Với một cô gái đang độ tuổi đi học, mang thai ngoài ý muốn có thể khiến việc học bị gián đoạn. Với người đang đi làm, đó có thể là sự thay đổi kế hoạch nghề nghiệp, thu nhập và cuộc sống gia đình. Nhưng phía sau nhiều trường hợp lại bắt đầu từ những khoảng trống rất nhỏ: thiếu thông tin, ngại tìm hiểu, sử dụng biện pháp tránh thai chưa phù hợp hoặc không biết tìm đến đâu để được tư vấn.

Tại Việt Nam, chính sách kế hoạch hóa gia đình đang được đặt trong bối cảnh mới. Ngày 1/6/2026, Bộ Y tế ban hành Quyết định 1559 phê duyệt kế hoạch thực hiện Cam kết tham gia Chương trình Kế hoạch hóa gia đình toàn cầu đến năm 2030. Một trong những mục tiêu được đặt ra là đến năm 2030, 100% phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ được tiếp cận thuận tiện với các biện pháp tránh thai hiện đại; đồng thời giảm 2/3 số vị thành niên, thanh niên có thai ngoài ý muốn so với năm 2025.

Định hướng này cho thấy trọng tâm chính sách không chỉ là “có biện pháp tránh thai hay không”, mà còn là người dân có được tiếp cận đúng phương tiện, đúng thông tin và đúng dịch vụ hay không. Ở cấp cơ sở, định hướng kế hoạch hóa gia đình giai đoạn 2026-2030 cũng đặt yêu cầu bảo đảm phương tiện tránh thai và dịch vụ phù hợp với các nhóm ưu tiên, trong đó có vị thành niên, thanh niên.

Ông Phạm Văn Khởi, Chi cục trưởng Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh Hưng Yên cho rằng, từ thực tế này, việc tư vấn kế hoạch hóa gia đình phải phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh mỗi cá nhân và gia đình: "Nhận thức của người dân là bây giờ chuyển trọng tâm từ việc người ta lựa chọn kế hoạch của gia đình làm sao cho nó phù hợp. Thứ nhất là phù hợp với điều kiện về sức khỏe này, về điều kiện của kinh tế gia đình, và hai là về khoảng cách để sinh. Vì vậy, việc tư vấn để phòng tránh thai nó không phải đơn thuần cung cấp các phương triện tránh thai, mà quan trọng hơn là mỗi người dân trong độ tuổi sinh đẻ lựa chọn đúng các biện pháp tránh thai làm sao phù hợp"". - Ông Phạm Văn Khởi cho biết.

Theo Điều tra biến động dân số và kế hoạch hóa gia đình thời điểm 01/4/2025, 77,3% phụ nữ từ 15 đến 49 tuổi hiện có chồng đang sử dụng một biện pháp tránh thai; trong đó 71,5% sử dụng các biện pháp hiện đại.

Theo ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số, Bộ Y tế, thực tế cho thấy người dân đang có nhiều lựa chọn hơn, nhưng có phương tiện tránh thai chưa đồng nghĩa với mọi nhu cầu đều được đáp ứng. Thách thức hiện nay là làm sao mỗi người có thể tiếp cận đúng thông tin, đúng dịch vụ và lựa chọn biện pháp phù hợp với sức khỏe, hoàn cảnh và kế hoạch sinh con của mình: "Tình trạng mang thai và sinh con ở người chưa thành niên tại khu vực trung du, miền núi phía Bắc, Tây Nguyên vẫn ở mức cao. Hiện nhu cầu phòng tránh thai ở nhóm chưa lập gia đình vẫn cao và có xu hướng tăng. Đây là một trong những thách thức lớn cho các mục tiêu của chiến được dân số. Để giảm số vị thành niên, thành niên có thai ngoài ý muốn, chương trình Mục tiêu Quốc gia chăm sóc sức khỏe dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 đã được Quốc hội thông qua tháng 12/2025 sẽ tập trung triển khai hoạt động chóng tâm, tư vấn cung cấp kiến thức kỹ năng, hỗ trợ phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn và giảm phá thai cho vị thành niên từ 15 đến 19 tuổi. Trong đó có các địa bàn trọng điểm ở 16/34 tỉnh, thành phố có tỉ suất sinh ở vị thành niên đang ở mức cao" - Ông Lê Thanh Dũng cho biết.

Từ góc độ chính sách dân số, chủ động tránh thai không đồng nghĩa với việc khuyến khích sinh ít hay trì hoãn sinh con. Mục tiêu rộng hơn là giúp mỗi cá nhân và gia đình có khả năng chủ động quyết định thời điểm sinh con, khoảng cách giữa các lần sinh và chuẩn bị tốt hơn cho một thai kỳ mong muốn, bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ tránh thai trở thành một phần quan trọng của chất lượng dân số./.

                                                                                                                                  Thúy Ngà