Dự hội thảo có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Nguyễn Hòa Bình, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương; Bùi Thị Minh Hoài, Bí thư thành ủy thành phố Hà Nội.

Dự Hội nghị còn có đồng chí Nguyễn Thiện Nhân, nguyên ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nguyên bí thư thành ủy thành phố Hồ Chí Minh; các đồng chí ủy viên, nguyên ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng; đại diện lãnh đạo các Ban, Bộ, Ngành trung ương, các tỉnh, thành phố và các nhà khoa học.

Hội thảo là hoạt động nằm trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn của đất nước, nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.

Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương ôn lại: Mùa thu lịch sử năm 1945, đất nước ta chìm trong đêm dài nô lệ, dưới ách thống trị tàn bạo, thực dân Pháp đã bóc lột nhân dân ta, làm cho đất nước ta kiệt quệ tiêu điều. Chúng lập nhà tù nhiều hơn trường học, thẳng tay đàn áp những người yêu nước; quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc - những giá trị thiêng liêng của con người bị chà đạp không thương tiếc. Năm 1940, phát xít Nhật tràn vào Đông Dương, thực dân Pháp lập tức quỳ gối đầu hàng, nhân dân Việt Nam rơi vào cảnh một cổ hai tròng, bị bóc lột đến tận cùng, đỉnh điểm là nạn đói cuối năm 1944, đầu năm 1945 đã cướp đi sinh mạng của hơn 2 triệu đồng bào.

Chính trong những ngày tháng ấy, ngọn lửa cách mạng vẫn âm ỉ cháy trong lòng dân tộc. Từ khi ra đời năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam, dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác, Lê Nin đã kiên trì, bền bỉ lãnh đạo nhân dân kiên cường đấu tranh qua cao trào 1930 - 1931, cao trào đòi dân sinh dân chủ 1936-1939, cao trào giải phóng dân tộc 1939-1945, vừa xây dựng lực lượng chính trị vừa hình thành lực lượng vũ trang, gây dựng căn cứ địa cách mạng, giác ngộ và tổ chức quần chúng, dự báo và sẵn sàng đón bắt mọi chuyển biến của thời cuộc.

Tháng 8 năm 1945, khi chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc, phát xít Nhật đầu hàng đồng minh, thời cơ ngàn năm có 1 xuất hiện. Chỉ trong vòng 15 ngày, đưới ngọn cờ cách mạng của Đảng và Bác Hồ, toàn dân tộc đã đồng loạt vùng dậy tiến hành Tổng khởi nghĩa thành công, đập tan xiềng xích nô lệ giành chính quyền về tay nhân dân. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời trịnh trọng đọc Tuyên ngôn độc lập, tuyên bố trước quốc dân đồng bào và toàn thế giới khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Không chỉ có giá trị và ý nghĩa to lớn với cách mạng Việt Nam, cách mạng Tháng Tám thành công còn là sự kiện quan trọng của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới trong thế kỷ XX, là đòn quyết định phá tung một mắc xích quan trọng và thúc đẩy sự tan rã nhanh chóng của hệ thống thuộc địa, mở đầu cho sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ. Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nêu rõ:

“Cách mạng Tháng Tám cũng để lại những bài học lịch sử vô giá cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, của Đảng, của Đảng ta và của Chủ tịch Hồ Chí Minh, kim chỉ nam cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam về nắm bắt thời cơ, về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc với niềm tin mãnh liệt, song sắt vào nhân dân như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn: Bầu trời không có gì quý bằng nhân dân/trong thế giới không có gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”.

Tại hội thảo, các đại biểu tiếp tục khẳng định tầm vóc lịch sử, giá trị thời đại của hai sự kiện vĩ đại đã làm thay đổi vận mệnh dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX đó là: Cách mạng Tháng Tám thành công và sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đã vùng dậy giành chính quyền, lật đổ ách thống trị của thực dân, phát xít và phong kiến, lập nên nhà nước dân chủ nhân dân. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là mốc son chói lọi trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, là một trong những chiến công hiển hách và thắng lợi có ý nghĩa lịch sử và thời đại của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử phát triển của nước ta - kỷ nguyên của một nước Việt Nam độc lập và có quyền tự quyết. Nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ đã trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của mình.

Cùng với việc khẳng định giá trị trường tồn của sự kiện Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, khẳng định giá trị thời đại của bản Tuyên ngôn độc lập, tại hội thảo các nhà nghiên cứu, nhà quản lý đã tham luận nhằm tôn vinh và ngợi ca những thành tựu rực rỡ mà đất nước đạt được trong 80 năm qua trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội và hội nhập quốc tế, đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện. Tại hội thảo, các đại biểu cũng thảo luận các vấn đề then chốt như: Cải cách thể chế, phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, phát triển con người, và thúc đẩy hội nhập quốc tế để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước. Hội thảo còn là diễn đàn khoa học kết nối truyền thống và hiện đại, góp phần bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, củng cố niềm tin và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc - vì một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.

Tham luận tại hội thảo với chủ đề “Cách mạng Tháng Tám với xác lập và kiến tạo nền dân chủ pháp quyền ở Việt Nam - Từ thực tế lịch sử đến tầm nhìn thời đại”, GS.TS Phạm Hồng Tung, nguyên viện trưởng Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học quốc gia Hà Nội) cho rằng:

“80 năm sau nhìn lại chúng ta càng thấy rõ hơn tầm vóc to lớn và ý nghĩa vượt thời đại của cuộc Cách mạng Tháng 8. Hai thành tựu to lớn nhất của cuộc cách mạng này là độc lập dân tộc và chế độ cộng hòa dân chủ pháp trị - chính là bệ đỡ chính trị, tinh thần và văn hóa cho toàn bộ hành trình lịch sử vĩ đại của dân tộc ta trong sự nghiệp đấu tranh anh dũng chống giặc ngoại xâm, cũng như trên hành trình đổi mới và hội nhập quốc tế. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, những yếu tố nền tảng đó vẫn tiếp tục là điểm tựa, là nguồn lực và là nguồn cảm hứng vô tận cho quá trình phát triển nhanh và bền vững của đất nước”.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh: Hội thảo là dịp để chúng ta cùng nhìn lại một chặng đường oanh liệt của lịch sử dân tộc, cùng tự hào về những thành tựu rực rỡ mà toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đã đạt được và cùng hướng về tương lai tươi sáng của đất nước.

Cách mạng tháng Tám đã khẳng định những bài học lịch sử to lớn, đó là: Sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi; Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là ánh sáng chỉ đường tới tương lai; Nhân dân là sức mạnh vô địch của cách mạng; Chủ nghĩa yêu nước là nguồn sức mạnh tinh thần bất diệt; Đại đoàn kết dân tộc là nguyên nhân thành công của cách mạng Việt Nam; Xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh là nền tảng cho sự phát triển của đất nước.

Kể từ Cách mạng Tháng Tám 1945, lịch sử đang được viết tiếp rạng rỡ. Kỷ nguyên độc lập, tự do đã được tiếp nối bằng kỷ nguyên thống nhất đất nước, hòa bình, phát triển và sẽ được tiếp tục bằng kỷ nguyên vươn mình, thịnh vượng, giàu mạnh. Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh:

“Được tổ chức trong không khí cả nước hướng tới Đại hội lần thứ XIV của Đảng với niềm tin, khí thế và khát vọng lớn lao, Hội thảo không chỉ là dịp để chúng ta cùng nhìn lại mà còn là dịp để khẳng định và phát huy những giá trị trường tồn của một sự kiện lịch sử sáng chói. 80 năm hành trình độc lập – tự do – hạnh phúc của Việt Nam đã trở thành dòng chảy lịch sử vẻ vang, rất đỗi tự hào. Con đường phía trước dẫu có cả thời cơ lẫn thách thức, nhưng với tinh thần và ý chí của 80 năm qua, dân tộc ta nhất định sẽ chiến thắng mọi gian nan, tiếp tục vững bước tiến mạnh trên con đường xây dựng đất nước hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”.

Hà Nam-VOV1