Theo số liệu từ Bộ Công an và Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, chỉ riêng năm 2024, Việt Nam ghi nhận hơn 6.000 vụ lừa đảo trực tuyến với tổng thiệt hại trên 12.000 tỷ đồng; thiệt hại trong giai đoạn 2020 - 2025 lên tới 40.000 tỷ đồng với hơn 24.000 vụ và toàn khu vực ASEAN năm 2024 thiệt hại vượt ngưỡng 23 tỷ USD.

Đáng chú ý, tội phạm mạng ngày càng tổ chức hoạt động theo mô hình chuyên nghiệp. Các đối tượng có thể giả mạo khuôn mặt, giọng nói để đóng giả người thân, người quen trong các cuộc gọi video; tạo email, tin nhắn có nội dung thuyết phục hoặc xây dựng kịch bản lừa đảo phù hợp với từng nạn nhân. Thậm chí, công nghệ Deepfake còn có thể được sử dụng để giả mạo hình ảnh theo thời gian thực, khiến người dùng khó phân biệt thật - giả. 

Trước những nguy cơ này, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, Nhà sáng lập Chống Lừa Đảo (chongluadao.vn), cựu chuyên gia Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia khuyến cáo: "Thứ nhất, càng hối thúc, chúng ta càng phải chậm lại. Kẻ gian lúc nào cũng muốn tạo áp lực tâm lý về không gian và thời gian. Thứ hai là kiểm chứng chéo, tắt máy những cuộc gọi lạ và gọi lại bằng số điện thoại thường. Thứ ba, tạo quy ước ám hiệu bằng một từ khoá, chỉ người thân trong gia đình biết. Thứ tư, khuôn mặt là mật khẩu, nên chúng ta không gật đầu, không chớp mắt, quay cổ qua video call với người lạ. Thứ năm, khoá tài khoản bằng lớp thứ hai, ví dụ như bật xác thực 2 lớp. Thứ sáu, không cài đặt ứng dụng từ đường dẫn, tránh việc mất kiểm soát thiết bị của mình. Thứ bảy là đổi mật khẩu mặc định các thiết bị trong gia đình như camera, bộ phát wifi và bật cập nhật tự động phần mềm."

Tuy nhiên, nguy cơ an ninh mạng không chỉ dừng ở việc người dùng bị lừa đảo. Khi AI kết hợp với Internet vạn vật (IoT), các thiết bị như camera giám sát, bộ định tuyến mạng và hệ thống thu thập dữ liệu cũng có thể trở thành mục tiêu tấn công. Một mắt xích bị xâm nhập có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cả hệ thống. Vì vậy, theo các chuyên gia, an toàn thông tin cần được tính đến ngay từ khâu thiết kế, tích hợp và vận hành công nghệ.

Yêu cầu này cũng đặt ra bài toán về nguồn nhân lực.  Khi AI có thể hỗ trợ nhiều công đoạn lập trình,người làm công nghệ cần có tư duy tổng thể, biết kết nối các thiết bị, dữ liệu và ứng dụng thành một hệ thống hoàn chỉnh. TS Nguyễn Văn Đức, Viện Quản trị và Công nghệ FSB, Trường Đại học FPT cho rằng: "Trong ngành phần mềm, đầu tiên là hiểu được nhu cầu của khách hàng. Và khi IoT phát triển, chúng ta có hạ tầng những thiết bị đầu cuối, mảng ngành nghề kinh doanh hấp dẫn, nhưng khi AI ra đời, nguồn nhân lực cần thiết để cài đặt hệ thống, có tư duy để xây dựng hệ thống, đưa AI vào hệ thống thông minh an toàn, hiệu quả, tối ưu hoá hiệu suất, năng suất và lợi thế của doanh nghiệp, tổ chức.”

Từ yêu cầu đó, Viện Quản trị và Công nghệ FSB, Trường Đại học FPT công bố ra mắt chương trình Thạc sĩ Công nghệ thông tin định hướng Trí tuệ nhân tạo vạn vật, gọi tắt là MIT-AIoT. Chương trình hướng tới cách tiếp cận hệ thống tổng thể, từ thiết bị, cảm biến, kết nối, xử lý dữ liệu đến ứng dụng AI, đồng thời chú trọng an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu. Chương trình gồm 60 tín chỉ, kéo dài trong bốn học kỳ, dự kiến hoàn thành trong khoảng 18 tháng.