Cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, lượng chất thải sinh hoạt phát sinh ở khu vực nông thôn ngày càng lớn. Tuy nhiên, khác với đô thị, tại nhiều vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, việc thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải vẫn gặp không ít khó khăn do địa bàn rộng, dân cư phân tán, hạ tầng xử lý còn hạn chế. Ở những khu vực này, nếu rác không được phân loại ngay từ hộ gia đình, việc thu gom và xử lý về sau càng trở nên khó khăn, tốn kém. Trong khi đó, một lượng lớn rác hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp hoàn toàn có thể được tận dụng, tái sử dụng, tạo thành phân bón hoặc phục vụ sản xuất. Chính vì vậy, thay vì chỉ tìm cách đưa rác đi thật xa để xử lý, một hướng tiếp cận đang được đặt ra là giảm phát sinh, phân loại ngay tại nguồn, tận dụng những gì có thể tái sử dụng và tổ chức xử lý phù hợp với điều kiện từng địa bàn.
Tuy nhiên, với khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, câu chuyện này có những đặc thù gì? Làm thế nào để người dân có thể thực hiện phân loại và xử lý rác ngay tại gia đình? Và làm thế nào để những mô hình nhỏ ở thôn, bản có thể trở thành nền tảng cho kinh tế tuần hoàn ở nông thôn? Đây là nội dung chương trình hôm nay với sự tham gia của TS. Hoàng Thị Huê, Trưởng Bộ môn Quản lý Tài nguyên Thiên nhiên, Khoa Môi trường, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.
Với đô thị, quản lý chất thải có thể cần đến những hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý quy mô lớn. Tuy nhiên, ở nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, lời giải có thể bắt đầu từ những việc rất gần với đời sống: giảm lượng rác phát sinh, phân loại ngay tại gia đình, tận dụng rác hữu cơ, sử dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp và hạn chế rác thải nhựa.
Điều quan trọng là những thay đổi đó phải được đặt trong một hệ thống phù hợp. Người dân phân loại rác nhưng phải có nơi tiếp nhận; hộ gia đình tận dụng rác hữu cơ nhưng phải được hướng dẫn; cộng đồng muốn giảm nhựa nhưng phải có sản phẩm thay thế; và những hộ còn khó khăn phải được hỗ trợ để có thể cùng tham gia.
Từ một hộ gia đình đến một thôn, bản; từ một xã đến cả một vùng, những mô hình nhỏ nếu được tổ chức đúng cách hoàn toàn có thể trở thành nền tảng cho kinh tế tuần hoàn ở nông thôn, đồng thời góp phần giảm ô nhiễm, giảm áp lực chôn lấp và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Quang Huy
Bình luận