Sơn Đồng nổi tiếng với nghề điêu khắc, sơn mỹ nghệ, đặc biệt là các sản phẩm tượng thờ, đồ thờ và đồ thủ công gắn với văn hóa tâm linh. Cùng với đội ngũ nghệ nhân, thợ thủ công lành nghề, địa phương còn có hệ thống di tích, lễ hội và không gian văn hóa truyền thống, tạo điều kiện phát triển các hoạt động tham quan, tìm hiểu nghề và trải nghiệm văn hóa.

Ngày 17/1/2026, làng nghề Sơn Đồng được công nhận là “Làng thủ công thế giới về tác phẩm chạm khắc gỗ tâm linh và sơn mài mạ vàng”, trở thành thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới. Đây là lợi thế để quảng bá thương hiệu làng nghề, song việc chuyển những giá trị sẵn có thành sản phẩm du lịch vẫn là bài toán đặt ra với địa phương.

Theo ông Phan Huy Cường, Trưởng phòng Lữ hành, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, Sơn Đồng có nguồn lực đáng kể để phát triển du lịch làng nghề, nhưng hoạt động đón khách hiện chưa thường xuyên, chưa hình thành các tour, tuyến ổn định. Ông Cường cho rằng cần có thêm sự tư vấn của doanh nghiệp để địa phương xác định hướng khai thác phù hợp: "UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch 406 trong đó có định hướng sản phẩm du lịch chủ lực của thành phố giai đoạn 2026–2030 là du lịch văn hóa di sản, du lịch làng nghề, trong đó có làng nghề Sơn Đồng là làng nghề tiêu biểu. Tuy nhiên thực trạng hiện nay thì du lịch ở xã còn hoạt động sơ khai, chưa thực sự thành một ngành kinh tế, chưa đóng góp nhiều cho xã. Nhưng để chuyển hóa được nguồn lực để thành giá trị kinh tế du lịch thì chưa nhiều, chưa thành hệ sinh thái du lịch. Khách tham quan thì chưa thường xuyên, chưa được theo đoàn, chưa theo tour, chủ yếu là đơn lẻ. Đấy là những hạn chế mà chúng tôi nhận thấy".

Từ những hạn chế này, vấn đề đặt ra với xã Sơn Đồng không chỉ là thu hút thêm khách tham quan mà còn phải tổ chức được những trải nghiệm đủ hấp dẫn để doanh nghiệp có thể đưa vào chương trình tour. Điều đó đòi hỏi sự kết nối giữa các điểm di tích, cơ sở sản xuất và nghệ nhân, đồng thời nâng cao chất lượng đón tiếp, thuyết minh và dịch vụ phục vụ khách.

Về phía địa phương, ông Trịnh Văn Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng nhìn nhận, việc phát triển du lịch làng nghề còn nhiều khó khăn, bởi công tác tổ chức đón khách và xây dựng trải nghiệm du lịch đòi hỏi những điều kiện khác với sản xuất truyền thống. Địa phương cần từng bước hoàn thiện sản phẩm trải nghiệm, kỹ năng đón tiếp và khả năng kết nối với doanh nghiệp lữ hành: "Phát triển du lịch làng nghề là một nhiệm vụ mới, còn nhiều khó khăn và cần có sự chung tay của nhiều bên. Việc chuyển từ hoạt động sản xuất truyền thống sang tổ chức các hoạt động phục vụ khách du lịch đòi hỏi phải có sự chuẩn bị đồng bộ hơn về sản phẩm trải nghiệm, chất lượng dịch vụ, kỹ năng đón tiếp, công tác giới thiệu, thuyết minh và khả năng kết nối tour, tuyến. Đây là những nội dung địa phương cần tiếp tục học hỏi, hoàn thiện, không thể thực hiện".

Để du lịch thực sự trở thành hướng phát triển mới, Sơn Đồng cần phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành lựa chọn những điểm đến, hoạt động trải nghiệm phù hợp; đồng thời tạo điều kiện để nghệ nhân, hộ sản xuất và người dân tham gia trực tiếp. Khi nghề truyền thống được kết nối với các giá trị di sản và tổ chức thành sản phẩm có chất lượng, địa phương sẽ có thêm cơ hội quảng bá làng nghề, tạo sinh kế cho người dân và phát huy bản sắc văn hóa trong phát triển du lịch./.

                          _Huyền Trang - VOV1_