Chuyển đổi số - “chiếc phao sinh kế” của nông nghiệp vùng khó

Thứ hai, 11:26, 05/01/2026

VOV1 - Từ những ứng dụng như nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, đến các nền tảng số kết nối tiêu thụ nông sản, chuyển đổi số không chỉ thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh mà còn tạo động lực mới cho công cuộc giảm nghèo bền vững.

Từ chỗ chỉ trồng cây, thu quả rồi bán cho thương lái với giá bấp bênh, sau đại dịch COVID-19, nhiều thành viên HTX Kiên Cường (bản Kim Chung 2, xã Phiêng Khoài, tỉnh Sơn La) đã mạnh dạn rẽ sang hướng đi mới: dùng điện thoại thông minh để bán nông sản. Những buổi livestream tại vườn, những clip ngắn trên mạng xã hội đã đưa nông sản vùng cao đến tận tay người tiêu dùng cả nước, mở ra sinh kế mới và giúp nhiều hộ nông dân từng bước thoát nghèo, vươn lên làm giàu. Chị Lê Thị Hương Mơ, xã Phiêng Khoài cho biết: Nhờ được tham gia các lớp tập huấn kỹ năng số do địa phương phối hợp doanh nghiệp tổ chức, chị và nhiều phụ nữ trong bản đã biết sử dụng điện thoại để quảng bá sản phẩm, chốt đơn, thanh toán không dùng tiền mặt. Thu nhập của gia đình chị vì thế tăng gấp đôi so với trước.

Không chỉ dừng lại ở bán hàng trực tuyến, chuyển đổi số còn giúp người dân vùng khó nâng cao giá trị nông sản ngay từ khâu sản xuất. Tại Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Tân Bắc (xã Ea Knuếc, tỉnh Đắk Lắk), tiến trình số hóa cây trồng đang được triển khai bài bản. Theo đó, từng lô sầu riêng được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc; khách hàng chỉ cần quét mã là có thể biết rõ vùng trồng, thời gian thu hoạch và quy trình chăm sóc. Chị Nguyễn Thị Thanh Thảo, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã cho biết, nhờ minh bạch thông tin, sản phẩm sầu riêng của HTX bán được giá cao hơn, dễ tiếp cận nhóm khách hàng cao cấp và các kênh phân phối lớn. Việc ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, quản lý và tiêu thụ đã giúp nông dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm dần sự phụ thuộc vào thương lái, từng bước chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản. “Chúng tôi sẽ kết hợp với một công ty công nghệ trên nền tảng số thành lập và đưa công nghệ, kỹ thuật số, truy xuất nguồn gốc từ nhà vườn - từ cây sầu riêng cho đến sau này sẽ là tiêu thụ sản phẩm. Và toàn bộ quy trình chúng tôi làm sầu riêng theo hướng hữu cơ sẽ được ghi hết lại và đưa lên hệ thống Blockchain, chỉ cần gõ hoặc quét mã là tìm thấy được nguồn gốc." - Chị Thảo chia sẻ.

Theo bà Ngô Thị Minh Trinh, Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc, tỉnh Đắk Lắk, thời gian qua, địa phương xác định chuyển đổi số là giải pháp quan trọng nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển, đặc biệt đối với các hộ nghèo, cận nghèo. Xã đã phối hợp với các công ty viễn thông đầu tư, nâng cấp hạ tầng viễn thông; mở rộng vùng phủ sóng internet đến các thôn, buôn vùng sâu, vùng biên giới; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn kỹ năng số cho người dân theo phương châm “cầm tay chỉ việc”. Các tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, hỗ trợ người dân sử dụng điện thoại thông minh, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử và thanh toán không tiền mặt. Bên cạnh việc mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, người dân cũng được trang bị kiến thức để chủ động bảo vệ mình trên không gian số. Từ đó, người dân biết tiếp cận nguồn tin chính thống, cách kiểm chứng thông tin, thao tác bảo mật cơ bản trên điện thoại thông minh; đồng thời cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến, giả mạo cơ quan chức năng. Thực tiễn tại địa phương cho thấy, khi người dân được trang bị kỹ năng tiếp cận thông tin và kỹ năng số cơ bản, hiệu quả sản xuất được nâng lên, thu nhập cải thiện rõ rệt, góp phần giảm nghèo một cách bền vững. Bà Ngô Thị Minh Trinh, Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc nhấn mạnh: “Chúng tôi có những tổ công nghệ số cộng đồng và đặc biệt những buôn khó khăn, chúng tôi huy động các doanh nghiệp người ta sẽ lắp mạng wifi tại các nhà cộng đồng đó để các tổ chuyển đổi số cộng đồng đến - như bộ phận tiếp nhận và trả kết quả sẽ đến tận nhà dân để hướng dẫn bà con làm hồ sơ trực tuyến. Đối với công cuộc chuyển đổi số không phải chỉ có Đảng Nhà nước mà trụ cột vẫn là người dân.”

Từ những buổi livestream bán nông sản ngay tại vườn cây, những mã QR trên từng trái sầu riêng đến các điểm truy cập Internet công cộng ở thôn, buôn, chuyển đổi số đang dần hiện hữu trong đời sống người dân vùng sâu, vùng xa bằng những thay đổi rất cụ thể. Công tác giảm nghèo trong bối cảnh mới không chỉ là hỗ trợ vốn hay giống cây trồng, vật nuôi, mà trước hết là giảm nghèo về thông tin, tri thức và cơ hội tiếp cận thị trường. Khi hạ tầng thông tin được đầu tư, chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng cùng đồng hành, chuyển đổi số sẽ trở thành chìa khóa mở ra sinh kế bền vững, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, để không ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình phát triển của đất nước.

Hương Giang