Sửa Luật trách nhiệm bồi thường của nhà nước: bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người bị thiệt hại
Trách nhiệm bồi thường của nhà nước là cơ chế để Nhà nước nhìn nhận và khắc phục những tổn thất do hoạt động công vụ gây ra, khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời củng cố niềm tin vào công lý, vào nguyên tắc Nhà nước pháp quyền.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước là đạo luật thể hiện trách nhiệm của nhà nước với người dân khi hoạt động công vụ gây ra thiệt hại. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ giải quyết một vấn đề nhanh hơn, mà quan trọng là phải bảo đảm người bị thiệt hại thực sự có khả năng tiếp cận cơ chế bồi thường, được bảo đảm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. 

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam, đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Huế cho rằng, có những trường hợp hồ sơ tài liệu không còn đầy đủ, thậm chí không thể xác định được người thi hành công vụ gây ra thiệt hại. Việc dự thảo tìm cơ chế xử lý những trường hợp đặc biệt như vậy là rất cần thiết, bởi vì phía sau một khoản tiền nhà nước phải bồi thường là câu hỏi về trách nhiệm của bộ máy công vụ: "Tôi đề nghị đối với những vụ việc đặc biệt đã xảy ra quá lâu, pháp luật cần có cơ chế xử lý thực tế, phù hợp với khả năng chứng minh hiện nay. Không nên biến khó khăn trong việc thu nhập hồ sơ, tài liệu thành căn cứ để bỏ qua việc xem xét trách nhiệm. Cần phân biệt rõ giữa hai trường hợp: không thể xác định được trách nhiệm sau khi tiến hành đầy đủ các biện pháp cần thiết, với trường hợp chưa làm hết trách nhiệm nhưng đã kết thúc việc xem xét"

Về phân định thẩm quyền giải quyết yêu cầu bồi thường, đại biểu Nguyễn Thành Trung, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, cho rằng trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, việc phân định thẩm quyền cần tính đến năng lực thực hiện và tính chất từng vụ việc. Đại biểu đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung nguyên tắc vụ việc có giá trị bồi thường lớn, nhiều người bị thiệt hại, liên quan nhiều cơ quan hoặc có tính chất phức tạp thì Ủy ban cấp tỉnh trực tiếp giải quyết hoặc quyết định cơ quan có thẩm quyền giải quyết; những vụ việc đơn giản, rõ ràng mới phân cấp cho cấp xã. Đây là phân cấp phù hợp hơn, bởi phân quyền phải gắn với năng lực thực hiện và trách nhiệm cuối cùng, không nên chỉ căn cứ vào địa giới hành chính.

Nội dung nhận được nhiều ý kiến khác nhau là nguyên tắc áp dụng pháp luật. Khoản 1 Điều 4 dự thảo quy định "Việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của luật này, trường hợp luật khác quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thì việc xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước áp dụng theo luật đó".  Đồng tình với quy định này, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc, đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng nêu quan điểm: "Luật này không giải quyết vấn đề đúng sai mà luật này chỉ áp dụng khi mà có căn cứ bồi thường nhà nước tức là đã có một văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì bắt đầu mới áp dụng luật này. Vấn đề đúng sai của một hành vi nào đó được giải quyết ở một văn bản của cơ quan có thẩm quyền giải quyết rồi thì mới đến vấn đề của luật bồi thường nhà nước"

Đại biểu Trương Thị Diệu Thúy, đoàn Đồng Nai lại có ý kiến khác. Đó là cần phải xác định luật trách nhiệm bồi thường nhà nước không chỉ là luật về thủ tục bồi thường nhà nước vừa là luật về thủ tục và đồng thời  là luật về nội dung phạm vi trách nhiệm bồi thường nhà nước"

Về quy định Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thực hiện hành vi trái pháp luật trong hoạt động quản lý thuế và các khoản thu khác theo Luật Quản lý thuế, đại biểu Trần Văn Đăng, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh cho rằng: Cơ quan nhà nước, công chức khi thực thi công vụ trái pháp luật gây thiệt hại cho người dân, doanh nghiệp phải bồi thường, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, trừ trường hợp có quy định miễn trừ trách nhiệm bồi thường. Vì vậy, việc quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường luôn được xem xét một cách đầy đủ, toàn diện trong tổng thể các chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về cán bộ, công chức nhằm đảm bảo sự công bằng không chỉ cho người dân, doanh nghiệp mà còn phải có cơ chế bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của cán bộ, công chức trong thực thi công vụ, không tạo ra tâm lý e ngại, sợ trách nhiệm"

Theo đại biểu Nguyễn Phi Hùng, đoàn đại biểu Quốc hội Đà Nẵng, dự thảo luật cũng cần quy định thêm cơ chế kiểm tra, giám sát thực hiện trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Bởi, cơ chế kiểm tra, giám sát trong dự thảo luật chủ yếu tập trung vào cơ chế quản lý nhà nước nội bộ, cơ chế tự kiểm tra giữa cơ quan trực tiếp thực hiện trách nhiệm bồi thường với người bị thiệt hại, chưa có quy định riêng về cơ chế giám sát bên ngoài của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội cũng như Nhân dân đối với công tác bồi thường của Nhà nước và nghĩa vụ hoàn trả ngân sách. Do đó, đại biểu đề xuất bổ sung một điều mới liên quan đến trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội

Việc sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước không chỉ là hoàn thiện cơ sở pháp lý để bảo vệ tốt hơn quyền lợi chính đáng của cá nhân, tổ chức bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra mà lớn hơn, đó là sự khẳng định mạnh mẽ rằng mọi hoạt động công vụ đều phải hướng đến phục vụ Nhân dân; mọi quyền lực đều phải được kiểm soát bằng pháp luật. Vì vậy những quy định của dự thảo luật tiếp tục được hoàn thiện, chỉnh lý kỹ lưỡng trước khi trình Quốc hội thông qua.

Xem trên các nền tảng khác

Bình luận