nối và khai thác dữ liệu. Vì vậy xây dựng hệ sinh thái tài chính số trong giai đoạn hiện nay không thể chỉ là số hoá quy trình nghiệp vụ truyền thống mà phải hướng tới hệ sinh thái dựa trên dữ liệu, vận hành bằng dữ liệu và ra quyết định dựa trên dữ liệu”

Theo Chiến lược, 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính được tạo lập, cập nhật, khai thác, kết nối, chia sẻ, bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” và tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tài chính; 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện và có phát sinh hồ sơ trong 3 năm gần nhất được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa và người dân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công trực tuyến được định danh, xác thực thông suốt qua VNeID. Chiến lược cũng đặt mục tiêu 100% các cơ sở dữ liệu đạt cấp độ 4 và 90% đạt cấp độ 5 về mức độ trưởng thành trong quản trị dữ liệu. Ông Nguyễn Việt Hà- Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và chuyển đổi số, Bộ Tài chính nhấn mạnh: “Làm thế nào để dữ liệu được kết nối và khai thác hiệu quả hơn trí tuệ nhân tạo nên ưu tiên cho những bài toán nào, hạ tầng nào cần thiết cho những bài toán trí tuệ nhân tạo quy mô lớn và làm thế nào để đổi mới nhanh hơn nhưng vẫn đảm bảo an toàn, bảo mật và trách nhiệm của con người. Mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số ngành tài chính không phải là xây dựng thêm nhiều hệ thống công nghệ, mà là tạo ra một nền tài chính số hiện đại hơn, thông minh hơn, minh bạch hơn và an toàn hơn. Qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân và doanh nghiệp với 4 từ khóa: thông minh- an toàn -kết nối và bền vững”

Theo các chuyên gia, chuyển đổi số ngành Tài chính đang bước sang một giai đoạn phát triển mới. Nếu trước đây chúng ta tập trung nhiều vào số hóa quy trình, xây dựng hệ thống và đưa dịch vụ lên môi trường số, thì giai đoạn 2026–2030 đòi hỏi phải tiến thêm một bước: lấy dữ liệu làm nguồn lực, lấy kết nối và chia sẻ làm phương thức, lấy AI và công nghệ số làm công cụ, lấy hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Ông Nguyễn Hoàng Minh- TGĐ FPT IS, Tập đoàn FPT đề xuất: “Điểm thứ nhất là chúng tôi sẽ đồng hành cùng với Bộ để xây dựng và đảm bảo khái niệm chủ quyền bền vững cho nền tảng AI của Bộ Tài chính. Thứ hai là đồng hành với Bộ trong việc là xây dựng các khung quản trị AI cấp Bộ, khung pháp lý rồi đưa những hệ thống như đánh giá trưởng thành vào bộ để giúp cho Bộ có thể có cái nhìn tổng thể của bộ và từng cơ quan trực tiếp của Bộ. Thứ ba là nhanh chóng đưa AI vào các bài toán nghiệp vụ lõi và cuối cùng là hợp tác công tư mô hình ba nhà để nghiên cứu những mô hình AI riêng chủ quyền của Bộ Tài chính. Đây là 4 đề xuất mà chúng tôi rất là kỳ vọng có thể đồng hành cùng với Bộ Tài chính để thực hiện chiến lược chuyển đổi AI của Bộ”

Ngày 20/10/2025, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3546/QĐ-BTC về Chiến lược Chuyển đổi số của Bộ Tài chính đến năm 2030. Chiến lược xác định tầm nhìn đến năm 2030 xây dựng ngành Tài chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả và thích ứng cao dựa trên nền tảng công nghệ số, dữ liệu số, đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính công và phát triển nền kinh tế số, xã hội số. Theo kế hoạch từ nay đến năm 2030, ngành Tài chính sẽ tập trung vào xây dựng nền tảng cho AI đáng tin cậy, Agentic AI và tương lai của hệ sinh thái tài chính số thông minh; xây dựng dữ liệu sẵn sàng cho AI, từ quản trị đến khai thác giá trị./.

Xuân Lan- VOV1.