# Từ những làng chài ven biển ở miền Trung Việt Nam, những đền đài lộng lẫy ở Thái Lan đến những dòng người hối hả mỗi sớm tại các ga tàu ở Tokyo, Nhật Bản…Đó là một vài lát cắt trong không gian văn hóa tiêu biểu của một khu vực đa dạng thuộc Diễn đàn Kinh tế APEC. Du lịch đang trở thành “nguồn lực mềm” kết nối những vùng đất, con người của 21 nền kinh tế thành viên. Thế nhưng, làm thế nào để phát triển du lịch một cách có trách nhiệm: vừa góp phần tăng trưởng, vừa bảo vệ môi trường và bản sắc văn hóa vẫn là mục tiêu mà các nền kinh tế APEC đang hướng tới.

Giữa dòng sông Kwai Noi hiền hoà ở tỉnh Kanchanaburi, cách thủ đô Bangkok khoảng 130 km, những chiếc thuyền chỉ to hơn chiếc thúng, chở được chừng 4-5 du khách, xoay tròn trên dòng nước trong vắt đang mang lại trải nghiệm đầy tiếng cười xen lẫn chút hồi hộp cho du khách quốc tế khi đặt chân đến nơi này. Ít ai biết, sản phẩm du lịch độc đáo này xuất phát từ miền Trung Việt Nam gắn với lễ hội cầu ngư, các cuộc thi chèo thuyền và đời sống tinh thần của cư dân ven biển, đặc biệt tại khu vực nam đô thị cổ Hội An. Nhờ sự tương đồng về cảnh quan và sự hiếu khách thân thiện của cư dân, chiếc thuyền thúng Việt Nam được du khách khắp nơi đón nhận nồng nhiệt trên đất Thái, mở ra những không gian du lịch Việt trên sông với chiếc thuyền thúng đầy ắp tiếng cười. Với bà Munshulika Dechprathun, thuyền thúng không chỉ là một phương tiện chèo thuyền đơn thuần, mà còn là cầu nối văn hóa:

“Việt Nam là một đất nước rất thân thiện và xinh đẹp. Tôi coi đây là một nhịp cầu văn hóa. Chúng tôi mang nét đẹp của Việt Nam sang Thái Lan và ngược lại, tôi cũng hy vọng người Việt Nam sẽ biết đến Kanchanaburi nhiều hơn. Đối với những du khách chưa được  đến Việt Nam, đặc biệt những người lớn tuổi muốn tìm hiểu về Việt Nam thì khi đến Kanchanaburi sẽ có cơ hội trải nghiệm áo dài, thuyền thúng, uống café Việt Nam.

Chiếc thuyền thúng chỉ là một trong những câu chuyện truyền cảm hứng về sự kết nối, chia sẻ “quyền lực mềm” trong APEC trong bối cảnh ngành du lịch của các nền kinh tế thành viên đứng trước sức ép vừa phải tạo ra việc làm, thu nhập và cơ hội giao lưu văn hóa, vừa không gây sức ép lên môi trường, tài nguyên thiên nhiên và đời sống cộng đồng tại các điểm du lịch. APEC đã đề cập trực tiếp đến định hướng này trong Tuyên bố cấp cao về thúc đẩy du lịch bền vững vì một châu Á – Thái Bình Dương bao trùm và kết nối, được thông qua tại Hạ Long, Việt Nam, ngày 19/6/2017. Tuyên bố nhấn mạnh việc cân bằng lợi ích kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường; bảo tồn di sản; quản lý tài nguyên; đồng thời tăng cường sự tham gia của cộng đồng địa phương và khu vực tư nhân. Trong thực tế triển khai, đây là vấn đề khá nan giải và cần trao đổi kinh nghiệm từ các nền kinh tế thành viên nội khối. Gary Auchan, một người dân Australia cho rằng:

(Tôi nghĩ APEC có thể học hỏi mô hình này từ EU. Ở đó có 27 quốc gia , mỗi nước vẫn giữ truyền thống và văn hóa riêng nhưng họ hợp tác cùng nhau, thiết lập khu vực thương mại tự do và hỗ trợ lẫn nhau. Điều này dường như vẫn còn thiếu trong khu vực APEC, bởi các quốc gia vẫn có xu hướng chưa thực sự đẩy mạnh hợp tác. Cần những động tác “mở” hơn nữa với các thành viên khác.)

Để hạn chế tác động tiêu cực đến cảnh quan thiên nhiên, di tích...từ hoạt động du lịch, Nhật Bản, Trung Quốc gần đây có sáng kiến ứng dụng công nghệ trong việc ra đời các sản phẩm du lịch mới. Không chỉ có vậy, một số quốc gia có chung đường biên giới như Trung Quốc, Việt Nam cũng có sáng kiến đẩy mạnh giao lưu nhân dân khiến lượng du khách hai chiều tăng đột biến. Chỉ trong 7 tháng tính từ đầu năm 2026, lượng khách Trung Quốc đến Việt Nam đạt khoảng hơn 3 triệu lượt, tiếp tục đứng đầu các thị trường quốc tế; trong đó Hà Nội đón khoảng gần 500.000 lượt khách Trung Quốc có lưu trú, chiếm 12% tổng lượng khách quốc tế. Phó Cục trưởng Cục Văn hóa và Du lịch Bắc Kinh Quách Trúc Thanh cho rằng: 

“Các doanh nghiệp văn hóa, du lịch của hai nước cần tận dụng những chương trình giao lưu nhân dân để tăng cường kết nối, học hỏi lẫn nhau; triển khai hiệu quả việc trao đổi nguồn khách hai chiều và quảng bá thương hiệu; đồng thời phối hợp xây dựng các sản phẩm văn hóa, du lịch chất lượng cao và các tuyến du lịch đặc sắc phù hợp nhu cầu thị trường hai bên, qua đó hướng tới hợp tác cùng có lợi.”

Ngoài triển khai sáng kiến đẩy mạnh hợp tác giao lưu nhân dân, ngành du lịch Việt Nam cũng đã có sáng kiến tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo đang hút khách và sẵn sàng chia sẻ với các nước khu vực APEC như các tua du lịch mới dành cho khách Hồi giáo đến Việt Nam. Ông Ramanda Raka Aditya – Giám đốc Marketing của Đại lý du lịch AviaTour chia sẻ:

"Người Indonesia đang nói nhiều về địa điểm được chúng tôi ví von là Monaco của Việt Nam đó là Phú Quốc. Nơi này rất nổi tiếng vì mang lại trải nghiệm đẳng cấp, khác biệt hoàn toàn so với những gì người ta thường hình dung về châu Á hay Việt Nam thông thường. Đó là lý do không chỉ công ty chúng tôi mà đa số các đại lý du lịch tại Indonesia hiện nay đều đã có gói tour đi Phú Quốc."

Trong không gian gồm 21 nền kinh tế thành niên, mục tiêu của APEC là không xây dựng một mô hình du lịch duy nhất áp dụng cho tất cả mà định hướng để các quốc gia và vùng lãnh thổ thành viên vừa phát triển kinh tế, vừa gìn giữ được những gì đang có. Thay vì tìm kiếm những địa điểm nổi tiếng, du khách có thể lựa chọn những chuyến đi có trách nhiệm hơn : hạn chế rác thải và tôn trọng phong tục tập quán địa phương.

Với Việt Nam, kinh nghiệm từ APEC gợi mở một sự chuyển đổi quan trọng: đó là chuyển từ đo lường thành công chủ yếu bằng số lượt khách sang việc đánh giá đồng thời giá trị kinh tế, chất lượng việc làm, mức độ hài lòng của cư dân, sức khỏe hệ sinh thái và khả năng bảo tồn di sản. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh:

(Thông qua việc chủ trì đăng cai hội nghị APEC 2027 là một cơ hội để chúng ta tăng cường vai trò có trách nhiệm của chúng ta trong khu vực và toàn cầu, đặc biệt là quảng bá hình ảnh đất nước con người Việt Nam và các địa phương đăng cai tổ chức với bạn bè quốc tế)

Kế hoạch chiến lược của Nhóm công tác Du lịch APEC 2025-2029 xác định 4 hướng ưu tiên, đó là chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực, tạo thuận lợi đi lại và nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển du lịch bền vững gắn với tăng trưởng kinh tế. Bài toán của APEC là làm sao để ngành du lịch tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà không làm suy giảm nền tảng tự nhiên, văn hóa và xã hội tạo nên sức hấp dẫn của điểm đến.       

Du lịch có trách nhiệm không đồng nghĩa với việc hạn chế tăng trưởng bằng mọi giá. Đó là việc lựa chọn cách tăng trưởng phù hợp, kiểm soát tác động tiêu cực và phân phối lợi ích hợp lý hơn. Du lịch tái tạo còn mở rộng mục tiêu này bằng cách hướng tới những đóng góp tích cực cho điểm đến và cộng đồng./.