Đây là nhận định được các chuyên gia đưa ra tại Diễn đàn “Tận dụng nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng xanh” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức chiều nay (23/04), tại Hà Nội.
Tại diễn đàn, các ý kiến cho rằng mô hình tăng trưởng truyền thống dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, năng lượng hóa thạch và lao động chi phí thấp đang bộc lộ nhiều giới hạn. Trong khi đó, bối cảnh quốc tế thay đổi nhanh với các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM), các yêu cầu về quản trị môi trường, xã hội và minh bạch chuỗi cung ứng. Hiện kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 370 - 380 tỷ USD mỗi năm, trong đó phần lớn hướng vào các thị trường lớn như EU và Hoa Kỳ – nơi đang áp dụng tiêu chuẩn xanh ngày càng cao. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp Việt Nam phải chuyển đổi xanh nếu muốn giữ vững thị trường xuất khẩu và nâng cao sức cạnh tranh.
PGS.TS Bùi Quang Tuấn - Phó chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam cho biết: “Tăng trưởng xanh là một quá trình, trong đó giai đoạn đầu có thể đòi hỏi chi phí đầu tư nhất định. Tuy nhiên, về lâu dài, đây là cơ hội quan trọng để tạo ra những động lực tăng trưởng mới, giúp đạt được các mục tiêu phát triển cao và giàu khát vọng. Đối với quốc gia, tăng trưởng xanh chính là cơ hội để đổi mới mô hình tăng trưởng, từng bước xác lập mô hình phát triển mới bền vững và hiệu quả hơn. Đối với doanh nghiệp, đây là cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng khả năng chống chịu thông qua đẩy mạnh xanh hóa sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bắt nhịp với xu hướng phát triển xanh của thế giới.”
Các chuyên gia cũng nhận định, giai đoạn 2026 - 2035 sẽ là thời điểm quyết định để Việt Nam tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hơn, bền vững hơn. Những lĩnh vực giàu tiềm năng gồm phát triển năng lượng tái tạo, hạ tầng xanh, giao thông xanh, công nghiệp chế biến chế tạo ít phát thải, nông nghiệp tuần hoàn và tài chính xanh. Theo dự báo, nhu cầu điện của Việt Nam có thể tăng gấp đôi vào năm 2030, mở ra không gian đầu tư lớn cho điện gió, điện mặt trời, lưới điện thông minh và hệ thống lưu trữ năng lượng. Nếu tổ chức thực hiện tốt, tăng trưởng xanh sẽ trở thành nguồn tăng trưởng mới của nền kinh tế, thay vì chỉ được nhìn nhận như một khoản chi phí.
Ở góc độ tài chính, các chuyên gia cho biết dòng vốn toàn cầu đang dịch chuyển mạnh sang các quỹ đầu tư ESG, trái phiếu xanh và tài chính khí hậu. Đến giữa năm 2025, dư nợ tín dụng xanh tại Việt Nam đã đạt trên 736.000 tỷ đồng, tăng hơn 8% so với cuối năm trước. Đây được xem là nguồn lực quan trọng để doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh.
TS. Nguyễn Trí Hiếu - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển thị trường Tài chính và Bất động sản Toàn cầu khẳng định: “Tôi cho rằng trái phiếu xanh cần được thúc đẩy phát triển, tuy nhiên đây chưa hẳn là kênh phù hợp với tất cả doanh nghiệp. Trong bối cảnh hiện nay, trái phiếu xanh chủ yếu vẫn là sân chơi của các doanh nghiệp lớn, có năng lực tài chính tốt, dự án quy mô lớn và mức độ tín nhiệm cao; đồng thời nhà đầu tư cũng kỳ vọng có sự bảo đảm và minh bạch cao hơn. Vì vậy, tôi mong rằng trong những năm tới, cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý, tín dụng xanh, trái phiếu xanh và các công cụ tài chính xanh nói chung sẽ có thêm nhiều cơ hội phát triển, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp và hỗ trợ hiệu quả quá trình chuyển đổi xanh.”
Tại diễn đàn, nhiều đại biểu cũng kiến nghị sớm hoàn thiện cơ chế về tín dụng xanh, trái phiếu xanh, thị trường carbon; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận vốn, công nghệ và nâng cao năng lực quản trị ESG. Bên cạnh đó, chuyển đổi số được xác định là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp tối ưu sử dụng năng lượng, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Ông Lê Nguyễn Trường Giang - Viện trưởng Viện Chiến lược chuyển đổi số, Hội Truyền thông số Việt Nam nhấn mạnh: “Chuyển đổi số là một cuộc cách mạng về tư duy, nhằm thay đổi cách thức chúng ta tổ chức doanh nghiệp, vận hành xã hội và mô hình quản trị. Mục tiêu là ứng dụng công nghệ sâu rộng trong một xã hội số, nơi dữ liệu trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào quan trọng cho mọi hoạt động. Khi đó, dữ liệu không chỉ là thông tin đơn thuần mà còn trở thành một loại vốn mới – “data capital”, tạo ra giá trị gia tăng và động lực phát triển trong nền kinh tế số.”
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, ai hành động nhanh hơn trong chuyển đổi xanh sẽ có cơ hội dẫn đầu trong chuỗi giá trị mới của khu vực và thế giới.
Bình luận