Đặc biệt hơn nữa, Tòa án đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện, buộc ông Trần Văn Khoái bàn giao lại gần 194.000 m² đất do Nhà nước quản lý theo yêu cầu của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 7, thành phố Hà Nội, trên cơ sở Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội.

“Khi Viện kiểm sát khởi kiện để bảo vệ lợi ích công” cũng là nội dung được đề cập trong chuyên mục “Công tố, kiểm sát: thượng tôn pháp luật” hôm nay.

Ngày 11/4/2003, UBND xã Tiên Dược cũ, nay là xã Sóc Sơn, thành phố Hà Nội ký Hợp đồng kinh tế số 33 với ông Trần Văn Khoái, cho thuê khu vực ao, hồ, gò nổi tại hồ Đồng Đắp thôn Dược Thượng để sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản.  Ngày 26/4/2017, UBND xã Tiên Dược ban hành Quyết định số 399 hấm dứt hợp đồng giao khoán, thuê, thầu đất công được ký trái thẩm quyền. Mặt khác, theo nội dung Hợp đồng số 33, thời hạn sử dụng cũng đã kết thúc; chậm nhất đến ngày 31/12/2024 ông Khoái phải bàn giao lại khu đất nếu không được cơ quan có thẩm quyền cho thuê hoặc giao sử dụng tiếp.

Tuy nhiên, đến ngày 26/3/2026, ông Khoái không những không bàn giao đất mà còn xây dựng nhiều công trình trên đất. Dù các cơ quan quản lý đã nhiều lần kiểm tra, yêu cầu giữ nguyên hiện trạng, dừng hoạt động vi phạm, thu dọn tài sản, tháo dỡ công trình và bàn giao đất, ông Khoái vẫn không chấp hành.

Từ thực trạng đó, UBND xã Sóc Sơn chuyển thông tin, tài liệu và đề nghị Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 7, thành phố Hà Nội tiếp nhận, thực hiện quyền khởi kiện theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Trên cơ sở kết quả kiểm tra, xác minh và ý kiến của cơ quan quản lý đất đai tại địa phương, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 7 ban hành Quyết định khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công. Bà Phạm Thị Loan, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 7 cho biết: "Viện kiểm sát chỉ khởi kiện vụ án dân sự công ích khi không có người đứng ra khởi kiện, không làm thay việc của cơ quan khác cũng như chính quyền địa phương. Viện kiểm sát khu vực 7 đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban thu thập toàn bộ tài liệu chứng cứ từ hồ sơ từ nguồn tin và phối hợp với Phòng Kinh tế Ủy ban nhân dân xã Sóc Sơn để thu thập và đo vẽ hiện trạng khu đất mà công dân đang sử dụng lấn chiếm chưa bàn giao lại cho chính quyền địa phương để sử dụng vào mục đích công cộng''

Là người được phân công trực tiếp nghiên cứu và xử lý hồ sơ vụ án này, kiểm sát viên Nguyễn Thị Tuyết Lan, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 7, thành phố Hà Nội chia sẻ: "Quá trình sử dụng diễn ra trong thời gian dài, việc sử dụng các biện pháp để đo đạc đất qua các thời kỳ có sự khác nhau. Đối với các vụ án có diện tích lớn thì cần phải xác định phải đặc biệt thận trọng và không chỉ căn cứ vào một tài liệu đơn lẻ mà phải đối chiếu hồ sơ địa chính với bản đồ, giấy tờ pháp lý và hiện trạng thực tế để làm rõ nguyên nhân chênh lệch nếu có. Chúng tôi xác định nếu chỉ có một sai sót về diện tích trong vụ án công ích thì có thể ảnh hưởng rất lớn đến lợi ích của nhà nước và quyền cũng như lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức"

Trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ và diễn biến tại toà, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân khu vực 7, thành phố Hà Nội đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 7. Theo phán quyết của Tòa, buộc ông Trần Văn Khoái chấm dứt hành vi xâm phạm lợi ích công trong lĩnh vực đất đai tại khu vực hồ Đồng Đắp; bàn giao trả lại diện tích 193.695 m² đất cho UBND xã Sóc Sơn, thành phố Hà Nội quản lý theo quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa, ông Trần Văn Khoái cam kết sẽ nhanh chóng giải phóng các tài sản trên đất và bàn giao, trả lại đất cho chính quyền xã. Là thẩm phán chủ tọa phiên tòa xét xử vụ án này, Phó Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 7 Nguyễn Lâm Bình nhận định: "Thông qua việc cơ quan kiểm sát xác minh thu thập các chứng cứ tài liệu và đưa ra những căn cứ để bảo vệ cho mình, bảo vệ cho việc khởi kiện thì Tòa án cũng độc lập trong vấn đề xét xử hơn, ví dụ đánh giá chứng cứ tài liệu cùng để làm sáng tỏ bản chất của vụ án. Viện kiểm sát đưa ra thực hiện như vậy cũng nhằm để bảo quyền lợi cho cộng đồng. Thông qua nội dung Viện kiểm sát tổ chức thực hiện khởi kiện, Tòa án xét xử, góp phần bảo vệ quyền lợi công, đem lại sự công bằng cho xã hội hơn và đặc biệt để xây dựng một thể chế pháp luật thật tốt liên quan đến bảo vệ lợi ích công".

Khi đất công bị lấn chiếm, sử dụng trái pháp luật hoặc quyền quản lý, sử dụng đất bị xâm phạm, vấn đề không chỉ là xử lý một hành vi vi phạm, mà còn là bảo vệ tài sản chung, khôi phục trật tự pháp luật và ngăn ngừa nguồn lực công bị chiếm dụng, thất thoát. Quyền khởi kiện mà Nghị quyết 205 của Quốc hội trao cho Viện kiểm sát nhân dân chính là một thiết chế như vậy: không đứng ngoài khi lợi ích công bị tổn thương, không dừng lại ở kiến nghị, mà khởi kiện đưa vụ việc ra trước Tòa án và theo đuổi việc khôi phục lợi ích đến cùng khi không có chủ thể đứng ra khởi kiện. Bởi bảo vệ đất công, suy cho cùng, là bảo vệ nguồn lực của quốc gia và quyền lợi của cộng đồng./.