Hội thảo có sự tham dự và chủ trì của các đồng chí: Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; đồng chí Lê Mạnh Hùng, Bộ trưởng Bộ Công Thương; đồng chí Phạm Đại Dương, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ; đồng chí Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương.

Tham dự Hội thảo có hơn 500 đại biểu là đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo một số tỉnh, thành phố; các sở, ban, ngành địa phương; viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo; chuyên gia, nhà khoa học; doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp; tổ chức quốc tế, đối tác phát triển.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, Đại hội XIV của Đảng đã xác định yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình tăng trưởng, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trong yêu cầu đó, công nghiệp hỗ trợ là một trong những nền tảng hình thành năng lực công nghiệp quốc gia. Công nghiệp hỗ trợ càng phát triển, năng lực nội sinh của nền kinh tế càng được củng cố, giá trị tạo ra và giữ lại trong nước càng lớn, khả năng chống chịu với những biến động bên ngoài càng cao.

Theo Trưởng Ban Chính sách Chiến lược, thời gian qua, công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đã có bước phát triển tích cực. Hệ thống doanh nghiệp cung ứng trong một số ngành từng bước được hình thành. Một số doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn trong và ngoài nước. Tuy nhiên, công nghiệp hỗ trợ Việt Nam vẫn là khâu yếu, khâu hạn chế của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Điểm nghẽn lớn hiện nay không chỉ là thiếu doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, mà còn là thiếu năng lực doanh nghiệp ở những tầng có giá trị gia tăng cao.

Khẳng định khung chủ trương và chính sách về công nghiệp hỗ trợ đã ngày càng đầy đủ hơn, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho rằng, vấn đề đặt ra hiện nay là cùng với việc tiếp tục rà soát, bổ sung chính sách phù hợp, kịp thời thì phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện có trọng tâm, có kết quả và có khả năng đo lường. Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị các ý kiến tại hội thảo không chỉ dừng ở việc nhận diện khó khăn mà đi thẳng vào những vấn đề cụ thể: sản phẩm nào, công đoạn nào cần ưu tiên; thị trường ở đâu; doanh nghiệp nào có thể dẫn dắt; tiêu chuẩn nào cần phải đạt; công nghệ nào cần làm chủ; hạ tầng nào cần đầu tư; nhân lực nào cần chuẩn bị và cơ chế nào cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung. Mục tiêu cuối cùng là hình thành một hệ thống doanh nghiệp Việt Nam có năng lực thực chất, có khả năng cung ứng ổn định, làm chủ ngày càng nhiều công đoạn có giá trị cao, từng bước trở thành nhà cung ứng chiến lược, nhà cung ứng cấp 1 và nhà tích hợp hệ thống. Qua đó, công nghiệp hỗ trợ phải thực sự trở thành một trong những nền tảng của nền công nghiệp hiện đại, góp phần nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo báo cáo của Ban Chính sách Chiến lược Trung ương, cả nước hiện có trên 7.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, tạo việc làm cho trên 600 nghìn lao động; khoảng 1.000 doanh nghiệp có khả năng cung ứng trực tiếp cho doanh nghiệp lắp ráp và các tập đoàn đa quốc gia. Một số doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước tham gia chuỗi cung ứng trong các lĩnh vực khuôn mẫu, cơ khí chính xác, dây cáp điện, nhựa - cao su kỹ thuật, linh kiện xe máy, ô tô, điện tử, dệt may, da giày. Một số ngành đã hình thành năng lực nội địa hóa đáng kể; các doanh nghiệp dẫn dắt trong nước bắt đầu đóng vai trò ngày càng rõ hơn trong tổ chức chuỗi và phát triển nhà cung ứng.

Trong đó, đối với ngành cơ khí, ô tô, có khoảng 30% doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cơ khí, ô tô đã tham gia chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu. Ngành da giày đã hình thành tương đối đầy đủ các nhóm sản phẩm đầu vào, tỷ lệ nội địa hóa đạt 50–55%. Ngành dệt may từng bước nâng cao năng lực cung ứng nguyên phụ liệu trong nước, với kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt 46,2 tỷ USD. Trong lĩnh vực điện tử, mạng lưới doanh nghiệp cung ứng trong nước ngày càng mở rộng, kim ngạch xuất khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện năm 2025 đạt 107,75 tỷ USD.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam thời gian qua; làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, nhận diện đúng các điểm nghẽn và đề xuất được những chủ trương, cơ chế, chính sách có tính đột phá, khả thi, góp phần đưa công nghiệp hỗ trợ thực sự trở thành một trong những nền tảng quan trọng của nền công nghiệp quốc gia hiện đại, tự chủ và có sức cạnh tranh cao.

PGS.TS Phan Đăng Tuất, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) cho rằng: Cần tăng cường năng lực nội sinh của doanh nghiệp Việt Nam, thay vì chỉ trông chờ vào việc tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu; Hình thành các cụm công nghiệp, trung tâm thử nghiệm, hỗ trợ phát triển vật liệu, linh kiện và kết nối nhu cầu giữa các doanh nghiệp; phát triển công nghiệp hỗ trợ của các doanh nghiệp nội địa. Có chính sách riêng để các doanh nghiệp đầu chuỗi Việt Nam đặt hàng cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước, chính sách để hỗ trợ cho doanh nghiệp đầu chuỗi, cuối chuỗi. Khi các doanh nghiệp làm ra sản phẩm với sự hỗ trợ đó, chi phí thấp, thì chính sản phẩm đó sẽ cạnh tranh được hàng nhập khẩu.

Nhấn mạnh chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần hướng tới nâng cao năng lực sản xuất và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị, thay vì chỉ dừng ở việc doanh nghiệp tiếp cận chính sách, GS.TS Mạc Quốc Anh, Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển doanh nghiệp cho rằng: Cần phân định rõ trách nhiệm thực hiện chính sách từ Trung ương đến địa phương; Thiết kế hỗ trợ tài chính theo hai giai đoạn là nâng cao năng lực và thực hiện đơn hàng; Gắn đào tạo, chuyển đổi sản xuất và chuyển đổi số với năng suất, chất lượng, tiến độ và hiệu quả thực tế. Điều cần hướng tới không chỉ là doanh nghiệp được nhận hỗ trợ mà quan trọng nhất là năng lực phải được duy trì sau hỗ trợ. Sản xuất tốt hơn, giữ được khách hàng, đảm nhiệm công đoạn cao hơn và giữ lại nhiều giá trị hơn phải là thước đo chung của chất lượng thể chế, hiệu quả chính sách và sức sống của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Ghi nhận trí tuệ, trách nhiệm và tinh thần thẳng thắn của các đại biểu tại hội thảo, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đề nghị đổi mới mạnh mẽ cách tiếp cận phát triển công nghiệp hỗ trợ với 5 chuyển đổi, gồm: chuyển từ “nội địa hóa theo tỷ lệ” sang “làm chủ năng lực”, phân định rõ năng lực nào phải tự chủ, năng lực nào phải bảo đảm khả năng thay thế, không đặt mục tiêu tự sản xuất bằng mọi giá đối với mọi đầu vào; chuyển từ hỗ trợ dàn trải theo tên ngành sang tập trung theo chuỗi, theo công đoạn và theo các bài toán lớn của đất nước; chuyển từ ưu đãi đầu vào sang hỗ trợ theo kết quả, có điều kiện, có thời hạn, Nhà nước đóng vai trò “vốn mồi”, chia sẻ rủi ro, kiên quyết không để phát sinh cơ chế xin - cho;  chuyển từ chú trọng “thu hút FDI” sang “sử dụng hiệu quả FDI”, để doanh nghiệp FDI trở thành khách hàng, người thầy, đối tác của doanh nghiệp Việt Nam; chuyển từ quản lý theo hoạt động sang quản lý theo kết quả, mỗi đồng ngân sách phải tạo ra thêm nhà cung ứng đạt chuẩn, thêm giá trị gia tăng trong nước.

Nhấn mạnh, đến năm 2030, một số ngành công nghiệp chủ lực đặt mục tiêu tỉ lệ nội địa hóa bình quân 40-45%; tầm nhìn đến năm 2045, công nghiệp hỗ trợ Việt Nam làm chủ công nghệ lõi của các ngành công nghiệp nền tảng, tham gia những khâu có giá trị cao của chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, để đạt được các mục tiêu đó, Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc đề  nghị tập trung 8 nhóm nhiệm vụ gồm hoàn thiện thể chế; kiến tạo thị trường dẫn dắt; phát huy vai trò doanh nghiệp đầu chuỗi và tăng cường liên kết với khu vực FDI; xây dựng hạ tầng kỹ thuật, nghiên cứu ứng dụng dùng chung; phát triển nguồn nhân lực chiến lược; đổi mới công cụ tài chính, tín dụng; tổ chức lại không gian phát triển theo các cụm liên kết ngành; xây dựng hệ thống tiêu chí, cơ sở dữ liệu và bản đồ năng lực nhà cung ứng quốc gia. Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định không có quốc gia nào trở thành nước công nghiệp phát triển chỉ bằng lắp ráp. Chính phủ sẽ chỉ đạo theo tinh thần việc đã nói phải làm, việc đã giao phải có địa chỉ, thời hạn và kết quả đo đếm được.

Riêng với Phú Thọ, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đề nghị tỉnh phát huy lợi thế để phấn đấu trở thành trung tâm công nghiệp hỗ trợ của cả nước; Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc đề nghị Bộ Công Thương với vai trò cơ quan thường trực Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, ban hành Kế hoạch hành động Chương trình giai đoạn 2026 - 2028, có danh mục chuỗi, phân hệ ưu tiên, địa chỉ trách nhiệm và mốc kiểm tra sau 12 tháng, 24 tháng; khẩn trương hoàn thiện dự án Luật Công nghiệp trọng điểm, trình Chính phủ; rà soát danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển; Các địa phương, trước hết là các trung tâm công nghiệp và tỉnh Phú Thọ, rà soát quỹ đất, hạ tầng khu, cụm công nghiệp, nhân lực tại chỗ để đón chuỗi cung ứng, không chạy đua dự án dàn trải.

Trước khi diễn ra hội thảo, các lãnh đạo và đại biểu đã tham quan triển lãm các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ của tỉnh Phú Thọ.