Trong quá trình điều tra vụ án “Buôn lậu; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Nhận hối lộ” xảy ra tại Công ty Cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ và các đơn vị liên quan, cơ quan công an xác định đối tượng Bùi Chân Phương, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị của công ty này đã thành lập, chỉ đạo, điều hành 3 công ty tại Việt Nam, đồng thời, thành lập 5 công ty tại Singapore và 3 công ty tại Hông Kông để mua đi, bán lại, nâng giá thiết bị y tế, thuốc tân dược trước khi nhập khẩu về Việt Nam bán vào các đơn vị, cơ sở y tế với giá rất cao, thu lời bất chính rất lớn, vừa gây thất thu cho ngân sách Nhà nước, vừa ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người bệnh.

 Liên quan đến vấn đề quản lý giá thiết bị y tế, tại cuộc họp báo cung cấp thông tin về việc xây dựng, ban hành các chính sách y tế tiêu biểu diễn ra sáng 01/10, đại diện Bộ Y tế cho biết, đang xây dựng dự án luật sửa đổi, bổ sung một số luật thuộc lĩnh vực y tế, nhằm quản lý chặt giá thiết bị y tế từ khâu nhập khẩu đến bệnh viện.

Theo cáo buộc bước đầu của cơ quan điều tra, cơ chế "mua bán lòng vòng để đẩy giá thuốc và giá thiết bị y tế lên cao" được Công ty Đầu tư Y tế Việt Mỹ thực hiện bằng cách dựng lên một chuỗi pháp nhân trung gian trong và ngoài nước; Qua đó, thiết bị được mua đi bán lại nhiều lần, mỗi lần lại được cộng thêm chênh lệch, khiến giá trị thiết bị y tế khi về đến Việt Nam bị đội lên so với giá gốc thực tế. 

“Từ vụ việc này cho thấy sơ hở nằm ở bốn điểm sau đây: Thiếu liên thông dữ liệu giữa cơ quan cấp phép, hải quan và cơ quan thuế để phát hiện chênh lệch giá qua các lần mua bán trung gian; Việc thẩm định giá trị tài sản, hồ sơ kế toán còn phụ thuộc vào chứng từ do chính các pháp nhân liên kết cung cấp, thiếu tính độc lập; Công tác thanh tra, kiểm toán định kỳ với doanh nghiệp trúng thầu quy mô lớn, kéo dài nhiều năm chưa được thực hiện đủ sâu và khi có sự tiếp tay của cán bộ quản lý cấp cao, các cơ chế kiểm soát nội bộ thông thường gần như bị vô hiệu hóa.”- Luật sư Nguyễn Văn Duy, Văn phòng Luật Hoàng Duy và Cộng sự phân tích.

Thực trạng vừa nêu đòi hỏi Bộ Y tế cần công khai hóa toàn bộ dữ liệu, quyết định trong quá trình mua sắm thiết bị y tế, cho phép đối chiếu giá mua cùng loại sản phẩm giữa các địa phương, cơ sở y tế khác nhau để kịp thời phát hiện dấu hiệu nâng giá.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Minh Lợi, Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế (Bộ Y tế) cho biết, quản lý giá thiết bị y tế lần đầu được quy định tại Nghị định 98/2021. Trong quá trình thực hiện đã phát sinh một số điểm chưa phù hợp. Qua chỉ đạo của Chính phủ, cùng với công tác kiểm tra, theo dõi một số vụ việc, Bộ Y tế đã rà soát và nhận thấy cần thể chế hóa các nguyên tắc quản lý giá thiết bị y tế trong Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật thuộc lĩnh vực y tế, làm cơ sở để quy định cụ thể các nội dung liên quan.

“Lần này sửa luật theo nguyên tắc quản lý thiết bị y tế theo vòng đời và quản lý chuỗi cung ứng. Sẽ quản lý từ khi nhập khẩu, cấp phép cho đến khi mua sắm, thuế, hải quan, đấu thầu và thanh toán bảo hiểm sẽ được liên thông và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý. Chúng tôi cũng nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, khi đã liên thông, chia sẻ dữ liệu gắn với mã định danh của thiết bị y tế thì sẽ góp phần minh bạch chuỗi cung ứng và truy xuất được nguồn gốc trong quá trình lưu thông, sử dụng của thiết bị y tế. Chúng tôi khẳng định mục tiêu là đưa về giá đúng."- Ông Nguyễn Minh Lợi khẳng định.

Thực tế thời gian qua cũng cho thấy, có tình trạng trong quá trình nhập khẩu thiết bị y tế về Việt Nam, lợi dụng Giấy phép nhập khẩu thiết bị y tế do Bộ Y tế cấp cho thiết bị chính, khai báo gian dối là thiết bị y tế kèm theo để nhập lậu các thiết bị y tế khác. Đây cũng là “lỗ hổng” mà Bộ Y tế cần có biện pháp để phòng chống./.

Văn Hải/VOV1