Ngày 26/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 57/2025/NĐ-CP và Nghị định 58/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp và phát triển điện năng lượng tái tạo. 

Cụ thể, Nghị định 243/NĐ-CP của Chính phủ quy định sản lượng điện dư bán lên lưới điện sẽ tăng từ mức 20% hiện nay lên đến 50%. Nhưng trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, cho phép các đơn vị điện lực có thể thoả thuận với các đơn vị phát triển ĐMTMN mua/bán toàn bộ sản lượng điện dư (lên đến 100%) với điều kiện lưới điện cho phép giải toả mà không áp lực lên lưới điện truyền tải cũng như lưới điện phân phối. Cơ chế này được dự báo sẽ thu hút đầu tư nguồn ĐMTMN trong thời gian tới, giúp cho các dự án đầu tư vào lưới điện mặt trời có tính khả thi cao hơn, thu hồi vốn nhanh hơn.

Ông Trần Hoài Trang - Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết: "Nghị định sửa đổi, bổ sung 2 nghị định số 57/2025/NĐ-CP và Nghị định số 58/2025/NĐ-CP trong đó đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định để cắt giảm thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình để phát triển điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ. Đặc biệt là nâng tỷ lệ mua bán điện dư từ 20% lên 50%. Trong giai đoạn đến năm 2030 các bên có thể thỏa thuận mua bán trên 50% sản lượng điện thực phát. Đây là cơ chế rât mới, áp dụng cho giai đoạn cấp thiết từ nay đến 2030, tuỳ thuộc vào điều kiện kỹ thuật và điều kiện lưới thì 2 bên có thể thoả thuận bán được trên 50% sản lượng điện thực phát".

Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà (ngày 30/3/2026) yêu cầu đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu thụ, ưu tiên lắp đặt tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình; khuyến khích lắp đặt kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) nhằm giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ.

Phấn đấu hàng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ (ĐMTMN); hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt ĐMTMN trong kế hoạch phát triển ĐMTMN, giai đoạn 2026 - 2030 của các tỉnh/thành phố. Các địa phương chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà phù hợp với điều kiện thực tế.

Theo bản Điều chỉnh Quy hoạch điện 8 (Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025), từ nay đến năm 2030 sẽ phát triển từ 46-73.000MW điện mặt trời. Hiện nay, với công suất đặt hơn 19.000MW điện mặt trời (bao gồm cả ĐMTMN và điện mặt trời quy mô lớn) đã đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về phát triện điện mặt trời (ĐMT). Với kế hoạch phát triển điện mặt trời trong Quy hoạch điện 8 (điều chỉnh), quy mô ĐMT sẽ tăng rất là nhanh trong thời gian tới. Và trong khoảng 46.000MW điện mặt trời, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 26.000MW điện mặt trời mái nhà vào năm 2030./.

 Cụ thể, tại Điều 14, Nghị định 243/2026/NĐ-CP về Ccơ chế mua bán sản lượng điện dư chỉ rõ, nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được bán sản lượng điện dư theo quy định tại Nghị định này gồm:

Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ của hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ;

Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đấu nối với hệ thống điện quốc gia tại cấp điện áp hạ áp;

Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ lắp đặt tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo có lưới điện nhưng chưa đấu nối, liên kết với hệ thống điện quốc gia;

Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ lắp đặt tại công trình là tài sản công.

Việc mua bán sản lượng điện dư của nguồn điện này phải bảo đảm tuân thủ quy định tại Nghị định này, quy định pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, quy định pháp luật khác có liên quan và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Bên bán điện dư; Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ khác có đấu nối với hệ thống điện quốc gia và thuộc quy mô công suất phát triển trong quy hoạch phát triển điện lực, kế hoạch thực hiện quy hoạch phát triển điện lực, phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh.

Sản lượng điện dư được mua bán giữa Bên mua điện dư và Bên bán điện dư bao gồm sản lượng điện dư của nguồn điện mặt trời mái nhà và sản lượng điện từ hệ thống lưu trữ điện được tích điện từ nguồn điện mặt trời mái nhà (nếu có). Sản lượng điện dư được xác định tại đầu ra của bộ chuyển đổi nghịch lưu (inverter) và được mua bán theo quy định sau: Sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận giữa hai bên nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ;

Từ ngày Nghị định này có hiệu lực đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2030, hai bên được thỏa thuận để mua bán sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ trong trường hợp lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận, việc mua bán sản lượng điện dư đáp ứng điều kiện vận hành an toàn lưới điện và phương thức vận hành hệ thống điện theo quy định./.