Tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, yêu cầu đổi mới đánh giá, lựa chọn và sử dụng cán bộ đặt ra đòi hỏi phải đánh giá đúng năng lực, đúng đóng góp, gắn với trách nhiệm trong từng quyết định nhân sự. Nhằm làm rõ hơn nội dung này, PV Đài TNVN đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, mời quý vị cùng nghe.

PV. Thưa ông, một trong những nội dung được chú ý tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV là đánh giá, lựa chọn, sử dụng và sàng lọc cán bộ có đủ phẩm chất, bản lĩnh, thực tài và uy tín thông qua công việc, nhất là khả năng giải quyết những nhiệm vụ khó, nhiệm vụ mới. Theo ông, cần đổi mới cách đánh giá, lựa chọn, sử dụng cán bộ như thế nào để nhận diện đúng người có năng lực, khắc phục tình trạng đánh giá hình thức, đồng thời bảo đảm khách quan và công bằng?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Tôi rất tâm đắc với tinh thần đánh giá cán bộ qua công việc, đặc biệt là qua những việc khó, việc mới. Bởi thực tài không thể chỉ nhìn qua bằng cấp, chức danh, bản báo cáo thành tích hay khả năng trình bày, mà phải được kiểm chứng trong thực tiễn. Không thể so sánh máy móc người làm việc ở địa bàn thuận lợi với người đang tháo gỡ những điểm nghẽn phức tạp, nhiều rủi ro.

Theo tôi, cần kết hợp các chỉ số có thể kiểm chứng với đánh giá định tính nghiêm túc; lắng nghe nhận xét từ cấp trên, đồng nghiệp, cấp dưới và đặc biệt là từ người dân, tổ chức chịu tác động của quyết định công vụ. Dữ liệu số có thể giúp đánh giá minh bạch hơn, nhưng không được biến thành cuộc chạy đua chỉ tiêu hoặc giao việc dễ để có báo cáo đẹp. Cần có cơ chế rà soát, phản biện kết quả đánh giá và làm rõ trách nhiệm của người nhận xét, giới thiệu, bổ nhiệm cán bộ.

Điều quan trọng nữa là đánh giá phải dẫn tới hành động: người làm tốt được tin tưởng giao trọng trách; người có triển vọng được đào tạo, thử thách; người không đáp ứng yêu cầu phải được điều chỉnh hoặc thay thế đúng quy định. Và có một ranh giới không thể đánh đổi: thành tích công việc không thể bù trừ cho vi phạm về chính trị, đạo đức, liêm chính. Công bằng trong công tác cán bộ không phải là chia đều cơ hội hay cào bằng kết quả, mà là đặt đúng người vào đúng việc, đánh giá đúng đóng góp và chịu trách nhiệm về sự lựa chọn ấy.

Một cán bộ tốt phải có bản lĩnh chính trị, đạo đức, sự liêm chính và tinh thần phụng sự nhân dân, đồng thời phải biết nhìn ra vấn đề, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm đến cùng. Đặc biệt, người đứng đầu không chỉ cần giỏi việc của mình mà còn phải biết phát hiện, quy tụ, bảo vệ và phát huy người giỏi. Thước đo sau cùng của công tác cán bộ không phải chúng ta đã hoàn thành bao nhiêu quy trình, mà là bộ máy có hoạt động tốt hơn, công việc có được giải quyết hiệu quả hơn và niềm tin của Nhân dân có được củng cố hay không.

PV: Hội nghị lần này cũng nhấn mạnh yêu cầu trọng dụng nhân tài, gắn thu hút với đào tạo, phát triển và tạo điều kiện cống hiến. Theo ông, đâu là những rào cản cần tháo gỡ để người có tài năng, nhất là các chuyên gia, nhà khoa học, người trẻ và người Việt Nam ở nước ngoài, có thể phát huy tốt nhất năng lực, đóng góp hiệu quả cho sự phát triển đất nước?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Theo tôi, rào cản lớn nhất nhiều khi không chỉ là thu nhập, mà là cách chúng ta nhận diện, sử dụng và tạo môi trường cho nhân tài. Nếu vẫn coi thu hút nhân tài chủ yếu là tuyển thêm người vào một vị trí có sẵn, đánh giá qua bằng cấp, thâm niên hoặc yêu cầu mọi người đi theo cùng một con đường nghề nghiệp, chúng ta có thể bỏ lỡ những người có năng lực thật sự. Cần thay đổi cách tiếp cận: xuất phát từ những bài toán lớn của đất nước để tìm người có khả năng giải quyết, sau đó giao việc tương xứng, trao quyền, bảo đảm nguồn lực và đánh giá bằng đóng góp.

Trọng dụng nhân tài không đồng nghĩa với việc ai giỏi cũng phải trở thành cán bộ lãnh đạo hay vào biên chế. Một nhà khoa học cần điều kiện nghiên cứu và quyền tự chủ học thuật; một chuyên gia công nghệ cần được làm việc với bài toán thực tiễn và dữ liệu phù hợp; một tài năng trẻ cần cơ hội thử sức, được tin tưởng và có người hướng dẫn. Với trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, cần mở rộng hình thức cộng tác theo dự án, nhiệm vụ, mạng lưới chuyên gia, không nhất thiết phải yêu cầu họ trở về làm việc toàn thời gian. Đồng thời, việc đãi ngộ người được thu hút phải công bằng với những người đang âm thầm cống hiến ở trong nước.

PV. Trước những yêu cầu mới trong đổi mới công tác cán bộ và trọng dụng nhân tài, vậy theo ông, công tác tuyên giáo cần làm gì để tạo sự thống nhất về nhận thức, nâng cao trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Từ đó khơi dậy tinh thần cống hiến, đổi mới, sáng tạo và quyết tâm đưa các chủ trương của Đảng vào thực tiễn?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Ở góc độ công tác tuyên giáo, tôi cho rằng nhiệm vụ trước hết không chỉ là truyền đạt cho cán bộ, đảng viên biết nghị quyết nói gì, mà quan trọng hơn là làm rõ vì sao phải đổi mới, đổi mới để làm gì và mỗi người phải thay đổi điều gì trong hành động của mình. Từ nhận thức đúng phải hình thành niềm tin, từ niềm tin phải chuyển thành ý thức trách nhiệm và năng lực tổ chức thực hiện. Sự thống nhất về tư tưởng không có nghĩa là ngại nghe những ý kiến khác nhau; trái lại, cần đối thoại thẳng thắn, tôn trọng thực tiễn, giải đáp được những băn khoăn chính đáng của cán bộ và nhân dân.

Tôi nghĩ công tác tuyên giáo cần tập trung vào ba hướng. Trước hết, đổi mới việc học tập, quán triệt nghị quyết theo hướng gắn với tình huống thực tế, trách nhiệm của từng vị trí công tác, thay vì chỉ dừng ở truyền đạt và ghi nhớ nội dung. Tiếp đó, chủ động nắm bắt tư tưởng, dư luận xã hội, phát hiện những điểm nghẽn nhận thức và những vướng mắc từ cơ sở để tham mưu điều chỉnh kịp thời; kiên quyết khắc phục tâm lý sợ trách nhiệm, tư tưởng an phận, đồng thời phê phán biểu hiện nhân danh đổi mới để xem nhẹ kỷ luật, kỷ cương. Cuối cùng, phát huy vai trò của báo chí, truyền thông và các nền tảng số để lan tỏa những tấm gương làm thật, có kết quả thật, dám chịu trách nhiệm, dám đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân.

Đặc biệt, chính công tác tuyên giáo cũng phải nêu gương đổi mới phương thức làm việc: gần thực tiễn hơn, lắng nghe nhiều hơn, dùng thông tin có kiểm chứng, nói đi đôi với làm, không để tuyên truyền tách rời kết quả thực hiện. Tôi cho rằng, thông điệp quan trọng nhất là: không chỉ làm cho nghị quyết được hiểu đúng, mà phải góp phần làm cho nghị quyết được thực hiện đúng và có hiệu quả. Giá trị của đổi mới công tác cán bộ, suy cho cùng, phải được đo bằng những chuyển biến mà người dân cảm nhận được trong chất lượng phục vụ và sự phát triển của đất nước.

Vâng, xin trân trọng cảm ơn ông!

Nguyễn Hằng, VOV1