Tại Đại hội toàn quốc lần thứ XIII, lần đầu tiên Đảng ta chính thức đưa khái niệm “quản trị quốc gia” vào Văn kiện, mở ra một chương mới về tư duy điều hành đất nước theo hướng: Hiện đại, minh bạch và cạnh tranh hiệu quả. Tinh thần ấy tiếp tục được khẳng định trong Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 10 năm, 2021–2030, một trong 3 đột phá chiến lược của nhiệm kỳ Đại hội 13. Và mới đây là Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV của đảng, với yêu cầu: Xây dựng hệ thống quản lý nhà nước, quản trị quốc gia hiện đại, hiệu quả, phục vụ và kiến tạo phát triển, xây dựng Chính phủ số, chính quyền số”.
Chị Hoàng Thị Tiếng ở xã Đình Phong đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Vừa bước chân vào cửa, chị đã được cán bộ hướng dẫn tận tình, từ lấy số, đăng ký đến làm thủ tục trực tuyến. Nhờ được chỉ dẫn rõ ràng, dễ hiểu và thái độ nhiệt tình của cán bộ, chị Tiếng đã hoàn thành hồ sơ nhanh chóng mà không gặp bất kỳ khó khăn nào.
"Cán bộ ở trung tâm phục vụ hành chính công tiếp dân nhiệt tình và làm giấy tờ thủ tục hành chính nhanh gọn hơn trước đây. Giải thích hướng dẫn rõ ràng nên làm rất nhanh", chị Hoàng Thị Tiếng chia sẻ.
Sau hơn 5 tháng triển khai, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cho thấy mô hình quản trị quốc gia đang chuyển từ trạng thái chính quyền hành chính thụ động, nặng về quản lý sang trạng thái chủ động, tích cực phục vụ nhân dân và kiến tạo phát triển.
"Chính quyền bây giờ là chính quyền phục vụ, thay vì ngồi đợi người dân thì chính quyền phải đến với người dân, doanh nghiệp. Chủ động nắm bắt nhu cầu của người dân, doanh nghiệp để xây dựng chính sách, đặt ra những kế hoạch, dự án để rồi đáp ứng nhu cầu của người dân", ông Đỗ Xuân Hiếu, Phó Chủ tịch UBND xã Hoà Phú, tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh.
Trong mô hình quản trị truyền thống, quản trị thường gắn với mệnh lệnh hành chính và kinh nghiệm. Hiện giờ, năng lực lãnh đạo còn được đo bằng khả năng ra quyết định dựa trên dữ liệu, bằng chứng và phản hồi xã hội. Chuyển dịch từ lãnh đạo kinh nghiệm sang lãnh đạo dữ liệu chính là bước tiến của tư duy quản trị hiện đại - nơi sự “nhạy bén chính trị” được hỗ trợ bởi công nghệ số.
Theo ông Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện nghiên cứu chính sách và phát triển truyền thông phân tích, triết lý về mặt quản trị quốc gia của Việt Nam không thay đổi, tức là đều hướng đến phục vụ người dân, lấy nhân dân làm gốc. Tuy nhiên, công nghệ số đã thay đổi cách thức vận hành, cách thức quản trị và cách thức phục vụ người dân của bộ máy nhà nước.
"Bây giờ cung cách thủ tục hành chính trực tuyến, phi địa giới, khoảng cách giữa người dân và Nhà nước đã được rút ngắn. Và rộng hơn từ khía cạnh điều hành của quốc gia thì việc hoạch định chiến lược rồi thực thi các chiến lược dựa vào số liệu, dựa vào dữ liệu giúp cho chuyện ra quyết định để điều hành cũng nhanh hơn", ông Nguyễn Quang Đồng nói thêm.
Chính quyền kiến tạo, quản trị tốt không chỉ điều hành, mà là khích lệ, huy động và tạo niềm tin. Nhiều địa phương đã đi đầu trong chuyển đổi tư duy quản trị, như tỉnh Quảng Ninh đã vận hành Trung tâm điều hành thông minh IOC, cung cấp thông tin theo thời gian thực, giúp lãnh đạo ra quyết định minh bạch và kịp thời; TP. Đà Nẵng xây dựng mô hình quản trị số tương tác hai chiều, tạo kênh phản hồi trực tiếp giữa chính quyền và công dân.
Từ thực tế trải nghiệm của đơn vị mình, ông Phạm Ngọc Bắc, Tổng Giám đốc công ty TNHH, Tổng Công ty Công nghệ và giải pháp CMC, Tập đoàn CMC cho biết, khi chính sách được xây dựng và công bố dựa trên sự minh bạch, tốc độ và sự tương tác thì người dân, doanh nghiệp không chỉ lắng nghe mà còn tin, hiểu và đồng hành.
"Thủ tục hành chính được cải cách, các dữ liệu và điều hành của Chính phủ số hóa công khai thì các doanh nghiệp chúng tôi rất dễ dàng theo dõi, giám sát được và làm cho niềm tin của doanh nghiệp, của người dân được tăng lên. Thứ hai, dịch vụ công hay tự động hóa thủ tục diễn ra rất nhanh. Thứ ba, trước đây hay nói vui với nhau là tương tác một chiều, thế nhưng bây giờ chúng tôi được tham gia chủ động, tích cực trong việc hiệu chỉnh, đề xuất những chính sách văn bản giúp cho hoạt động của doanh nghiệp tốt hơn", theo ông Phạm Ngọc Bắc.
Nếu tư duy quản lý trước đây nhấn mạnh vào kiểm soát và điều hành, thì “quản trị” nhấn mạnh vào điều phối và kiến tạo. Một quốc gia có thể có bộ máy quản lý mạnh, nhưng nếu thiếu mô hình quản trị hiện đại, xã hội vẫn khó phát triển hài hòa và không khuyến khích sáng tạo.
"Trước đây chúng ta chỉ quen quản lý nhà nước, bây giờ thêm quản trị quốc gia. Nhìn chung một nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, phụng sự nhân dân có đặc trưng bởi sự phát huy vai trò của nhiều chủ thể. Trong đó, vai trò của Nhà nước, của hệ thống chính trị là hàng đầu và bên cạnh đó là từng bước thu hút sự tham gia của nhiều chủ thể khác" - TS. Nguyễn Văn Đáng Viện Lãnh đạo học và Hành chính công, Học Viện Chính trị Quốc gia Hồ Chính Minh phân tích.
Bản chất của quản trị quốc gia hiện đại là xây dựng một Nhà nước pháp quyền thông minh, liêm chính và có năng lực phục vụ nhân dân. Ở đó, pháp luật là công cụ, dữ liệu là nền tảng, con người là trung tâm và phát triển là mục tiêu.
Phát biểu tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, khi gợi mở về một số điểm mới và những định hướng quan trọng để góp ý vào dự thảo Văn kiện trình Đại hội đảng toàn quốc lần thứ XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: "Chúng ta phải khẳng định rõ hơn mô hình quản trị quốc gia trong giai đoạn tới: Quản trị dựa trên pháp luật minh bạch, dữ liệu tin cậy, hạ tầng số hiện đại, bộ máy tinh gọn, cán bộ liêm chính, kỷ cương đi đôi với phục vụ. Quản trị như vậy là quản trị kiến tạo phát triển, không phải quản trị xin - cho".
Xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, linh hoạt, cạnh tranh hiệu quả không chỉ là yêu cầu của hội nhập, mà còn là điều kiện để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển. Một nền quản trị hiện đại sẽ là trụ cột của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nơi: Đảng lãnh đạo bằng tầm nhìn; Nhà nước quản lý bằng pháp luật; Xã hội vận hành bằng niềm tin và sự tham gia của người dân.
Bình luận