Đây cũng là hướng tiếp cận được đề cập tại Diễn đàn Đô thị Thông minh Tương lai 2026, diễn ra vào sáng ngày 10/10, tại Hà Nội, với việc công bố sáng kiến Agent City – Thành phố Tác nhân AI.

Đô thị thông minh hiện nay không chỉ dừng ở việc số hóa dữ liệu, kết nối hạ tầng và cung cấp dịch vụ trực tuyến. Yêu cầu đặt ra là làm sao khai thác dữ liệu để chủ động xử lý vấn đề, đồng thời tăng khả năng phối hợp giữa các lĩnh vực trong quản lý đô thị.

Phát biểu tại diễn đàn, GS.TS Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, cho biết: “Nếu đô thị truyền thống được vận hành chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và các quy trình quản lý phân tán, nếu đô thị số chỉ tập trung vào số hóa dữ liệu, kết nối hạ tầng, thì đô thị thông minh thế hệ mới cần phải tiến xa hơn. Từ kết nối dữ liệu đến tạo lập tri thức, quản lý phản ứng sang quản lý chủ động, tự động hóa từng lĩnh vực đến phối hợp thông minh trên toàn hệ thống.”

Trên thực tế, nhiều đô thị đã tồn tại các trung tâm điều hành tập trung dữ liệu, giúp cơ quan quản lý theo dõi tình hình giao thông, ngập lụt và những vấn đề phát sinh. Tuy nhiên, theo PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), một thách thức là làm sao chuyển thông tin thu thập được thành hành động cụ thể, thay vì chỉ dừng ở việc giám sát và hiển thị dữ liệu:

“Đặc điểm mà chúng tôi đang thấy khó khăn và gặp phải là đô thị thấy nhiều hơn làm. Hay nói cách khác là “show” nhiều hơn hành động. Trong chiến lược chuyển đổi số của quốc gia thì có một khái niệm là AI First. Tức là làm giải pháp gì cũng phải đặt AI như là một giải pháp ưu tiên. Nhưng chúng ta đang đối diện với mức thứ ba - đấy là hành động. Nó bắt đầu hành động dựa trên sự ủy quyền của ta.” - PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh nhấn mạnh.

Cũng theo các chuyên gia, khi AI được trao khả năng thực hiện hành động thay mặt con người, yêu cầu về an toàn và trách nhiệm càng trở nên quan trọng. Theo định hướng của Agent City, mỗi tác nhân cần được xác minh danh tính, xác định rõ cá nhân hoặc tổ chức mà mình đại diện và chỉ được cấp quyền truy cập cần thiết cho nhiệm vụ. Con người vẫn giữ quyền kiểm soát, có thể ngăn chặn hoặc can thiệp khi tác nhân vượt quá phạm vi được cho phép.

Bên cạnh việc phân quyền và kiểm soát các tác nhân AI, chất lượng dữ liệu là yếu tố quan trọng để hệ thống vận hành hiệu quả. Theo ông Đoàn Ngọc Sơn, đại diện Seagate Việt Nam, hệ thống đô thị thông minh cần biết phân tích, hành động và tiếp tục học hỏi để cải thiện quy trình:

“Chúng ta sẽ tìm hiểu những hành động đang xảy ra trong một Smart City. Sau đấy là chúng ta sẽ dựa vào những hành động đấy để phân tích được những hành động cần phải làm tiếp theo là gì. Chúng ta sẽ dựa trên những sự phân tích để đưa ra được những quyết định, tiến tới những vận hành tốt hơn trong Smart City. Chúng ta sẽ dựa vào những thông tin trước đấy để học hỏi và tìm hiểu ra được những quy trình sắp tới để nâng cấp.” - ông Đoàn Ngọc Sơn cho biết.

Tại diễn đàn, các chuyên gia đã trao đổi về những điều kiện để hiện thực hóa mô hình này, từ yếu tố chất lượng dữ liệu, hạ tầng công nghệ, bảo mật cho đến cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Các lĩnh vực được xem xét có tiềm năng thí điểm bao gồm tài chính, du lịch, y tế và dịch vụ công đô thị.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, Agent City mở ra một hướng tiếp cận mới trong phát triển đô thị thông minh, nhưng hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng triển khai, mức độ an toàn và lợi ích mà các ứng dụng mang lại. Mục tiêu không chỉ là để AI làm được nhiều việc hơn, mà còn bảo đảm công nghệ hoạt động đúng thẩm quyền, minh bạch và phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân, doanh nghiệp./.