Hợp tác quốc tế để từng bước làm chủ công nghệ vũ trụ, đồng thời tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra những giá trị mới cho phát triển – Đây là những vấn đề được các chuyên gia quốc tế và Việt Nam tập trung trao đổi tại Tọa đàm “Khám phá Trái đất từ vũ trụ”, và “Trí tuệ nhân tạo”, trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học và Công nghệ để phát triển bền vững diễn ra sáng nay (8/10), tại Quy Nhơn (Gia Lai).

Sự kiện do Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam và Trung tâm Khoa học và Giáo dục liên ngành phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng UBND tỉnh Gia Lai tổ chức. 

Tại Việt Nam, Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đã đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ trong khai thác, phát triển không gian vũ trụ, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu từng bước tự chủ về công nghệ, nhất là các công nghệ chiến lược.

Cùng với đó, tại Quyết định số 21/2026 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược. Trong đó, công nghệ hàng không và vũ trụ được xác định là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược mà Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ.

Từ thực tiễn hợp tác quốc tế, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần tận dụng mạng lưới hợp tác khoa học, công nghệ để tiếp nhận tri thức, đào tạo nhân lực và nâng cao năng lực nghiên cứu. Nhấn mạnh tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và Pháp trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ, TS. Jean Audouze, nguyên Giám đốc Viện Vật lý Thiên văn, Pháp cho rằng: “Một trong những bước đi Việt Nam có thể hiện thực hoá mục tiêu làm chủ công nghệ vũ trụ đó là tham gia các tổ chức, hiệp hội quốc tế về không gian vũ trụ, như Ủy ban Nghiên cứu Vũ trụ (COSPAR), một tổ chức khoa học liên ngành thuộc Hội đồng Khoa học Quốc tế. Qua đó, Việt Nam có thể nhận được sự hỗ trợ, đồng thời mở rộng các mối quan hệ hợp tác với các quốc gia trong lĩnh vực này. Đặc biệt, Việt Nam có thể tận dụng quan hệ hợp tác với những nước trong khu vực đã có thế mạnh về công nghệ vũ trụ như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản… để từng bước nâng cao năng lực và tiến tới các mục tiêu của Việt Nam trong lĩnh vực không gian vũ trụ.”

Cũng tại hội nghị, các nhà khoa học dành nhiều thời gian thảo luận về sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, một trong những công nghệ đang tạo ra những thay đổi lớn và những tranh cãi trên thế giới thời gian gần đây. Theo GS. Patrick Glauner, chuyên gia trí tuệ nhân tạo, Viện Kỹ thuật Deggendorf, Đức, việc quản lý AI ở quy mô quốc gia là cần thiết, song không nên nhìn nhận AI như một công nghệ hoàn toàn khác biệt. Bởi khi AI được ứng dụng trong từng lĩnh vực cụ thể như sản xuất điện hạt nhân hay hàng không thì đã chịu sự điều tiết của chính lĩnh vực đó.

Đánh giá về cách tiếp cận của Việt Nam khi đã ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo và xác định AI là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược cần phát triển, GS. Patrick Glauner cho rằng, pháp luật không chỉ nhằm hạn chế mà còn có thể được sử dụng để khuyến khích đào tạo, giáo dục và thúc đẩy sáng tạo trong lĩnh vực AI… Cũng theo GS. Patrick Glauner, với một quốc gia đang phát triển như Việt Nam, cần nhìn AI trước hết từ góc độ cơ hội.

“Tôi không nghĩ Việt Nam phải đối mặt với quá nhiều thách thức, mà nên nhìn AI từ góc độ cơ hội. AI có thể giúp các nước đang phát triển tạo ra nhiều lương thực, thực phẩm hơn, cung cấp nguồn nước sạch và nâng cao hiệu quả logistics, qua đó tăng sự thịnh vượng. Rủi ro lớn hơn có thể là chúng ta không sử dụng AI đủ nhiều hoặc đủ hiệu quả để tự giúp mình, từ đó phải phụ thuộc vào những quốc gia đang sử dụng AI tốt hơn.” - GS. Patrick Glauner nhấn mạnh.

Từ công nghệ vũ trụ đến trí tuệ nhân tạo, các chuyên gia cho rằng việc tăng cường hợp tác quốc tế, đồng thời xây dựng năng lực nghiên cứu, nhân lực và khả năng làm chủ công nghệ trong nước sẽ là yếu tố quan trọng để Việt Nam biến các công nghệ chiến lược thành động lực phát triển trong giai đoạn mới.