Dự án có tổng kinh phí gần 82,5 tỷ đồng (trong đó ngân sách Nhà nước hỗ trợ 22,25 tỷ đồng). Đây là bước đi mới trong lộ trình làm chủ công nghệ thiết bị điện siêu cao áp trong bối cảnh hệ thống truyền tải điện quốc gia đang được đầu tư mở rộng để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng phụ tải và phát triển các nguồn điện mới. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng dự và phát biểu chỉ đạo tại sự kiện. 

             Nghe âm thanh tại đây:

Theo báo cáo của Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh (EEMC), hiện nay 100% cuộn kháng bù ngang 500kV đang sử dụng trên lưới điện trong nước vẫn phải nhập khẩu. Đây là thiết bị có vai trò quan trọng đối với vận hành lưới điện siêu cao áp, có nhiệm vụ hấp thụ công suất phản kháng dư do điện dung phân bố của các đường dây dài sinh ra, đặc biệt khi đường dây 500kV vận hành ở chế độ thấp tải, thiết bị giúp hạn chế hiện tượng tăng điện áp, hỗ trợ ổn định điện áp hệ thống, giảm tổn thất và nâng cao hiệu quả truyền tải điện năng.

Ông Nguyễn Vũ Cường - TGĐ EEMC nhấn mạnh: "Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giai đoạn 2021-2030 dự kiến xây dựng mới khoảng 12.944 km đường dây và 102.900MVA trạm biến áp 500kV. Sự phát triển nhanh của các tuyến truyền tải dài và nguồn năng lượng tái tạo làm gia tăng nhu cầu bù công suất phản kháng, kiểm soát điện áp, kéo theo nhu cầu lớn đối với cuộn kháng bù ngang 500kV. Trong khi đó, thiết bị này hiện vẫn phải nhập khẩu 100%, tiềm ẩn rủi ro trong đầu tư, khai thác và vận hành hệ thống điện. Vì vậy, dự án có ý nghĩa chiến lược trong việc làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo và thử nghiệm cuộn kháng 500kV trong nước, qua đó giảm phụ thuộc nhập khẩu, chủ động nguồn thiết bị, tăng cường an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Đồng thời, dự án góp phần phát triển đội ngũ kỹ sư, chuyên gia, công nhân có trình độ cao, khẳng định năng lực tự chủ của Việt Nam trong lĩnh vực kỹ thuật điện siêu cao áp".

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ KHCN Lê Xuân Định nhấn mạnh, Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược quan trọng hàng đầu, trong đó làm chủ các công nghệ chiến lược, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, có ý nghĩa then chốt đối với an ninh và tự chủ của nền kinh tế.

Đánh giá cao Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh (EEMC) đã làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo máy biến áp 110kV - 220kV đến máy biến áp 500kV, từng bước hình thành và khẳng định năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thiết bị điện công nghệ cao; dẫn chứng việc máy biến áp 500kV - 900MVA do EEMC thiết kế, chế tạo đã được nghiệm thu cấp Nhà nước và đóng điện thành công trên lưới điện quốc gia cuối năm 2025, Thứ trưởng Bộ KHCN Lê Khắc Định cho rằng, việc khởi công dự án khoa học công nghệ cấp Quốc gia “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500 kV” là bước tiếp nối quan trọng trong quá trình làm chủ công nghệ của EEMC. Dự án không chỉ hướng tới một sản phẩm mới, mà quan trọng hơn là tiếp tục làm chủ công nghệ lõi, nâng cao năng lực nghiên cứu, chế tạo trong nước và đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn sản xuất. Đây chính là cách cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, đó là: khoa học, công nghệ phải đi vào những bài toán thực tiễn, tạo ra sản phẩm, năng lực công nghệ và giá trị thực cho nền kinh tế.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định đề nghị dự án tập trung vào ba yêu cầu lớn: "Một là, Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh và Trường Đại học Bách khoa Hà Nội phải triển khai dự án với kỷ luật khoa học cao nhất, bảo đảm tiến độ, chất lượng; lấy làm chủ công nghệ lõi, độ tin cậy vận hành và khả năng cạnh tranh thương mại làm thước đo thành công. Hai là, phải coi dự án là “vườn ươm thực chiến” về khoa học, công nghệ, đặc biệt chú trọng đào tạo, tôi luyện đội ngũ kỹ sư, chuyên gia trẻ; qua đó chuyển giao tri thức, tích lũy kinh nghiệm và nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển của doanh nghiệp..."

Tham dự và phát biểu tại sự kiện, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu mở rộng nhanh nguồn điện, lưới truyền tải và năng lực điều hành, đáp ứng nhu cầu gia tăng từ sản xuất. Một hệ thống điện an toàn, xanh, ổn định, có khả năng mở rộng là một trong những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của môi trường đầu tư đối với mỗi quốc gia, mỗi địa phương; đặc biệt là trong thu hút các lĩnh vực chuyển đổi số, công nghiệp chip, bán dẫn, phát triển các ngành công nghiệp mới. Khi nhu cầu điện gia tăng, cơ cấu nguồn điện thay đổi và các dòng công suất trên lưới truyền tải ngày càng phức tạp, yêu cầu về độ tin cậy của thiết bị và năng lực vận hành hệ thống càng cao. Bảo đảm an ninh năng lượng vì thế phải được nhìn nhận đồng thời ở ba phương diện: đủ nguồn cung, hạ tầng truyền tải vững chắc và khả năng làm chủ công nghệ thiết yếu.

Cụ thể với dự án khoa học công nghệ cấp Quốc gia “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500 kV”,  Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng yêu cầu phát huy mô hình phối hợp “3 nhà”, đó là sự phối hợp giữa Nhà nước - nhà khoa học - nhà sản xuất trong nghiên cứu, thí nghiệm và chuyển giao công nghệ. Đây là cách cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57, đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực trực tiếp của sản xuất và phát triển kinh tế.

Bí thư Thành uỷ Hà Nội yêu cầu Uỷ ban nhân dân Thành phố, các Sở KHCN, Công Thương và các đơn vị liên quan đồng hành, hỗ trợ EEMC trong quá trình thực hiện dự án, và cho biết: "Thành phố đang đầu tư phát triển hạ tầng năng lượng, hạ tầng số và đã ban hành Nghị quyết 26 (ngày 2/6/2026) quy định về thử nghiệm có kiểm soát theo Luật Thủ đô, công bố 30 bài toán ứng dụng cho giai đoạn 2026-2030 để mời các nhà khoa học và doanh nghiệp cùng tham gia tìm lời giải, đặc biệt là các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Chúng tôi rất mong muốn các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tăng cường nghiên cứu, hợp tác, chuyển giao và sản xuất sản phẩm công nghệ trên địa bàn thành phố. Chúng tôi cam kết sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất để các nhà đầu tư, nhà khoa học nghiên cứu, thử nghiệm, sở hữu trí tuệ và chuyển giao, thương mại hóa các sản phẩm công nghệ.

Bí thư Thành uỷ Hà Nội tin tưởng trong 24 tháng tới khi nhà máy đi vào hoạt động chúng ta sẽ có những sản phẩm “Make in Việt Nam” phục vụ yêu cầu phát triển của ngành điện.

Một số hình ảnh Bí thư Thành ủy Hà Nội và lãnh đạo các Bộ KHCN, Công Thương và EVN tham quan Xưởng chế tạo MBA 110-500kV của EEMC: 

Sau hơn 55 năm phát triển, EEMC đã làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo máy biến áp đến 500kV, công suất 900MVA. Đến nay, EEMC đã sản xuất hơn 1.500 máy biến áp từ 110kV - 500kV, chiếm trên 50% số lượng đang vận hành trên hệ thống điện Việt Nam. Đáng chú ý, sản phẩm khoa học công nghệ đóng góp khoảng 70% doanh thu hằng năm của EEMC. Đây là nền tảng để doanh nghiệp tiếp tục nghiên cứu, thiết kế và chế tạo cuộn kháng bù ngang 500kV - thiết bị hiện vẫn phải nhập khẩu hoàn toàn, từng bước mở rộng năng lực làm chủ công nghệ thiết bị điện siêu cao áp./.

Nguyên Long