Miền Bắc hiện là khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải điện cao, tập trung nhiều trung tâm công nghiệp, khu kinh tế và đô thị lớn. Đây cũng là địa bàn chịu áp lực lớn từ quá trình công nghiệp hóa nhanh, đô thị hóa mạnh và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiện Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đang quản lý, vận hành gần 94.131 km đường dây trung, cao áp và hơn 370 trạm biến áp 110 kV, trải dài trên địa bàn 17 tỉnh, thành phố miền Bắc.
Trong bối cảnh nhu cầu điện của khu vực miền Bắc tăng cao, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát, điều hành lưới điện được xem là giải pháp căn cơ để nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, giảm thiểu sự cố và tối ưu hoá chi phí vận hành. Một trong những giải pháp được EVNNPC triển khai sớm và bài bản là ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) trong kiểm tra lưới điện. Đến cuối năm 2025, EVNNPC đã đưa vào sử dụng hơn 400 UAV chuyên dụng, phục vụ công tác kiểm tra đường dây, trạm biến áp và khảo sát hiện trường. Điểm khác biệt nằm ở việc UAV không chỉ thực hiện chức năng chụp ảnh, ghi hình mà còn được tích hợp các thuật toán AI để tự động nhận diện khiếm khuyết. Nhờ đó, công tác kiểm tra trở nên nhanh hơn, chính xác hơn và an toàn hơn.
Mới đây, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) tổ chức Triển lãm Khoa học Công nghệ Techshow EVNNPC 2026, 22 sản phẩm, giải pháp khoa học công nghệ tiêu biểu do cán bộ, công nhân viên EVNNPC nghiên cứu, phát triển đã được giới thiệu. Các sản phẩm tập trung vào bốn nhóm chính gồm thiết bị, công cụ thông minh phục vụ quản lý vận hành và xử lý sự cố; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát, phân tích và cảnh báo sớm rủi ro; các nền tảng số, phần mềm điều hành dựa trên dữ liệu lớn; các giải pháp đào tạo, phát triển nguồn nhân lực số.
Không chỉ là sân chơi nội bộ, Techshow EVNNPC 2026 còn được thiết kế như một không gian kết nối mở, thúc đẩy hợp tác sâu rộng với sự tham gia của nhiều đối tác công nghệ uy tín trong và ngoài nước. Ông Nguyễn Văn Tuấn - Giám đốc Công ty cổ phần Năng lượng AVIC - đơn vị có gian trưng bày trong khuôn khổ Triển lãm công nghệ Techshow EVNNPC 2026 cho biết: "AVIC mang đến giải pháp tiêu tán sét toàn diện và thiết bị giám sát trạm biến áp phân phối hạ áp tích hợp truyền thông dữ liệu đa sim. Đặc biệt, dòng sản phẩm chống sét van thế hệ mới kết hợp tiếp địa chuyên biệt của AVIC mang đến sự kiện này có tuổi thọ lên tới 50 năm, không cần bảo trì, giúp tối ưu hóa đáng kể chi phí vận hành. Xu hướng số hóa và ứng dụng công nghệ IoT trong quản lý, giám sát và vận hành lưới điện đang trở thành tất yếu, giúp giảm sức lao động thủ công, nâng cao năng lực kiểm soát và độ tin cậy của hệ thống. Thị trường thiết bị và giải pháp công nghệ điện được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình hiện đại hóa lưới điện, góp phần bảo đảm vận hành an toàn, ổn định và bền vững cho hệ thống điện quốc gia."
Trong điều kiện mới, yêu cầu đối với ngành điện không chỉ là “đủ điện”, mà là nâng cao toàn diện chất lượng cung ứng. Việc ứng dụng khoa học công nghệ là xu thế tất yếu nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực quản trị, vận hành hệ thống điện. Theo bà Đỗ Nguyệt Ánh - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực miền Bắc, trong chiến lược phát triển của EVNNPC từ năm 2020 đến nay, khoa học công nghệ và chuyển đổi số luôn được đặt ở vị trí trung tâm. "EVNNPC đã ban hành lộ trình đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số giai đoạn 2020 - 2030, với các chỉ tiêu cụ thể cho từng lĩnh vực, từ quản lý vận hành, giám sát an toàn lao động, phòng ngừa rủi ro đến kinh doanh, dịch vụ khách hàng và quản trị doanh nghiệp. Tổng công ty luôn chủ động sáng tạo, tham khảo kinh nghiệm trong khu vực và trên thế giới. Chúng tôi có những giải pháp tận dụng công nghệ sẵn có để chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa, phù hợp với đặc thù lưới điện miền Bắc…"
Hai nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị - Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được ban hành đã đặt ra khuôn khổ chiến lược cho toàn ngành Điện. Trong đó, yêu cầu xuyên suốt là phải nâng cao năng lực tự chủ, hiệu quả và tính bền vững của hệ thống năng lượng, coi khoa học - công nghệ là động lực trực tiếp của phát triển. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý vận hành lưới điện phân phối không chỉ giúp Tổng công ty Điện lực miền Bắc EVNNPC nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn góp phần quan trọng vào mục tiêu xây dựng nền nền kinh tế số, xã hội số tại Việt Nam./.