Thâm Quyến: Từ làng chài đến đô thị quốc tế hiện đại - Những gợi mở cho Phú Quốc APEC 2027
Hướng tới Hội nghị Cấp cao APEC 2026 diễn ra vào tháng 11 tới đây, thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông đang trở thành cửa ngõ chiến lược kết nối Trung Quốc với khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Từ một làng chài nhỏ lạc hậu với dân số khiêm tốn, Thâm Quyến đã trải qua một hành trình bứt phá sau 4 thập kỷ để vươn mình thành siêu đô thị công nghệ đẳng cấp thế giới, một trung tâm đổi mới sáng tạo hướng tới tương lai.
Từ chặng đường phát triển ấn tượng của Thâm Quyến
Chứng kiến sự hiện đại của Thâm Quyến ngày nay, ít ai hình dung được hơn 40 năm trước, nơi đây chỉ là một làng chài nhỏ nằm sát Hong Kong (Trung Quốc) với dân số chỉ dưới 30.000 người. Khi đó, Thâm Quyến chỉ là vùng đất nông - ngư nghiệp lạc hậu, cuộc sống người dân còn nhiều khó khăn.
Bước ngoặt đến vào năm 1980, khi Trung Quốc quyết định thành lập Đặc khu kinh tế Thâm Quyến - dấu mốc thí điểm cho lộ trình cải cách chiến lược. Với vị trí địa chiến lược và các chính sách ưu đãi vượt trội về thuế quan, đầu tư, Thâm Quyến nhanh chóng thu hút mạnh mẽ các nguồn lực trong và ngoài nước.
Từ trung tâm gia công thô sơ, sau hơn 4 thập kỷ, nơi đây đã chuyển mình thành một trung tâm công nghệ đẳng cấp thế giới, hiện diện các tập đoàn lớn hàng đầu như Huawei, Tencent... Nhiều nhà quan sát quốc tế ví Thâm Quyến như “Thung lũng Silicon” của Trung Quốc.
Góp phần không nhỏ vào sự chuyển mình này là tinh thần khởi nghiệp của người trẻ và chiến lược thu hút nhân tài bài bản. Xác định công nghệ mới là tương lai, Thâm Quyến tập trung thu hút kỹ sư, nhà khoa học, chuyên gia trí tuệ nhân tạo và lao động trẻ chất lượng cao.
Đầu những năm 2000, chính quyền thành phố công bố hàng loạt ưu đãi toàn cầu, nổi bật là “Peacock Plan” - “Kế hoạch Chim Công” để thu hút nhân tài cấp cao. Các chuyên gia được hỗ trợ hàng triệu nhân dân tệ, trợ cấp nhà ở, quỹ nghiên cứu... Ở một thành phố có giá bất động sản đắt đỏ hàng đầu khu vực như Thâm Quyến, chính sách này được đánh giá có sức hút rất lớn. Thành phố cũng nới lỏng chính sách về nhân khẩu để hút người trẻ, giúp họ dễ dàng tiếp cận y tế, giáo dục và nhà ở hơn Bắc Kinh hay Thượng Hải. Nhờ đó, tuổi trung bình cư dân Thâm Quyến thuộc nhóm thấp nhất Trung Quốc.
Điểm khác biệt là Thâm Quyến không chỉ thu hút bằng phúc lợi mà xây dựng một “hệ sinh thái đổi mới sáng tạo” hoàn chỉnh. Hệ sinh thái này gồm các tập đoàn dẫn đầu, quỹ đầu tư mạo hiểm, trung tâm nghiên cứu và chuỗi cung ứng linh kiện khổng lồ. Tại đây, các kỹ sư có thể biến các bản thiết kế thành sản phẩm thương mại chỉ trong vài tuần.
Để phục vụ sản xuất, Thâm Quyến có cảng container quốc tế Yên Thiên (Yantian) là huyết mạch chính. Đây là cửa ngõ thương mại lớn kết nối hơn 240 quốc gia và vùng lãnh thổ, quản lý trung bình khoảng 100 tuyến quốc tế mỗi tuần. Việc bổ sung 11 tuyến trong Năm APEC 2026 đã củng cố thêm vai trò trung tâm giao thương của thành phố.
Bà Pang Ning - Giám đốc Phòng Thương mại, Cảng Container quốc tế Yên Thiên cho biết: “Từ tháng 1 đến tháng 5/2026, thương mại giữa Trung Quốc đại lục và các nền kinh tế APEC khác thông qua cảng Yên Thiên đạt gần 400 tỷ nhân dân tệ (khoảng 59 tỷ đô la Mỹ), chiếm một nửa tổng kim ngạch thương mại quốc tế của cảng. Điều này cho thấy vai trò của Yên Thiên như một trung tâm quan trọng kết nối khu vực Vịnh Lớn với các nền kinh tế APEC”.
Có thể thấy, cảng Yên Thiên đang góp phần củng cố vai trò của Thâm Quyến như một trung tâm thương mại lớn của Trung Quốc. Một ví dụ nổi bật là tại quận Bảo An cách cảng Yên Thiên vài chục km, Công ty Vật liệu Lắp ráp Tiên tiến Quốc tế (Advanced Assembly Materials International) đã hoạt động 37 năm, có khách hàng từ nhiều nền kinh tế APEC như Philippines, Thái Lan và Malaysia...
Ông Lei Guohui - Giám đốc Nhân sự & Hành chính công ty cho biết: “Trước khi chuyển nhà máy đến Bảo An, chúng tôi chưa từng lọt top xếp hạng công ty toàn cầu. Nhưng từ đó đến nay, thứ hạng công ty chúng tôi liên tục thăng tiến. Từ nhân tài cho đến hiệu quả chính sách, chúng tôi đã được hưởng lợi từ quyết định gây dựng doanh nghiệp tại đây”.
Thâm Quyến còn là điểm đến thu hút dòng vốn FDI khổng lồ. Nửa đầu năm nay, vốn FDI thực tế tăng gấp rưỡi so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó các nền kinh tế APEC chiếm hơn 90%.
Kinh nghiệm cho Phú Quốc - Việt Nam
Sự hội tụ những thành tựu về kinh tế, công nghệ ấn tượng đã lý giải vì sao Thâm Quyến được Trung Quốc lựa chọn làm nơi đăng cai Hội nghị Cấp cao APEC vào tháng 11/2026.
Phát biểu khi tiếp nhận vai trò chủ nhà của Hội nghị APEC 2026, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình từng đặc biệt nhấn mạnh việc nước này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác trong các lĩnh vực AI và kinh tế số. Ông cũng ca ngợi Thâm Quyến đã chuyển mình từ “một làng chài lạc hậu” thành “một đô thị quốc tế hiện đại” chỉ trong vài thập kỉ.
Thâm Quyến hiện là 1 trong 9 thành phố ở tỉnh Quảng Đông tạo nên Khu vực Vịnh Lớn Quảng Đông - Hong Kong - Macau và là một cực tăng trưởng của kinh tế thế giới thuộc khu vực này.
Ở Trung Quốc, Thâm Quyến giờ được mệnh danh là “thành phố của tương lai” và là một siêu đô thị mà nước này hy vọng sẽ trở thành trung tâm kinh tế và đổi mới sáng tạo đẳng cấp thế giới.
Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) của thành phố này đã đạt mức 6,67%, cao nhất trong số các thành phố tại Trung Quốc, trong khi giá trị gia tăng của các ngành công nghiệp chiến lược mới nổi chiếm tới 43% GDP.
Trong hơn 4 thập kỷ qua, Thâm Quyến đã trải qua quá trình chuyển mình ngoạn mục, từ một trung tâm gia công và sản xuất thành một đế chế công nghệ. Do vậy, việc lựa chọn Thâm Quyến, nơi được mệnh danh là “Thung lũng Silicon” của Trung Quốc, làm địa điểm tổ chức APEC càng nhấn mạnh thêm trọng tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo của hội nghị năm nay.
Bên cạnh đó, do nằm ở vị trí sát gần Đông Nam Á, Thâm Quyến còn đóng vai trò là cửa ngõ tiên phong cho hợp tác Trung Quốc - ASEAN, đồng thời là cầu nối tự nhiên giữa APEC và ASEAN - khu vực trụ cột của hợp tác châu Á - Thái Bình Dương”.
Năm APEC - sự kiện quan trọng không chỉ là niềm tự hào với người dân địa phương mà còn mở ra nhiều cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Trung Quốc. Với vai trò vừa là đại diện doanh nghiệp, vừa là người dân Thâm Quyến, ông Lei Guohui - Giám đốc Nhân sự & Hành chính, Công ty Vật liệu Lắp ráp Tiên tiến Quốc tế bày tỏ: “Là một cư dân của Thâm Quyến, tôi rất vinh dự khi thành phố đăng cai Hội nghị cấp cao APEC. Chúng tôi hy vọng có thể đóng góp một phần nào đó và cho thế giới thấy rằng, Thâm Quyến là nơi quy tụ nhiều doanh nghiệp có tầm nhìn toàn cầu”.
Bên cạnh hình ảnh một trung tâm kinh tế sôi động, Thâm Quyến còn đang tích cực chuẩn bị giới thiệu bản sắc văn hóa độc đáo qua công nghệ hiện đại dịp Hội nghị cấp cao APEC sắp tới. Đây được đánh giá là chiến lược ngoại giao văn hóa thời đại số của thành phố, thể hiện năng lực kết nối toàn cầu.
Tận dụng ưu thế trí tuệ nhân tạo (AI), Thâm Quyến tiên phong phát triển thị trường phim truyền hình và hoạt hình AIGC. Quy mô thị trường này của Trung Quốc dự báo vượt 5,5 tỷ USD trong năm nay - gấp đôi năm ngoái. Thành phố cũng đã thành lập trung tâm hỗ trợ phân phối phim ngắn AI ra nước ngoài và hợp tác với TikTok để sản xuất khoảng 10.000 phút phim tiếng Anh mỗi tháng cho công chúng quốc tế.
Bà Sun Lili - Chủ tịch Tập đoàn Truyền thông Văn hóa & Công nghệ Wit - Trung Quốc nói: “Một trung tâm do chính phủ dẫn đầu để hỗ trợ phân phối phim ngắn ra nước ngoài đã được thành lập tại Thâm Quyến. Bên cạnh sự hỗ trợ về chính sách, trung tâm còn tập hợp các công ty trong ngành, bao gồm nhà phân phối, nền tảng tiếp thị, công ty sản xuất và công ty bản quyền”.
Không dừng ở không gian số, Năm APEC Trung Quốc 2026 cũng tạo dấu ấn qua các vở múa kịch đương đại như “Vịnh Xuân Quyền” của Nhà hát Opera và Múa Thâm Quyến. Tác phẩm kết hợp võ thuật truyền thống và vũ đạo đương đại đã lưu diễn thành công tại châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ kể từ khi ra mắt năm 2022. Nhân dịp Thâm Quyến đăng cai Hội nghị cấp cao APEC 2026, “Vịnh Xuân Quyền” sẽ quay lại trình diễn tại quê nhà như lời chào mừng gửi tới các vị khách quốc tế.
Như thế, Thâm Quyến ngày nay được đánh giá không chỉ là trung tâm kinh tế-thương mại, công nghệ mà còn là nơi sáng tạo và nuôi dưỡng những câu chuyện, giá trị văn hóa, những di sản nghệ thuật truyền cảm hứng lan tỏa đến công chúng toàn cầu; là điểm đến hấp dẫn của Hội nghị cấp cao APEC Trung Quốc 2026/.