Nâng cao năng suất lao động bằng công nghệ, chuyển đổi số, tri thức và con người là hướng phát triển được cả người lao động và người sử dụng lao động đồng thuận, ủng hộ cao. Không chỉ hướng đến việc tăng doanh thu, nâng cao chất lượng sống của mỗi công nhân, người lao động mà còn xác lập vị trí của mỗi người lao động, tránh tình trạng bị mất việc, sa thải ở tuổi 35 như những năm gần đây. 

Tự động hoá và chuyên môn hoá: Công nhân hết nỗi lo bị đào thải ở tuổi 35

Công ty TNHH Luxshare-ICT Vân Trung, tỉnh Bắc Ninh có khoảng 30.000 lao động. Tổ chức công đoàn đồng hành cùng doanh nghiệp và người lao động thông qua các chương trình đào tạo nghề, nâng cao tay nghề, cử cán bộ, công nhân kỹ thuật đi học tập ở nước ngoài, từ đó xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao phục vụ sản xuất trong nước. Ông Bùi Văn Trường, Chủ tịch Công đoàn công ty cho biết, nâng cao năng suất để giảm giờ làm chỉ thực sự hiệu quả khi đi cùng với quá trình đổi mới công nghệ, nâng cao tay nghề và chất lượng nguồn nhân lực. "Muốn tăng năng suất lao động thì chắc chắn phải đào tạo nghề, đào tạo tiếng. Đặc biệt là công ty chúng tôi có đưa các cán bộ công nhân lao động có tay nghề sang nước ngoài học tập nâng cao trình độ, sau đó trở lại chính đội ngũ nãy này là nhân tố giúp doanh nghiệp đào tạo cho những người lao động ở Việt Nam để nâng cao tay nghề. Việc phát triển như vũ bão của công nghệ, khi áp dụng các tiến bộ kỹ thuật công nghệ vào thì chắc chắn năng suất lao động sẽ tăng lên."

Còn tại Công ty TNHH New Wing Interconnect Technology Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh, bà Trần Thị Chi, Chủ tịch Công đoàn công ty cho biết, chính việc áp dụng công nghệ, tiến bộ kỹ thuật đã giảm thiểu tình trạng lao động chân tay, nâng cao tay nghề làm việc cho người lao động. Công đoàn đã chú trọng tạo điều kiện để người lao động học tập, nâng cao trình độ và phát triển nghề nghiệp. Nhiều công nhân từ vị trí lao động phổ thông sau quá trình đào tạo đã trở thành chuyền trưởng, tổ trưởng, thậm chí giữ các vị trí quản lý trong doanh nghiệp. "Chúng tôi tạo môi trường làm việc cho người lao động có cơ hội phát triển cao hơn, sáng tạo nhiều hơn và nâng tầm bản thân lên. Không để tình trạng người lao động vào làm công nhân rồi sau 5 năm hay 10 năm vẫn ở vị trí đó. Điều quan trọng là họ có lộ trình được đào tạo, được học tập và phát triển bản thân. Có nhiều bạn lúc đầu vào công ty là lao động phổ thông nhưng sau quá trình lao động, được đào tạo trong công ty đã lên thành chuyền trưởng, tổ trưởng thậm chí bây giờ có bạn còn đang làm trưởng phòng."

Khẳng định hiệu quả công việc không phải đến từ việc làm nhiều hơn mà đến từ việc làm nhanh hơn và thông minh hơn, tăng năng suất lao động hướng đến giảm giờ làm sẽ tạo điều kiện để người lao động có thêm thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc gia đình và tái tạo sức lao động. Khi sức khỏe thể chất và tinh thần được cải thiện, người lao động sẽ làm việc hiệu quả hơn. Một số người lao động chia sẻ: "Giờ công ty áp dụng nhiều máy móc công nghệ, giảm nhân sự nhiều. Bản thân mình cố gắng trau dồi kĩ năng để làm tốt hơn công việc thì không chỉ có việc làm lâu dài mà còn có cơ hội đề bạt lên nhiều vị trí công việc mới tốt hơn." "Áp dụng một số công nghệ để hỗ trợ công nhân viên làm sao các bạn làm trong không gian làm việc thoải mái nhất, hiệu quả nhất. Bên cạnh là áp dụng một số dụng cụ về công nghệ IT để đảm bảo chất lượng sản phẩm đến tay khách hàng tốt nhất."

Ông Đậu Văn Hoàn, Giám đốc Nhà máy Nestlé Bông Sen, tỉnh Hưng Yên cho biết mô hình "Nhà máy kết nối" (Connected Factory) được xây dựng trên ba trụ cột: xây dựng đội ngũ linh hoạt và tự chủ, làm chủ công nghệ hiện đại, và tăng tốc tự động hóa. Việc kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh đã mang lại những kết quả cụ thể trong việc sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng, tăng năng suất lao động. "Chúng tôi đã đúc kết bốn bài học: chuyển đổi số là nền tảng chứ không phải đích đến; số hóa thúc đẩy chuyển đổi xanh; con người làm chủ công nghệ; và lan tỏa giá trị ra cộng đồng địa phương - bởi công nghệ có thể được đầu tư, nhưng tư duy số và con người làm chủ công nghệ mới tạo ra giá trị bền vững."

Năng suất lao động là hiệu quả của quốc gia khi đánh giá phát triển. Vì vậy các cấp công đoàn phải tiếp tục phát động phong trào này, đồng thời tổ chức thực hiện thật tốt để chúng ta đem đến cho những người lao động giỏi có năng suất cao và có thu nhập thoả đáng với sự đóng góp của họ. Với góc độ công đoàn tỉnh Thái Nguyên, chúng tôi xác định rất rõ trách nhiệm đồng hành với địa phương, với doanh nghiệp trong việc đào tạo bồi dưỡng để nâng cao trình độ nghề nghiệp, kiến thức pháp luật cũng như kỹ năng số cho người lao động bằng cách tuyên truyền, phối hợp đào tạo bồi dưỡng và hỗ trợ tạo điều kiện tốt nhất cho người lao động để học tập, nâng cao trình độ kỹ năng.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số một cách bền vững, cần xây dựng một hệ sinh thái phát triển dựa trên sự đồng hành và chia sẻ trách nhiệm giữa Nhà nước, doanh nghiệp, địa phương và các cơ sở đào tạo. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo và tạo ra giá trị, địa phương đóng vai trò kiến tạo môi trường phát triển thuận lợi, còn các cơ sở đào tạo là nền tảng cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho quá trình chuyển đổi của nền kinh tế.

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ phụ thuộc vào vốn, tài nguyên, gia công, lao động giá rẻ sang dựa vào năng suất, tri thức, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhân lực chất lượng cao là yêu cầu cấp thiết để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Vấn đề này đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Cần những con người làm chủ công nghệ để đất nước phát triển bền vững

Năm 2026 đánh dấu giai đoạn phát triển mới của Việt Nam với mục tiêu hướng tới tăng trưởng kinh tế hai con số gắn với phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh thế giới diễn ra nhiều biến động như hiện nay, để thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng bứt phá đó, việc phát huy vai trò của cộng đồng doanh nghiệp và chính quyền địa phương trong thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái đầu tư thuận lợi trở thành yêu cầu cấp thiết. Thực tiễn cho thấy, sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, địa phương và doanh nghiệp không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh mà còn tạo động lực cho tăng trưởng bền vững. Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên Đỗ Đình Quang thông tin về định hướng phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới với mục tiêu xây dựng Hưng Yên trở thành điểm đến của các dự án đầu tư chất lượng cao, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng. "Tỉnh đã ban hành một số nghị quyết hỗ trợ các doanh nghiệp trong chuyển đổi số, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ trong điều hành sản xuất, nâng cao tính cạnh tranh của doanh nghiệp. Nghị quyết thứ nhất hỗ trợ khoa học công nghệ, chuyển đổi số cho doanh nghiệp. Nghị quyết thứ 2 thu hút nhân tài trong lĩnh vực khoa học công nghệ, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội."

Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. Với định hướng lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và khu vực doanh nghiệp làm những động lực mới của tăng trưởng, Nghị quyết 19 đã mở ra một tư duy phát triển mới cho đất nước. Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) khẳng định: "Chúng ta muốn có năng suất cao áp dụng khoa học công nghệ, chip bán dẫn AI thì quan trọng nhất, chúng ta phải có những con người làm chủ được những công nghệ đó cho nên là phát triển con người trong nội hàm của phát triển bền vững."

 Tăng trưởng nhanh phải đi cùng tăng trưởng có chất lượng là tinh thần xuyên suốt mà Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VBCSD-VCCI) mong muốn lan tỏa thông qua chương trình năm nay: phát triển bền vững không chỉ là mục tiêu, mà cũng là phương thức để doanh nghiệp cùng đồng hành với Chính phủ và địa phương kiến tạo những động lực tăng trưởng mới cho Việt Nam, hướng theo mô hình phát triển tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập. Ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam đồng Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững (VBCSD)  nhìn nhận: Tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững không phải là hai mục tiêu tách rời, mà phải song hành, tăng trưởng nhanh đi cùng tăng trưởng có chất lượng. Trong hành trình hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng trong thời kỳ mới, không một chủ thể nào có thể làm điều đó một mình: Nhà nước định hướng, địa phương kiến tạo môi trường, doanh nghiệp biến chiến lược thành hành động.

Bên cạnh các chính sách thu hút, nhiều cơ chế mới cũng được thiết kế để tạo điều kiện cho nhà khoa học phát huy năng lực. Chính sách đã có, định hướng đã rõ, vấn đề còn lại là triển khai như thế nào cho hiệu quả? PGS.TS Trần Lê Hưng- Đại học Gustave Eiffel, Cộng hòa Pháp cho rằng: "Chúng ta cần tạo ra môi trường làm việc đủ sức cạnh tranh với các bài toán, vấn đề hay, thiết thực, hấp dẫn với các nhà nghiên cứu và các nhà đầu tư."

TS. Nguyễn Quân- Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam nhấn mạnh: "Những người làm khoa học coi trọng môi trường làm việc giúp họ nghiên cứu, cống hiến, giúp họ tự do sáng tạo. Nhiều khi chúng ta nghĩ rằng việc trọng dụng, sử dụng những người làm khoa học chỉ nghĩ đơn thuần là về thu nhập, tài chính… mà không nghĩ rằng cái họ cần là môi trường và điều kiện làm việc. Ví dụ như họ phải được tin tưởng, được tôn trọng, được giao việc, được giao quyền tự chủ cao nhất… rồi có phòng thí nghiệm hiện đại… Đặc biệt là thương mại hóa kết quả nghiên cứu thì đòi hỏi phải có sự ưu đãi đặc biệt của Nhà nước là giao quyền sở hữu nghiên cứu, mặc dù kinh phí nghiên cứu là từ ngân sách nhà nước thì họ phải được tự do trong việc chuyển nhượng, chuyển giao cho doanh nghiệp…"

Trong quá trình phát triển tới đây con người đươc xác định vừa là trung tâm, vừa là mục tiêu và là động lực của sự phát triển. Để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thời gian tới đây, rất cần những cơ chế, chính sách mang tính đột phá, đặc thù nhằm thu hút, tuyển dụng, giữ chân hiệu quả nguồn nhân lực, cùng với đó cần khuyến khích, tạo điều kiện cho các tổ chức nghiên cứu, nhà khoa học đưa các sản phẩm nghiên cứu ra thị trường./.