Theo Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ, đại diện của Mỹ và Iran hôm nay gặp nhau tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock bên hồ Lucerne của Thụy Sĩ để tiến hành các cuộc đàm phán ban đầu về triển khai Bản ghi nhớ đã ký kết. Bản ghi nhớ kêu gọi mở cửa ngay lập tức eo biển Hormuz và dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran. Mỹ xác nhận đã dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và các tàu chở dầu có thể di chuyển qua eo biển Hormuz.

Mặc dù đã có bước đột phá, nhưng nhiều vấn đề then chốt vẫn chưa được giải quyết giữa hai bên, dẫn đến sự không chắc chắn về tính bền vững của thỏa thuận ngừng bắn và liệu có thể đạt được một giải pháp toàn diện hơn hay không. Cụ thể văn kiện chưa chốt các chi tiết quan trọng như mức độ làm giàu, khối lượng urani, lộ trình thực hiện và cơ chế thanh sát. Đáng lưu ý, Bản ghi nhớ giữa Mỹ - Iran đặt ra 60 ngày để hai bên tiếp tục đàm phán về thỏa thuận cuối cùng, nhưng quá trình này hiện đối mặt nhiều rủi ro. Giới quan sát cho rằng 60 ngày là chưa đủ để xử lý các vấn đề kỹ thuật và chính trị phức tạp liên quan đến hồ sơ hạt nhân. Mỹ cần một cơ chế kiểm chứng đủ mạnh, trong khi Iran muốn bảo toàn quyền làm giàu urani, tránh bị coi là đầu hàng và bảo đảm lợi ích kinh tế.

Vấn đề Li Băng có thể là ẩn số. Bản ghi nhớ đề cập việc chấm dứt hoạt động quân sự tại Li Băng, song cả Israel lẫn nhóm Hezbollah đều không phải bên ký kết, khiến điều khoản này khó có hiệu lực đầy đủ trên thực địa. Israel vẫn duy trì hoạt động quân sự trên khắp miền nam Li Băng. Vì thế, việc kiềm chế Israel được xem là điều kiện then chốt để bản ghi nhớ không bị phá vỡ. Phó Tổng thống Mỹ Vance đã cảnh báo các quan chức Israel cần tôn trọng văn kiện trên. Tuy nhiên hôm qua, Israel đã công bố bản đồ khu vực kiểm soát quân sự tại miền Nam Li băng với ranh giới mơ hồ và để ngỏ khả năng tiến hành các cuộc tấn công ra bên ngoài khu vực đó, động thái được cho là thách thức các điều khoản của Bản ghi nhớ . Tuy nhiên, ông Jonathan Rynhold, một nhà phân tích cấp cao tại Đại học Bar-Ilan cho rằng, dưới áp lực của Mỹ, Israel phải áp dụng cách tiếp cận khu vực hạn chế hơn: "Israel sẽ phải áp dụng cách tiếp cận hạn chế hơn so với thời gian gần đây. Có lẽ họ sẽ phải rút quân khỏi miền nam Lebanon. Chắc chắn, họ sẽ phải làm vậy sau 60 ngày - nếu có một thỏa thuận toàn diện giữa Mỹ và Iran. Nhưng không nghi ngờ gì nữa, Israel vẫn sẽ tiếp tục nỗ lực hạn chế vũ khí đến tay Hezbollah và hạn chế dòng tiền viện trợ cho Hezbollah."

Một vấn đề lớn khác là eo biển Hormuz. Iran tuyên bố sẽ thu phí dịch vụ đối với tàu thuyền đi qua Hormuz sau thời hạn miễn phí 60 ngày nhưng Mỹ không chấp nhận bất kỳ khoản phí nào tại tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng này. 

Mặc dù còn nhiều thách thức, cộng đồng quốc tế hoan nghênh những diễn biến tích cực giữa Mỹ và Iran nhằm hạ nhiệt căng thăng ở khu vực. Bộ Ngoại giao Liên bang Nga nhấn mạnh, thời gian đàm phán 60 ngày sắp tới được kỳ vọng sẽ kết thúc bằng việc ký kết một thỏa thuận hòa bình cuối cùng. Bộ Ngoại giao Liên bang Nga cũng bày tỏ hy vọng hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz sẽ trở lại mức trước chiến tranh, qua đó làm giảm sự biến động của thị trường dầu mỏ và lương thực toàn cầu. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết Trung Quốc bày tỏ hy vọng tất cả các bên liên quan, bao gồm Mỹ và Iran, sẽ tuân thủ tinh thần của thỏa thuận và thực hiện thỏa thuận một cách thiện chí.

“Trung Quốc hy vọng cả Mỹ và Iran sẽ tiếp cận các cuộc đàm phán giai đoạn hai một cách hợp lý và thực tế, cùng nhau nhượng bộ và nỗ lực đạt được những kết quả tích cực. Kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran nổ ra, Trung Quốc đã tích cực nỗ lực chấm dứt xung đột và thúc đẩy hòa bình”./.

Trần Thị Nga/Ban Thời sự VOV1