Nhiệm kỳ Quốc hội khóa 13 gắn liền với việc thông qua Hiến pháp năm 2013, bản Hiến pháp của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh yêu cầu kiểm soát quyền lực nhà nước, tăng cường trách nhiệm giải trình ngày càng đặt ra rõ nét, việc lấy phiếu tín nhiệm được xem là bước cụ thể hóa sinh động nguyên tắc “quyền lực phải được kiểm soát bằng trách nhiệm”, đồng thời khẳng định vai trò, vị thế của Quốc hội trước cử tri và Nhân dân.
Lần đầu tiên trong lịch sử nghị trường, tại Kỳ họp thứ 5, tháng 6 năm 2013, Quốc hội khóa XIII đã tiến hành lấy phiếu tín nhiệm đối với 47 chức danh lãnh đạo chủ chốt của bộ máy nhà nước ở Trung ương. Mỗi lá phiếu không chỉ thể hiện quan điểm của đại biểu Quốc hội, mà còn là sự gửi gắm niềm tin, kỳ vọng của cử tri cả nước đối với những người đang gánh vác trọng trách quốc gia. Nhìn nhận về ý nghĩa của hoạt động này, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp cho rằng:
“Những việc làm cụ thể của của các vị đó đã thể hiện sự quyết tâm cao nên tạo một sự tín nhiệm rất cao của đại biểu Quốc hội. Còn đối với những đại biểu mà được lấy phiếu tín nhiệm thấp, ít nhiều thì cũng phải soi rọi lại bản thân mình trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, nhiệm vụ của ngành của đơn vị của mình còn những thiếu sót hạn chế, thậm chí luôn cả vấn đề gia đình, mình sẽ điều chỉnh hành vi hoạt động của bản thân mình và hành vi hoạt động của gia đình để làm tốt để tạo lòng tin tưởng đối với đồng bào cử tri cả nước”
Từ dấu mốc lịch sử năm 2013, hoạt động lấy phiếu tín nhiệm từng bước được hoàn thiện và duy trì ổn định qua các nhiệm kỳ Quốc hội. Đến nay, Quốc hội đã bốn lần tiến hành lấy phiếu tín nhiệm: lần đầu vào tháng 6/2013; lần thứ hai vào tháng 11/2014 tại Quốc hội khóa XIII; lần thứ ba vào tháng 10/2018 tại Quốc hội khóa XIV; và gần đây nhất là tháng 10/2023 tại Quốc hội khóa XV với nhiều quy định ngày càng chặt chẽ, rõ ràng hơn.
Theo các đại biểu Quốc hội, ý nghĩa cốt lõi của việc lấy phiếu tín nhiệm không chỉ nằm ở các con số, mà quan trọng hơn là đặt trách nhiệm công vụ dưới sự giám sát công khai, tạo động lực để đội ngũ cán bộ không ngừng tự hoàn thiện. Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội, nhấn mạnh:
“Kết quả của cuộc bỏ phiếu, cái đích cuối cùng là chúng ta sẽ có một đội ngũ mạnh hơn, dạn dày hơn, trách nhiệm hơn và yên tâm hơn để vững bước”
Thực tế cho thấy, sau lần lấy phiếu tín nhiệm đầu tiên, tinh thần trách nhiệm của nhiều cán bộ giữ chức danh đã có chuyển biến rõ rệt. Hơn một năm sau, tại Kỳ họp thứ 8, tháng 11 năm 2014, Quốc hội khóa XIII tiếp tục tiến hành lấy phiếu tín nhiệm lần thứ hai. Theo đại biểu Tráng A Dương, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang, kết quả lấy phiếu là cơ sở để mỗi chức danh nghiêm túc nhìn lại quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình:
“Đạt mức tỷ lệ tín nhiệm và tín nhiệm thấp thì sẽ là sự cố gắng và cũng là sự đánh giá và nhìn nhận lại của chính người được cử tri cũng như các đại biểu Quốc hội đánh giá. Các đại biểu đã rất công tâm đánh giá từng chi tiết cũng như sự hoàn thành nhiệm vụ của các đại biểu mà đã được cử tri và nhân dân tin tưởng”
Ở góc độ công tác xây dựng Đảng, ông Dương Đức Huy, Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Lào Cai cho rằng, lấy phiếu tín nhiệm không nhằm tạo áp lực tiêu cực, mà là động lực để lựa chọn và sàng lọc cán bộ:
“Những người có phiếu tín nhiệm thấp, họ cũng phải nghiên cứu lại, tự chất vấn xem bản thân mình là tại sao mình lại bị phiếu tín nhiệm thấp như vậy, có chăng là do cách làm hay do năng lực? từ đó để họ có những ứng xử: có thể từ chức, có thể bị miễn nhiệm…từ đó để lựa chọn những cán bộ có phẩm chất tốt hơn”
Cử tri cả nước bày tỏ kỳ vọng việc lấy phiếu tín nhiệm sẽ tiếp tục được duy trì, góp phần nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ lãnh đạo.
“Kỳ vọng rằng những người được lấy phiếu tín nhiệm và đang giữ những chức vụ quan trọng của đất nước sẽ tiếp tục phát huy trí lực, đưa đất nước ngày càng phát triển”.
“Tôi cũng cho rằng lấy phiếu tín nhiệm, các chức danh được bầu đó có cơ hội được bầu đó sẽ có cơ hội tự kiểm điểm, soi lại bản thân mình, để hoàn thiện mình hơn trước niềm tin của Đảng và của nhân dân"
Việc lấy phiếu tín nhiệm trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa 13 chính là bước tiến quan trọng trong thực hiện quyền giám sát tối cao của Quốc hội. Từ bước đi ban đầu này, việc lấy phiếu tín nhiệm ngày càng trở thành công cụ giám sát thực chất, góp phần nâng cao trách nhiệm, minh bạch và xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và kỳ vọng của cử tri, Nhân dân./.
Bình luận