Pháp luật trên không gian số: kiểm soát tính chuẩn xác
VOV1 - Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin, không gian số đang làm thay đổi căn bản cách người dân tiếp cận pháp luật.

Một thông tin pháp luật sai có thể lan truyền nhanh không kém một thông tin đúng, yêu cầu đặt ra không chỉ là đưa pháp luật lên môi trường số, mà quan trọng hơn là bảo đảm mỗi thông tin đến với người dân phải đúng,  và có trách nhiệm. Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) vừa được Quốc hội khóa 16 thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất đã tạo khuôn khổ pháp lý mới cho yêu cầu đó.

Nội dung mới trọng tâm của Luật phổ biến, giáo dục pháp luật sửa đổi là chuyển đổi số nhằm chuyển từ cung cấp thông tin một chiều sang ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và lấy người dân làm trung tâm. Đây là sự đổi mới tư duy, phương thức trong hoạt động này nhưng cũng đòi hỏi cần phải phát huy hiệu quả những cơ chế kiểm soát cũng như tạo điều kiện để người dân tiếp cận đúng thông tin pháp luật chuẩn xác trên không gian mạng.

Khẳng định sự cần thiết phải xây dựng hệ thống sinh thái số quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng trách nhiệm và nghĩa vụ của các cơ quan liên quan cần được đề cao: "Phải chuyển đổi số trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật, số hóa cơ học hướng tới tương tác đa chiều. Trong đó, luật hóa nghĩa vụ của các cơ quan ban hành cung cấp dữ liệu mở (open data) để tích hợp vào các công cụ AI, Chatbot tự động để giải đáp pháp luật cho người dân 24/7. Cơ chế tương tác thì không chỉ truyền thông một chiều từ cơ quan Nhà nước xuống, cơ chế tiếp nhận phản hồi, đánh giá mức độ biết và đo lường tiếp cận pháp luật của người dân trên môi trường số để kịp thời điều chỉnh nội dung tuyên truyền"

Nhận định sự cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin pháp luật chính thống, đặc biệt trên cổng pháp luật quốc gia, đại biểu Đặng Bích Ngọc, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ đề nghị: "Cổng pháp luật quốc gia và cơ sở dữ liệu thông tin về phổ biến giáo dục pháp luật là nơi xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung thống nhất do một đầu mối quản lý, kết nối, liên thông, chia sẻ và công khai đối với các cơ quan trong hệ thống chính trị và người dân. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho người dân khi tra cứu cũng như tiếp cận các thông tin và đặc biệt trong môi trường chuyển đổi số mạnh mẽ như hiện nay thì qua các kênh Zalo, Facebook rồi tất cả các kênh truyền thông, các dự án luật khi ban hành, người dân sẽ dễ dàng cận, dễ dàng tra cứu, dễ dàng nghiên cứu và nhiều nội dung sẽ kịp thời hơn nhanh chóng hơn"

Theo đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, đoàn đại biểu Quốc hội thành Hồ Chí Minh, cần chuyển từ số hóa văn bản sang cung cấp thông tin pháp luật, chú trọng khả năng người dân tìm được, hiểu thấu và sử dụng được thông tin pháp luật thay vì chủ yếu dựa vào lượt truy cập hay mức độ tương tác trên nền tảng số. Việc luật quy định trách nhiệm của các nền tảng số trong tiếp nhận, bảo mật thông tin của từ người dân thực sự cần thiết. Bởi đôi khi một câu hỏi pháp luật chính là một phần đời tư của người hỏi. Một câu hỏi về đất đai có thể cho biết tài sản của gia đình. Nếu những thông tin đó bị thu thập quá mức, lưu giữ quá lâu hoặc sử dụng sai mục đích, người dân sẽ không còn cảm thấy an toàn khi tìm hiểu pháp luật. Vì vậy dữ liệu cá nhân trong hoạt động phổ biến giáo dục pháp luật trên môi trường số chỉ được thu thập, xử lý đúng mục đích trong phạm vi và thời gian cần thiết, phải được bảo vệ, xóa hoặc ẩn danh khi không còn nhu cầu và không được dùng vào mục đích khác nếu chưa có căn cứ pháp luật hoặc sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.

Ở một góc nhìn khác, đại biểu Chamelia Thị Thủy, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa nêu vấn đề: Ở nhiều vùng miền núi, vùng đông đồng bào dân tộc thiểu số, hạ tầng số vẫn còn hạn chế, kỹ năng sử dụng công nghệ vẫn còn thấp. Không phải cứ đưa thông tin lên mạng là người dân sẽ hiểu và làm theo, chưa kể không phải tất cả người dân đều có thể nhận biết đúng thông tin nào mới là tin thật. Vì vậy, nếu không có giải pháp phù hợp thì chính chuyển đổi số có thể vô tình tạo ra một khoảng cách mới trong tiếp cận pháp luật. Do đó chuyển đổi số phải đi cùng với chuyển đổi cách tiếp cận là kết hợp hài hòa giữa công nghệ với các hình thức trực tiếp gần dân, dễ hiểu, dễ áp dụng

Chuyển đổi số phổ biến, giáo dục pháp luật không đơn thuần là câu chuyện công nghệ. Đó là đổi mới tư duy để đưa pháp luật đến gần người dân hơn, dễ tiếp cận hơn, dễ hiểu hơn, nhưng đồng thời phải đáng tin cậy hơn. Giá trị thực sự phải được đo bằng câu hỏi người dân có dễ dàng tìm được quy định pháp luật cần hay không; đã hiểu đúng quy định hay chưa và từ hiểu đúng có chuyển thành hành vi tuân thủ hay không. Đây chính là sự chuyển đổi từ tư duy “phổ biến pháp luật” sang tư duy kiến tạo năng lực pháp lý cho người dân.

Xem trên các nền tảng khác

Bình luận