Sáng nay (23/10), tại Thành phố Hồ Chí Minh, Lữ đoàn 125, Vùng 2 Hải quân tổ chức Lễ truy tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân” cho ba liệt sĩ Trần Nhợ, Nguyễn Tương, Nguyễn Ngọc Lương; đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì và kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống đơn vị (23/10/1961 – 23/10/2026). Buổi lễ là dịp tri ân những người đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, đồng thời nhắc nhở thế hệ hôm nay về trách nhiệm tiếp nối truyền thống.

Ngày 23/10/1961, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Đoàn 759, tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân ngày nay, với nhiệm vụ mở tuyến vận tải quân sự chiến lược trên Biển Đông, đưa cán bộ, vũ khí từ miền Bắc chi viện chiến trường miền Nam. Từ đây, Đường Hồ Chí Minh trên biển trở thành tuyến chi viện đặc biệt, ghi dấu ý chí, trí tuệ và sự hy sinh của những người lính Hải quân.

Những hải trình được viết bằng ý chí và sự hy sinh

Đường Hồ Chí Minh trên biển được mở ra trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Những con tàu ban đầu còn thô sơ, phải vượt qua sóng gió, sự kiểm soát và phong tỏa dày đặc của đối phương để đưa vũ khí, hàng hóa đến các bến bãi ven biển miền Nam. Mỗi chuyến đi đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, cách tổ chức linh hoạt, khả năng xử trí tình huống và tinh thần sẵn sàng chấp nhận hy sinh để bảo vệ bí mật tuyến đường.

Sau chuyến trinh sát mở đường từ cửa Nhật Lệ, Quảng Bình, vào Vàm Lũng, Cà Mau, tháng 10/1962, tàu Phương Đông 1 chở hơn 30 tấn vũ khí rời bến Nghiêng, Đồ Sơn, Hải Phòng. Sau chín ngày trên biển, tàu cập bến an toàn. Chuyến vận chuyển đầu tiên thắng lợi mở ra khả năng chi viện trực tiếp bằng đường biển, tiếp thêm niềm tin cho quân và dân miền Nam. Từ đó, những con tàu mang mật danh, không mang số hiệu công khai, tiếp tục nối nhau vượt biển, tìm đường đưa vũ khí đến chiến trường.

Trong giai đoạn 1961–1975, đơn vị tổ chức hơn 1.300 lượt chuyến tàu, vận chuyển hơn 38.000 lượt cán bộ, chiến sĩ và hơn 100.000 tấn vũ khí, hàng hóa, vượt hàng triệu hải lý chi viện chiến trường. Hàng hóa được đưa đến nhiều địa bàn ven biển từ miền Trung đến Nam Bộ, góp phần tăng cường sức mạnh cho các lực lượng cách mạng miền Nam. Đằng sau những con số ấy là sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Hải quân; sự phối hợp của nhiều lực lượng và sự chở che, đùm bọc của nhân dân. Đó cũng là biểu hiện sinh động của thế trận chiến tranh nhân dân trên biển.

Nhưng mỗi chuyến tàu cập bến an toàn đều đi qua ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Có những con tàu hoàn thành nhiệm vụ rồi trở về; có những con tàu cùng cán bộ, chiến sĩ vĩnh viễn nằm lại giữa biển khơi. Khi bị bao vây, không còn khả năng bảo toàn phương tiện, những người lính sẵn sàng phá hủy tàu, giữ bí mật tuyến vận tải, không để vũ khí rơi vào tay đối phương. Tinh thần ấy làm nên khí phách của Đoàn tàu Không số: đặt nhiệm vụ lên trên tính mạng, kiên quyết bảo vệ con đường chi viện chiến lược cho đến cùng.

Tiếp nối truyền thống, vững vàng giữ biển

Sau ngày đất nước thống nhất, Lữ đoàn 125 tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo, vận tải quân sự, xây dựng và bảo vệ quần đảo Trường Sa, góp phần xây dựng hệ thống nhà giàn DK1 trên thềm lục địa phía Nam. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền tại Trường Sa ngày 14/3/1988, cán bộ, chiến sĩ các tàu HQ505, HQ604, HQ605 tiếp tục thể hiện tinh thần kiên cường, sẵn sàng hy sinh vì biển, đảo của Tổ quốc. Đơn vị cũng tham gia các nhiệm vụ trên tuyến biển Tây Nam, trong đó có chiến dịch đổ bộ đường biển Tà Lơn và giải phóng cảng Công Pô Xom, góp phần giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng.

Ngày nay, Lữ đoàn 125 là lực lượng vận tải biển chủ lực của Vùng 2 Hải quân, đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng trên vùng biển phía Nam, trong đó có vận tải quân sự, trực bảo vệ chủ quyền, bảo đảm hoạt động tại Trường Sa và các nhà giàn DK1, tìm kiếm cứu nạn, hỗ trợ ngư dân và tham gia các hoạt động vì biển, đảo. Mỗi chuyến tàu ra khơi đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu, nắm chắc phương án, làm chủ phương tiện, vũ khí, trang bị và phối hợp chặt chẽ trong mọi tình huống.

Đại tá Phạm Minh Chiến, Chính ủy Lữ đoàn 125, Vùng 2 Hải quân, nhấn mạnh: “Điều quan trọng là truyền thống Đoàn tàu Không số không chỉ được gìn giữ qua những câu chuyện lịch sử, mà phải được thể hiện bằng chất lượng huấn luyện, tinh thần trách nhiệm, trình độ chuyên môn và kết quả thực hiện nhiệm vụ của mỗi cán bộ, chiến sĩ”. Đây cũng là yêu cầu đặt ra với mỗi quân nhân trong đơn vị: hiểu truyền thống để biến niềm tự hào thành động lực phấn đấu, nâng cao trình độ chuyên môn, rèn luyện bản lĩnh và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Trong điều kiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo ngày càng đòi hỏi cao, Lữ đoàn tập trung nâng cao chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu, năng lực quản lý và khai thác phương tiện; xây dựng chính quy, giữ nghiêm kỷ luật, bảo đảm an toàn. Cùng với đó là yêu cầu tiếp cận, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả chỉ huy, điều hành và làm chủ trang bị. Những nhiệm vụ ấy đòi hỏi mỗi cán bộ, chiến sĩ vừa giữ vững phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, vừa không ngừng học tập, nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu mới.

Truyền thống của đơn vị còn được thể hiện qua trách nhiệm với nhân dân trên biển. Hoạt động vận tải, hỗ trợ ngư dân, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ và giúp đỡ người dân trong thiên tai, hoạn nạn góp phần củng cố niềm tin, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc. Từ những bến bãi từng che chở tàu Không số năm xưa đến sự đồng hành của ngư dân hôm nay, mối quan hệ quân dân vẫn là điểm tựa quan trọng để người lính Hải quân hoàn thành nhiệm vụ nơi đầu sóng.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Phó Đô đốc Nguyễn An Phong, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân chủng Hải quân nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục xây dựng Lữ đoàn 125 vững mạnh về chính trị, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu; hoàn thành nhiệm vụ trực bảo vệ chủ quyền, an ninh trên biển, phát huy vai trò lực lượng vận tải biển chủ lực của Quân chủng Hải quân và Vùng 2 Hải quân. Đơn vị cũng cần tích cực tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, tăng cường đoàn kết nội bộ và đoàn kết quân dân.

“Mỗi con tàu ra khơi hôm nay đều mang theo niềm tin của Tổ quốc. Mỗi người lính Hải quân hôm nay đều đang tiếp nối sứ mệnh thiêng liêng mà các thế hệ cha anh đã trao lại bằng cả máu xương và tuổi trẻ” – lời nhấn mạnh của Phó Đô đốc Nguyễn An Phong khẳng định mối liên hệ giữa những chuyến tàu vượt biển trong chiến tranh và hành trình giữ biển hôm nay. Phương tiện, điều kiện và yêu cầu nhiệm vụ đã đổi thay, nhưng lòng trung thành với Tổ quốc, tinh thần vượt khó và ý thức đặt lợi ích chung lên trên hết vẫn là giá trị xuyên suốt.

Kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống, niềm tự hào của Lữ đoàn 125 được tiếp nối bằng những yêu cầu cụ thể trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, làm chủ trang bị, giữ vững kỷ luật và hoàn thành nhiệm vụ. Với các cựu chiến binh Đoàn tàu Không số, hình ảnh những người lính trẻ hôm nay tiếp bước dưới quân kỳ là niềm tin rằng truyền thống sẽ còn được trao truyền qua nhiều thế hệ.

 Từ những con tàu gỗ vượt phong tỏa để chi viện chiến trường đến những con tàu thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, hỗ trợ nhân dân giữa biển khơi, hành trình của Lữ đoàn 125 luôn gắn với vận mệnh đất nước và biển, đảo quê hương. Những người lính năm xưa đã hoàn thành sứ mệnh bằng lòng quả cảm và sự hy sinh. Thế hệ hôm nay tiếp tục viết nên truyền thống ấy bằng bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm và quyết tâm bảo vệ vững chắc từng sải biển, từng tấc đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Tại buổi lễ, thừa ủy quyền của Chủ tịch nước, Phó Đô đốc Nguyễn An Phong trao Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì tặng Lữ đoàn 125 vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng lực lượng Quân đội nhân dân, củng cố quốc phòng, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.

Dịp này, Ban tổ chức buổi lễ đã công bố quyết định của Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cho các đồng chí Trần Nhợ, Nguyễn Tương, Nguyễn Ngọc Lương, nguyên là cán bộ của Đoàn tàu Không số.

Thu Lan

Ảnh: Quang Tiến