Cùng với đó, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu sẽ được được chuyển giao về cho Nhà nước quản lý thay vì để tại doanh nghiệp như trước đây... là những thông tin đáng chú ý tại Hội nghị lấy ý kiến Dự thảo Nghị định thay thế các Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu do Bộ Công Thương tổ chức sáng nay (30/9) tại Hà Nội.

Theo Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu, cơ chế điều hành giá được đề xuất thay đổi theo hướng doanh nghiệp chủ động quyết định giá, Nhà nước chuyển mạnh sang vai trò kiểm tra, giám sát. Cụ thể, Nhà nước sẽ không công bố giá cơ sở định kỳ. Thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối ngoài hệ thống được tự quyết định giá và thực hiện kê khai giá theo quy định của pháp luật về giá. Giá bán xăng dầu được hình thành trên cơ sở giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các loại thuế. Trong đó, giá mua và chi phí tạo nguồn do doanh nghiệp tự xác định theo thực tế kinh doanh; lợi nhuận cũng do thương nhân đầu mối tự xác định. Đáng chú ý, thương nhân phân phối trong hệ thống bán không cao hơn giá do thương nhân đầu mối cung cấp công bố. Thương nhân công bố giá trước thời điểm điều chỉnh, kê khai trong 01 ngày làm việc và kết nối dữ liệu kê khai giá với cơ quan quản lý.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh 6 điểm lớn trong việc sửa đổi Nghị định kinh doanh xăng dầu lần này, trong đó có cơ chế điều hành giá xăng dầu:

"Về cơ chế điều hành giá xăng dầu, đây là nội dung có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người tiêu dùng. Định hướng của dự thảo là tăng tính chủ động và trách nhiệm của doanh nghiệp trong quyết định giá bán, đồng thời Nhà nước tăng cường công khai, minh bạch, giám sát và kiểm tra. Theo phương án đang được lấy ý kiến, Nhà nước không trực tiếp công bố giá cơ sở định kỳ như cơ chế hiện nay. Doanh nghiệp chủ động quyết định và công bố giá bán trong hệ thống trên cơ sở công thức, nguyên tắc được quy định tại Nghị định. Mục tiêu cuối cùng là giá xăng dầu phải phản ánh tương đối đầy đủ biến động thị trường, nhưng cơ chế quản lý phải đủ minh bạch và hiệu quả để bảo đảm lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng và duy trì ổn định thị trường".

Việc bảo đảm nguồn cung và giữ chữ tín, trách nhiệm của thương nhân là yêu cầu đặc biệt quan trọng để thị trường xăng dầu vận hành ổn định, thông suốt. Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn đề nghị Ban soạn thảo tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc các ý kiến tại Hội nghị, nhất là những vấn đề còn ý kiến khác nhau, và nhấn mạnh:

"Nghị định mới cần xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong việc bảo đảm nguồn hàng, duy trì tồn kho, dự trữ và cung ứng xăng dầu, nhất là trong các thời điểm thị trường có biến động lớn, thiên tai, xung đột địa chính trị, đứt gãy nguồn cung hoặc các tình huống bất thường. Tôi đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ trách nhiệm, nghĩa vụ và cơ chế kiểm tra, giám sát, nhưng phải bảo đảm nguyên tắc các quy định này có tính khả thi và phù hợp với năng lực thực tế của doanh nghiệp".

Theo Dự thảo, chi phí kinh doanh định mức được Bộ Công Thương công bố làm mức khởi điểm, được điều chỉnh hằng năm theo biến động CPI và rà soát định kỳ 3 năm một lần trên cơ sở chi phí thực tế đã được kiểm toán.

Đáng chú ý, Dự thảo vẫn đặt ra cơ chế bình ổn giá trong trường hợp thị trường biến động bất thường, gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội. Khi cần thiết, Nhà nước có thể áp dụng đồng bộ các công cụ về nguồn cung, dự trữ, thuế, tài chính, tiền tệ và Quỹ Bình ổn giá theo quy định của Luật Giá.

Về Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, dự thảo đưa ra phương án xử lý số dư Quỹ theo hướng thương nhân đầu mối chốt số dư trước thời điểm Nghị định có hiệu lực và chuyển toàn bộ số dư dương vào tài khoản Quỹ Bình ổn giá do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước. Trong vòng 12 tháng, các thương nhân đầu mối phải hoàn thành kiểm toán độc lập chuyên đề về Quỹ.

Sau khi hoàn tất việc xử lý, bù trừ số dư Quỹ, Bộ Tài chính sẽ bàn giao tài khoản Quỹ tại Kho bạc Nhà nước cho Bộ Công Thương quản lý; đồng thời Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính xây dựng phương án quyết toán, hoàn trả khoản ngân sách Nhà nước đã tạm ứng cho Quỹ.

Trường hợp bình ổn giá:

Theo dự thảo, bình ổn giá xăng dầu được áp dụng khi giá biến động bất thường, như tăng hoặc giảm liên tục từ 1 đến 4 tuần hoặc biến động cộng dồn từ 15 đến 20% trở lên, gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội. Bộ Công Thương chủ trì phối hợp Bộ Tài chính đánh giá tình hình, trình Chính phủ quyết định chủ trương, biện pháp và thời hạn bình ổn giá.

Các công cụ được kết hợp đồng bộ, gồm: tổng nguồn tối thiểu, dự trữ lưu thông, dự trữ quốc gia, thuế, tài chính, tiền tệ, Quỹ bình ổn giá (nếu có) theo Luật Giá. Điểm mới là trong trường hợp cần thiết, cho phép điều hành giá xăng dầu trong một khoảng thời gian nhất định./.

Nguyên Long