Khơi thông nguồn lực, tạo đà cho hạ tầng trọng điểm 

Năm 2026, Đồng Nai đặt mục tiêu thu ngân sách 150.000 tỷ đồng. Trong cơ cấu nguồn thu, thành phố đặt tỷ trọng tăng thu từ tiền sử dụng đất để tạo thêm nguồn lực tái đầu tư các công trình trọng điểm. Tuy nhiên, việc khai thác nguồn thu này cũng đặt ra những yêu cầu về tiến độ đấu giá, hoàn thiện thủ tục và tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình thực hiện. Đây là bài toán mà chính quyền địa phương đang tập trung giải quyết.

Theo Chủ tịch UBND TP.Đồng Nai Nguyễn Văn Út, bên cạnh nguồn ngân sách được phân bổ, địa phương đang nỗ lực tìm thêm nguồn lực để phục vụ đầu tư phát triển. Trong đó, tăng thu từ tiền sử dụng đất được xác định là một hướng quan trọng, gắn với yêu cầu tái đầu tư cho các công trình trọng điểm: “Về vấn đề ngân sách chúng tôi cũng lo lắm, năm 2026 Đồng Nai phải quyết tâm với 150 ngàn tỷ đồng. Trong phân bổ và cơ cấu nguồn vốn, thì theo phân bổ của Chính phủ và Bộ Tài chính thì Đồng Nai chỉ có 104 ngàn tỷ. Tuy nhiên, Thành ủy đã giao thêm chỉ tiêu cho UBND TP là 50 ngàn tỷ từ tiền sử dụng đất. Chúng ta phấn đấu tăng thu từ tiền sử dụng đất để tái đầu tư lại các công trình trọng điểm hiện nay”

Để mục tiêu trở thành nguồn lực thực tế, thành phố đang tập trung hoàn thiện thủ tục, xác định giá và xây dựng lộ trình đấu giá đối với từng khu đất đã được chấp thuận chủ trương. Cùng với đó là việc tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng và xác định giá khởi điểm.

Nguồn lực chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành những công trình cụ thể, đáp ứng yêu cầu phát triển. Bởi đối với hạ tầng, bên cạnh yếu tố nguồn vốn, điều quan trọng không kém là tiến độ triển khai và khả năng kết nối sau khi công trình hoàn thành.

Kết nối liên vùng, quy hoạch đồng bộ để phát triển bền vững 

Một chuyển động đáng chú ý của giao thông liên vùng là cao tốc Bến Lức – Long Thành đã thông xe toàn tuyến từ ngày 1/10/2026. Tuyến đường mở thêm hành lang kết nối khu vực Tây Nam Bộ qua TP.HCM đến Đồng Nai và Đông Nam Bộ, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho lưu thông hàng hóa và đi lại giữa các vùng.

Với Đồng Nai, giá trị của tuyến cao tốc không chỉ nằm ở việc rút ngắn hành trình, mà còn ở khả năng tăng cường kết nối với các trục giao thông, khu công nghiệp và đầu mối logistics. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào sự đồng bộ của toàn mạng lưới.

Với người dân, hiệu quả của hạ tầng được cảm nhận từ những thay đổi rất cụ thể trong cuộc sống hằng ngày. Việc đi lại thuận lợi hơn, giảm thời gian di chuyển và giảm áp lực cho các tuyến đường hiện hữu là những lợi ích được mong đợi khi các công trình giao thông được đưa vào khai thác.

Ông Nguyễn Văn Định, người dân ở phường Phước Tân, chia sẻ:“Nói chung, khi thông tuyến cao tốc Bến Lức – Long Thành này thì người dân được hưởng lợi nhiều, bớt giảm tải Quốc lộ 51. Bây giờ mà đi từ Đồng Nai đến Vũng Tàu thì xe có thể chạy nhanh hơn, bớt thời gian lại giảm áp lực cho đường quốc lộ 51. Là người dân chúng tôi rất mong mỏi nhiều tuyến đường hoàn thành để người dân, phương tiện đi về nhanh lẹ. Bà con rất phấn khởi, vui mừng vì Đồng Nai có những cái đổi mới.”

Từ sự thuận tiện trong đi lại đến khả năng vận chuyển hàng hóa, mỗi tuyến đường chỉ phát huy hết giá trị khi được kết nối với các tuyến đường khác. Đối với Đồng Nai, yêu cầu đặt ra là không chỉ hoàn thành từng công trình riêng lẻ, mà phải hình thành mạng lưới giao thông thông suốt, kết nối hiệu quả giữa các khu vực sản xuất, đô thị, sân bay và cảng biển.

Đây cũng là yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đối với môi trường đầu tư và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Ông Đặng Văn Điềm, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp vừa và nhỏ TP.Đồng Nai cho biết, địa phương có lợi thế về vị trí địa lý và các đầu mối giao thông quan trọng. Nhưng theo cộng đồng doanh nghiệp, lợi thế ấy chỉ thực sự chuyển hóa thành sức cạnh tranh khi hạ tầng đi vào vận hành đồng bộ, giúp tiết giảm chi phí logistics, nâng cao hiệu quả vận chuyển và mở rộng khả năng kết nối thị trường.

Ông Điềm nhận định: “Đồng Nai có một dư địa để phát triển rất là lớn, thứ nhất là lợi thế của Đồng Nai có được sân bay Long Thành và cảng biển quốc tế Phước An cũng như là các đầu mối giao thông. Đặc biệt thêm nữa là với sự quyết tâm của lãnh đạo thành phố là làm sao để tăng trưởng hai con số. Tôi cho rằng, khi mà hạ tầng hoàn thiện đi vào vận hành, thì việc giảm được chi phí Logistics là việc cần thiết và như thế thì cũng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh đối với sản phẩm xuất khẩu.”

Như vậy, hiệu quả đầu tư hạ tầng không chỉ được đo bằng số công trình hoàn thành hay số km đường được xây dựng. Điều quan trọng hơn là khả năng tạo ra giá trị kinh tế, thời gian vận chuyển được rút ngắn, chi phí logistics được tiết giảm, doanh nghiệp có thêm điều kiện mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Song, để những lợi ích ấy được duy trì lâu dài, phát triển giao thông cần đi cùng quy hoạch đô thị và tổ chức không gian hợp lý. Nếu đường sá được mở rộng nhưng khu dân cư, nơi làm việc và dịch vụ thiết yếu không được kết nối tốt, những điểm nghẽn mới vẫn có thể phát sinh.

Một trong những yêu cầu của quy hoạch đô thị hiện đại là gắn phát triển giao thông với tổ chức không gian dân cư và sử dụng đất. Mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) hướng đến việc kết nối nơi ở, nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu, qua đó giảm nhu cầu di chuyển không cần thiết.

Theo chuyên gia Lê Thanh Hòa, đây là vấn đề Đồng Nai cần tính toán trong quá trình phát triển các tuyến giao thông và mở rộng không gian đô thị: “Một định hướng quan trọng ở các đô thị phát triển, người ta đang tiếp cận mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông công cộng (TOD), để người ta giải quyết cái vấn đề nan giải của đô thị. Có nghĩa là người ta giải quyết vấn đề việc làm, đi lại, tình trạng kẹt xe, giải quyết vấn đề an sinh xã hội, dịch vụ làm sao đó các cụm dân cư đó đáp ứng được. Chúng ta không giải quyết vấn đề đi lại thì chắc chắn là sẽ khó. khi xây dựng các tuyến giao thông Đồng Nai cũng lưu ý, trên các tuyến giao thông đó khi chúng ta phát triển cũng xem xét lại quy hoạch sử dụng đất. Không khéo là chúng ta phát triển các cụm dân cư tràn lan, không kết nối vào các tuyến giao thông, liên kết các khu dân cư thì hóa ra là phản tác dụng.”

Từ bài toán nguồn vốn, tiến độ công trình đến kết nối liên vùng và quy hoạch đô thị, việc tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng đòi hỏi những giải pháp đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn.

Với Đồng Nai, những tuyến đường mới đang mở thêm cơ hội phát triển. Nhưng điều quyết định là làm sao để các công trình kết nối thông suốt, nguồn lực được sử dụng hiệu quả và lợi ích từ hạ tầng đến với người dân, doanh nghiệp. Bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là có thêm những con đường, mà là xây dựng một mạng lưới giao thông hiệu quả, tạo nền tảng cho sản xuất, kinh doanh và một không gian phát triển bền vững trong tương lai. 

Lưu Sơn/VOV TPHCM