Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp là hoạt động văn hóa đối ngoại có ý nghĩa quan trọng, được tổ chức với sự tham dự và bảo trợ của Bà Ngô Phương Ly, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhằm giới thiệu, quảng bá các giá trị đặc sắc của sân khấu Việt Nam tới công chúng Pháp, cộng đồng người Việt Nam tại Pháp và bạn bè quốc tế; đồng thời góp phần tăng cường giao lưu, hợp tác văn hóa, nghệ thuật giữa Việt Nam và Pháp.

Khám phá văn hoá và tâm hồn Việt Nam thông qua sân khấu

Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp lần này mong muốn giới thiệu một diện mạo đa dạng, giàu bản sắc nhưng cũng năng động và sáng tạo của sân khấu Việt Nam. Từ những di sản sân khấu truyền thống đến những tác phẩm đương đại, từ múa rối nước đến kịch nói và múa, các chương trình được lựa chọn nhằm giúp khán giả quốc tế có cơ hội tiếp cận nhiều chiều hơn với nghệ thuật Việt Nam. PGS.TS Tạ Quang Đông, Thứ trưởng Bộ VHTTDL  kỳ vọng đây sẽ là một hoạt động ngoại giao văn hóa và văn hóa đối ngoại, góp phần giới thiệu với công chúng Pháp và bạn bè quốc tế hình ảnh một Việt Nam giàu truyền thống, giàu bản sắc, nhưng đồng thời năng động, sáng tạo, tự tin và chủ động hội nhập.

PGS.TS Tạ Quang Đông, Thứ trưởng Bộ VHTTDL nói: "Khán giả có thể tiếp cận Việt Nam không chỉ bằng những thông tin về đất nước, mà bằng những câu chuyện, cảm xúc, hình ảnh và giá trị nhân văn được truyền tải trực tiếp trên sân khấu. Đối với cộng đồng người Việt Nam tại Pháp, các chương trình của Tuần Sân khấu cũng là dịp để kết nối với quê hương, góp phần nuôi dưỡng tình yêu văn hóa dân tộc và sự gắn bó giữa các thế hệ người Việt với đất nước. Một mục tiêu quan trọng khác của Tuần Sân khấu là thúc đẩy hợp tác sân khấu Việt Nam – Pháp."

Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp được xây dựng dưới mô hình của một festival nhỏ nơi các hoạt động biểu diễn được trải dài, mở rộng tại nhiều điểm diễn khác nhau như: Quảng trường thành phố, nhà hát danh giá Marigny, Grand Rex, trung tâm nghệ thuật Carreau du temple. Tuần sân khấu Việt Nam thực sự sẽ là một hành trình khám phá Việt Nam qua sân khấu cho công chúng yêu mến nghệ thuật biểu diễn tại thủ đô Paris.

Ông Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao cho biết: "Sân khấu là loại hình nghệ thuật tổng hợp, kết tinh của văn học, âm nhạc, múa, mỹ thuật và nghệ thuật biểu diễn, phản ánh rõ nét tâm hồn lịch sử của dân tộc Việt Nam từ những loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc đến những sáng tạo đương đại, sân khấu Việt Nam vừa gìn giữ được bản sắc vừa không ngừng đổi mới để đối thoại với công chúng hôm nay. Trong khuôn khổ tuần sân khấu, công chúng Pháp và quốc tế sẽ được thưởng thức các chương trình nghệ thuật tiêu biểu cùng nhiều hoạt động bên lề."

Từ đương đại trở về với ký ức văn hóa

Tại đêm khai mạc, khán giả Paris sẽ có cơ hội thưởng thức tác phẩm kịch nói kinh điển của sân khấu kịch Việt Nam: “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ được làm mới bởi đạo diễn người Pháp Anne Bouvier, với sự tham gia biểu diễn của các nghệ sĩ tài năng của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc đối thoại với sân khấu thế giới. Tiếp đó, đêm nghệ thuật đặc biệt “Từ truyền thống đến đương đại” lại mang một tinh thần khác.  Thay vì lần lượt giới thiệu di sản rồi mới đi đến hiện đại theo trình tự quen thuộc, chương trình bắt đầu từ múa đương đại với ngôn ngữ của nghệ thuật hôm nay – rồi từng bước dẫn người xem trở về với những lớp sâu của di sản sân khấu Việt Nam: Chèo - tuồng, cải lương. Múa đương đại và tuồng, chèo, cải lương được xây dựng để tạo ra một dòng chảy, để công chúng nhận ra rằng phía sau những hình thức rất khác nhau ấy vẫn là cùng một ký ức văn hóa, cùng một nhu cầu kể chuyện và cùng một tâm hồn Việt Nam.

Tiến sĩ, Nghệ sĩ nhân dân Lê Tuấn Cường, Phó Giám đốc phụ trách Nhà hát Sân khấu truyền thống Quốc gia Việt Nam bày tỏ: "rất hồi hộp và tự hào của Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam là đưa ba thể loại chèo – tuồng – cải lương của ba miền Bắc – Trung – Nam đều được hiện diện trên thủ đô ánh sáng Paris. Chúng ta học hỏi lẫn nhau và làm sao để mỗi nền nghệ thuật của một dân tộc đều được toả sáng."

Khi người Pháp cùng kể câu chuyện Việt Nam

Một trong những điều đẹp nhất của dự án nằm ở chỗ Việt Nam không kể câu chuyện ấy một mình. Các nghệ sĩ Pháp không chỉ xuất hiện với tư cách khách mời. Họ bước vào chính quá trình sáng tạo. “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” được một đạo diễn Pháp dàn dựng cùng nghệ sĩ Việt Nam. Câu chuyện con rồng, tiếng hát Trương Chi, đã sống rất lâu trong ký ức văn hóa Việt, lại được đạo diễn và diễn viên Pháp của nhà hát Winterrisse tiếp nhận và kể lại bằng ngôn ngữ sân khấu của họ.

Diễn viên Bảo Thanh (tham gia vở kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”) mong đợi các cuộc gặp gỡ nghề nghiệp để nghệ sĩ hai nước có thời gian trao đổi sâu hơn về sáng tạo, đạo diễn, diễn xuất, phương pháp làm việc và những chuyển động của sân khấu hôm nay. "Tôi muốn chia sẻ về đạo diễn của vở kịch "Hồn Trương Ba da hàng thịt" trong dự án lần này không phải là một người Việt Nam mà là một người Pháp. Nữ đạo diễn Anne Bouvier, Chủ tịch Hiệp hội Nghệ sĩ Sân khấu Pháp, chủ nhân giải Molie`re lần này khi sang Việt Nam dàn dựng vở diễn này cùng với chúng tôi có chia sẻ rằng đây là thử thách của bà và cũng là thử thách của chúng tôi. Vì khi bất đồng ngôn ngữ, chúng ta kết hợp với nhau để làm một vở kịch vô cùng kinh điển và nổi tiếng của Việt Nam sẽ như thế nào? Câu trả lời sẽ có trong đêm biểu diễn tại Pháp."

Bà Nguyễn Phương Hòa, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ VHTTDL) nhấn mạnh, sự đồng hành của nghệ sĩ nước sở tại tạo nên một sự  đối thoại và đồng sáng tạo. Văn hóa Việt Nam không chỉ được “giới thiệu” mà trở thành chất liệu của một cuộc gặp gỡ nghệ thuật Việt – Pháp. "Làm thế nào để phát huy sức mạnh mềm của Việt Nam ra thế giới, gắn với các sự kiện rất ý nghĩa 50 năm cũng như thập kỉ văn hoá vì sự phát triển bền vững và đặc biệt là nền tảng hợp tác hơn 5 thập kỉ của Việt Nam và Pháp. Từ đó chúng ta sẽ lan toả giá trị nghệ thuật của Việt Nam ra thế giới." 

Không chỉ có những đêm diễn    

Lần đầu tiên nền nghệ thuật sân khấu và trình diễn của Việt Nam xuất hiện tại thủ đô Paris với nhiều hình thức nghệ thuật đa dạng trong một cái nhìn cởi mở.  Tuần sân khấu Việt Nam muốn kể về một Việt Nam có truyền thống lâu đời nhưng không đứng yên trong truyền thống, biết gìn giữ di sản nhưng cũng biết nhìn di sản bằng con mắt hôm nay. Một Việt Nam có khả năng tiếp nhận những ngôn ngữ nghệ thuật của thế giới, biến chúng thành của mình, rồi lại bước ra thế giới để tiếp tục đối thoại. Từ mặt nước của rối nước, đến sân khấu kịch nói trong đêm khai mạc, từ một tác phẩm của Lưu Quang Vũ được nhìn qua con mắt của một đạo diễn Pháp, đến Trương Chi được nghệ sĩ Pháp kể lại, từ chuyển động của múa đương đại lần ngược về những lớp ký ức của cải lương, chèo, tuồng – tất cả tạo nên nhiều con đường khác nhau để đi vào cùng một thế giới: con người Việt Nam và văn hóa Việt Nam./.

Bích Ngọc/ VOV1