Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhiều lần nhấn mạnh, không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ. Quốc hội khóa 16 cần kiến tạo một phương thức giám sát mới: có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển. Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát? hay số lượng kiến nghị, mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị Quốc gia và cải thiện đời sống Nhân dân.

Như vậy, rõ ràng, hoạt động giám sát phải chuyển đổi mạnh mẽ cả về tư duy, nội dung và phương thức thực hiện, đặc biệt đối với việc giám sát nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số càng cần những phương thức giám sát hiệu quả hơn.

Ủy ban Kinh tế tài chính của Quốc hội, cơ quan chịu trách nhiệm tham mưu các giải pháp vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, vừa giữ vững ổn định vĩ mô, bảo đảm an toàn tài chính, tiền tệ quốc gia, ngay từ đầu nhiệm kỳ khóa 16 đã triển khai hiệu quả các cuộc khảo sát, giám sát tại địa phương về việc thực hiện các nghị quyết, đặc biệt là giám sát mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Qua tổng kết thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, Ủy ban đã nhận diện ba nhóm điểm nghẽn lớn đang tác động trực tiếp đến khả năng thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.

Thứ nhất, đó là thể chế và tổ chức thực hiện vẫn là điểm nghẽn mang tính nền tảng. Hệ thống pháp luật còn tình trạng chồng chéo, thiếu thống nhất; một số cơ chế, chính sách chưa theo kịp yêu cầu phát triển; phân cấp, phân quyền ở một số lĩnh vực chưa thực sự rõ ràng, trong khi trách nhiệm tổ chức thực hiện chưa được xác định đầy đủ.

Thứ hai, hiệu quả huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực còn nhiều hạn chế. Nguồn lực đất đai, tài sản công, vốn đầu tư công và các nguồn lực xã hội ở nhiều nơi chưa được khai thác hiệu quả; tình trạng chậm triển khai dự án, chậm giải ngân vốn đầu tư công, lãng phí đất đai, tài sản công vẫn diễn ra. Bên cạnh đó, nhiều dự án hạ tầng trọng điểm còn gặp vướng mắc về giải phóng mặt bằng, tái định cư, nguồn vật liệu, bố trí vốn và cơ chế phối hợp; hệ thống kết cấu hạ tầng và liên kết vùng chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả huy động và phân bổ nguồn lực phát triển.

Thứ ba, các động lực tăng trưởng mới chưa phát huy đầy đủ vai trò dẫn dắt. Khu vực kinh tế tư nhân vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận các nguồn lực phát triển; năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị còn hạn chế. Đồng thời, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn chưa thực sự trở thành động lực chủ đạo của tăng trưởng do việc hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện còn chậm.

Những điểm nghẽn này đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát của Quốc hội theo hướng thực chất, hiệu quả và kiến tạo phát triển; tập trung vào việc phát hiện, tháo gỡ các rào cản thể chế, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, qua đó góp phần thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030.